Research Article

AKBAŞTEPE (SÖĞÜT-BİLECİK) AU-AG CEVHERLEŞMESİNDE ALTERASYON MİNERALOJİSİNİN KARAKTERİZASYONU

Volume: 34 Number: 1 April 20, 2026
TR EN

AKBAŞTEPE (SÖĞÜT-BİLECİK) AU-AG CEVHERLEŞMESİNDE ALTERASYON MİNERALOJİSİNİN KARAKTERİZASYONU

Öz

Akbaştepe Au–Ag cevherleşmesi, İzmir–Ankara–Erzincan Kenet Zonu’nun (İAEKZ) kuzeyinde, Söğüt (Bilecik, KB Türkiye) ilçesinin yaklaşık 6 km güneydoğusunda yer almaktadır. Bölgede hâkim litoloji, Alt Karakaya Kompleksi’ne ait Triyas yaşlı Nilüfer Formasyonu’nun yeşilşist fasiyesindeki kayaçlardan oluşmaktadır. Cevherleşme, yaklaşık K70B doğrultulu, ortalama 5 m kalınlığa ve yaklaşık 2 km uzunluğa sahip bir damar boyunca gelişmiştir. Bu çalışmada, daha önce tanımlanmamış alterasyon zonlarının mineralojik özelliklerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, X-ışını difraksiyonu (XRD) ile taramalı elektron mikroskobu–enerji dağılımlı spektroskopi (SEM–EDS) analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, cevherli zonun kompakt ve katmanlı yapılı, smektitçe zengin bir karakter sergilediğini; yan kayaçta ise düzensiz kenarlı, yığınlar halinde gelişmiş ve birbirine paralel yönlenme gösteren kloritin baskın olduğunu ortaya koymaktadır. Smektit ve klorit arasında genel olarak ters yönlü bir dağılım ilişkisi belirlenmiştir. Ayrıca, karbonatlaşma evresine ait dolomit, Fe-oksit fazları, vermiküler şekilli kaolinit ve yapraksı illit tanımlanmıştır. Smektit ile birlikte kuvars, feldispat, kalsit/aragonit, ankerit/dolomit, götit, hematit ve pirit mineralleri ile yer yer höylandit–klinoptilolit, analsim, amfibol ve piroksen varlığı saptanmıştır. Sonuç olarak, tanımlanan mineral toplulukları ve alterasyon tipleri, Akbaştepe Au–Ag cevherleşmesinin çok evreli bir hidrotermal akışkan–kayaç etkileşimi sürecine sahip olduğunu göstermektedir. Bu süreç; (i) erken evrede kloritik–propilitik alterasyon zonu, (ii) orta–ileri evrede smektit/kaolinit ağırlıklı arjilik alterasyon ile birlikte gelişen Fe–Mg karbonatlaşma ve silisleşme, (iii) geç/süperjen evrede ise Fe-oksitlenmenin belirginleştiği oksidasyon zonu ile temsil edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

