AZERBAYCAN VE ÖZBEK TÜRKLERİNE AİT DESTANLARDA KADIN İMGELERİNİN ÖZELLİKLERİ

Türk halklarına mahsus destanlar Türk halklarının kahramanlıklarının, inançlarının ve düşünce tarihlerinin yanı sıra, tarih öncesi ve tarih sonrası yaşamlarının canlı bir resmini çiziyor. Azerbaycan ve Özbek halklarının destanlarında Türk milletinin ahlâkını, psikolojisini, geleneklerini, millî ve kültürel özelliklerini, mücadele tarihini, düşünce tarzını görüyoruz. Makalede Azerbaycan ve Özbek halklarının destanlarında kadın imgelerinden söz ettiğimizde, ortak kahramanlık destanlarında ve ayrıca Özbek destanlarında kadın imgelerinin özelliklerinden bahsedilir. Azerbaycan ve Özbek halklarının, genellikle, Türk topluluklarının ortak destanlarında hacim, rivayet, süje hattı yönünden farklılıklar olsa bile, genel olarak aynı dönemi, sosyo-politik olayları konu eden, aynı kişilikler ve s meselelerde çoğunlukla benzer özellikleri vardır. Kadının Türk kültür tarihindeki yerini bu destanlarda görmek mümkündür. Destanlarda betimlenen kadın tipleri toplumda kadının yerini ve değerini göstermekle, Türk kadınının geçmişteki durumu hakkında fikir sahibi olmamıza, yanı sıra toplumun varlığını sürdürmesinde kadınların rolünü tayin etmemize yardımcı oluyor. Abstract Turkic epics paint a vivid picture of the heroism, beliefs and thought of the Turkic peoples, as well as their prehistoric and posthistoric life. The epics of the Azerbaijani and Uzbek peoples reflect morality, psychology, traditions, national and cultural characteristics, the history of the struggle and the way of thinking of the Turkic peoples. The article discusses the image of a woman in the common heroic epics of the Azerbaijan and Uzbek peoples, as well as in the epics belonging only to the Uzbek people. Despite the differences in volume, narration and storyline in the Azerbaijani and Uzbek epics, and in general the common epics of the Turkic peoples, they usually have similar characteristics on issues related to the same socio-political events and period, as well as personalities. These epics show show women's place in the history of Turkic culture. The types of women depicted in the epics, showing the place and value of women in society, help us to understand the position of Turkic women in the past, as well as to determine the role of women in the continuation of the life of society.