altın , alterasyon , smektit , klorit , Fe-oksit

References

  1. Aliyari, F., Yousefi, T., Abedini, A., & Calagari, A.A. (2021). Primary geochemical haloes and alteration zoning applied to gold exploration in the Zarshuran Carlin-type deposit, northwestern Iran. Journal of Geochemical Exploration, 231, 106864. doi: https://doi.org/10.1016/j.gexplo.2021.106864
  2. Barker, R.D., Barker, S.L., Wilson, S., & Stock, E.D. (2021). Quantitative mineral mapping of drill core surfaces I: a method for µ XRF mineral calculation and mapping of hydrothermally altered, fine-grained sedimentary rocks from a carlin-type gold deposit. Economic Geology, 116(4), 803-819. doi: https://doi.org/10.5382/econgeo.4803
  3. Brindley, G.W., & Brown, G. (1980). X-Ray diffraction procedures for clay mineral identification. Mineral Society, 305-356.
  4. Bottrell, S. H., & Miller, M. F. (1989). Analysis of reduced sulfur species in inclusion fluids. Economic Geology, 84(4), 940-945. doi: https://doi.org/10.2113/gsecongeo.84.4.940
  5. Cassidy, K.F., Groves, D.I. & Mcnaughton, N. J. (1998). Late-Archean granitoid-hosted lode-gold deposits, Yilgarn Craton, Western Australia: deposit characteristics, crustal architecture and implications for ore genesis. Ore Geology Reviews, 13, 65–102. Doi: https://doi.org/10.1016/S0169-1368(97)00014-0
  6. Craw, D., Upton, P., & MacKenzie, D.J. (2009). Hydrothermal alteration styles in ancient and modern orogenic gold deposits, New Zealand. New Zealand Journal of Geology and Geophysics, 52(1), 11-26. doi: https://doi.org/10.1080/00288300909509874
  7. Dixon, C.J., & Pereira, J. (1974). Plate tectonics and mineralization in the Tethyan region. Mineralium Deposita, 9, 185-198. doi: https://doi.org/10.1007/BF00203995
  8. Eilu, P., Mikucki, E. J. & Groves, D. I. (1998). Wallrock alteration and primary geochemical dispersion in lode-gold exploration. Society for Geology Applied to Mineral Deposits, Short Course Notes.
  9. Eilu, P., & Groves, D.I. (2001). Primary alteration and geochemical dispersion haloes of Archaean orogenic gold deposits in the Yilgarn Craton: the pre-weathering scenario. Geochemistry: Exploration, Environment, Analysis, 1(3), 183-200. doi: https://doi.org/10.1144/geochem.1.3.183
  10. Genç, Y., & Yürür, M.T., (2018). Savcılıebeyit (Kaman-Kırşehir) gold mineralization and its genetic relationship with post-collisional exhumation and extensional tectonics in central Anatolia, Turkey. Yerbilimleri, 39(3), 155-176. doi:
APA
Toygar Sağın, Ö., Cesur, D., Sağın, G., & Kadir, S. (2026). AKBAŞTEPE (SÖĞÜT-BİLECİK) AU-AG CEVHERLEŞMESİNDE ALTERASYON MİNERALOJİSİNİN KARAKTERİZASYONU. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik Ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 34(1), 2133-2143. https://doi.org/10.31796/ogummf.1813459
AMA
1.Toygar Sağın Ö, Cesur D, Sağın G, Kadir S. AKBAŞTEPE (SÖĞÜT-BİLECİK) AU-AG CEVHERLEŞMESİNDE ALTERASYON MİNERALOJİSİNİN KARAKTERİZASYONU. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;34(1):2133-2143. doi:10.31796/ogummf.1813459
Chicago
Toygar Sağın, Özlem, Duru Cesur, Gökcem Sağın, and Selahattin Kadir. 2026. “AKBAŞTEPE (SÖĞÜT-BİLECİK) AU-AG CEVHERLEŞMESİNDE ALTERASYON MİNERALOJİSİNİN KARAKTERİZASYONU”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik Ve Mimarlık Fakültesi Dergisi 34 (1): 2133-43. https://doi.org/10.31796/ogummf.1813459.
EndNote
Toygar Sağın Ö, Cesur D, Sağın G, Kadir S (April 1, 2026) AKBAŞTEPE (SÖĞÜT-BİLECİK) AU-AG CEVHERLEŞMESİNDE ALTERASYON MİNERALOJİSİNİN KARAKTERİZASYONU. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi 34 1 2133–2143.
IEEE
[1]Ö. Toygar Sağın, D. Cesur, G. Sağın, and S. Kadir, “AKBAŞTEPE (SÖĞÜT-BİLECİK) AU-AG CEVHERLEŞMESİNDE ALTERASYON MİNERALOJİSİNİN KARAKTERİZASYONU”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 34, no. 1, pp. 2133–2143, Apr. 2026, doi: 10.31796/ogummf.1813459.
ISNAD
Toygar Sağın, Özlem - Cesur, Duru - Sağın, Gökcem - Kadir, Selahattin. “AKBAŞTEPE (SÖĞÜT-BİLECİK) AU-AG CEVHERLEŞMESİNDE ALTERASYON MİNERALOJİSİNİN KARAKTERİZASYONU”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi 34/1 (April 1, 2026): 2133-2143. https://doi.org/10.31796/ogummf.1813459.
JAMA
1.Toygar Sağın Ö, Cesur D, Sağın G, Kadir S. AKBAŞTEPE (SÖĞÜT-BİLECİK) AU-AG CEVHERLEŞMESİNDE ALTERASYON MİNERALOJİSİNİN KARAKTERİZASYONU. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;34:2133–2143.
MLA
Toygar Sağın, Özlem, et al. “AKBAŞTEPE (SÖĞÜT-BİLECİK) AU-AG CEVHERLEŞMESİNDE ALTERASYON MİNERALOJİSİNİN KARAKTERİZASYONU”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik Ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 34, no. 1, Apr. 2026, pp. 2133-4, doi:10.31796/ogummf.1813459.
Vancouver
1.Özlem Toygar Sağın, Duru Cesur, Gökcem Sağın, Selahattin Kadir. AKBAŞTEPE (SÖĞÜT-BİLECİK) AU-AG CEVHERLEŞMESİNDE ALTERASYON MİNERALOJİSİNİN KARAKTERİZASYONU. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026 Apr. 1;34(1):2133-4. doi:10.31796/ogummf.1813459