Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama

Gürkan Aybek; Hatice Karakaş

doi:10.17494/ogusbd.1301243

EN TR

Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama

Öz

PLS algoritması ile kurulan Yapısal Eşitlik Modelleri, avantajlı ve kolaylaştırıcı yönleri ile sosyal bilimlerde artarak kullanılmaktadır. Sosyal bilimler araştırmacıları, PLS-YEM ile kurdukları araştırma modellerini SmartPLS başta olmak üzere birçok programda son kullanıcı olarak test etmektedirler. Ölçeklerin yapısı gereği, modellerde yer alan değişkenlerin büyük kısmı hiyerarşik çok boyutlu yapılardan oluşmaktadır. Bu çalışma, PLS-YEM kullanımında kullanıcının dikkat etmesi gereken noktalara dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. Kontrol listesi ile bu yöntemin kullanımının kolaylaştırılması sağlanmaya çalışılmıştır. Ayrıca, ölçek yapısına göre hiyerarşik yapıların oluşturulması ve geçerlilik-güvenilirliğinin sağlanması gibi konularda üst-düzey yapı modelleme yaklaşımı için bir rehber sunulmuştur. Bu şekilde özellikle Türkçe literatürde rastlanmayan bir yol haritası ile hiyerarşik yapı modellemesinden yararlanacak gelecekteki araştırmalara uygulama, yorumlama ve raporlama konularında katkı sunulacağına inanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

PLS-YEM, metodoloji, hiyerarşik yapı modellemesi, Smart-PLS

Kaynakça

Ab Hamid, M. R., Sami, W. ve Sidek, M. M. (2017). Discriminant Validity Assessment: Use of Fornell & Larcker criterion versus HTMT Criterion. Journal of Physics: Conference Series, 890(012163). https://doi.org/10.1088/1742-6596/890/1/012163
Astrachan, C. B., Patel, V. K. ve Wanzenried, G. (2014). A comparative study of CB-SEM and PLS-SEM for theory development in family firm research. Journal of family business strategy, 5(1), 116-128. https://doi.org/10.1016/j.jfbs.2013.12.002
Akter, S., D’Ambra, J. ve Ray, P. (2010). Service quality of mHealth platforms: development and validation of a hierarchical model using PLS. Electronic Markets, 20, 209-227. https://doi.org/10.1007/s12525-010-0043-x
Ali, F., Rasoolimanesh, S. M., Sarstedt, M., Ringle, C. M. ve Ryu, K. (2018). An assessment of the use of partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) in hospitality research. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 30(1), 514-538. https://doi.org/10.1108/IJCHM-10-2016-0568
Aybek, G. ve Karakaş, H. (2022). Use The Silver Bullet on The Right Beast: A Guide on Usage of PLS-SEM in Tourism and Gastronomy Studies. Advances in Hospitality and Tourism Research (AHTR), 10(2), 327-336. https://doi.org/10.30519/ahtr.1097884
Aybek, G. ve Özdemir, B. (2022). Effects of ethnic restaurant experience on prospective tourist intentions: Mediating role of food image. Tourism Management Perspectives, 44, 101034. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2022.101034
Barclay, D., Thompson, W. ve Higgins, C. (1995). The Partial Least Squares (PLS) approach to causal modeling: Personal computer use as an illustration. Technology Studies, 2(2), 285-309.
Barrett, P. (2007). Structural equation modelling: Adjudging model fit. Personality and Individual differences, 42(5), 815-824. https://doi.org/10.1016/j.paid.2006.09.018
Bayat, B. (2014). Uygulamalı Sosyal Bilim Araştırmalarında Ölçme, Ölçekler Ve “Likert” Ölçek Kurma Tekniği. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), 1-24.
Becker, J. M., Klein, K. ve Wetzels, M. (2012). Hierarchical latent variable models in PLS-SEM: guidelines for using reflective-formative type models. Long range planning, 45(5-6), 359-394. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2012.10.001

Becker, J. M., Cheah, J. H., Gholamzade, R., Ringle, C. M. ve Sarstedt, M. (2023). PLS-SEM’s most wanted guidance. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 35(1), 321-346. https://doi.org/10.1108/IJCHM-04-2022-0474
Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. New York: Academic Press.
Cohen, J. (1992). A power primer. Psychological Bulletin, 112(1), 155–159. https://doi.org/10.1037/0033-2909.112.1.155
Coltman, T., Devinney, T. M., Midgley, D. F. ve Venaik, S. (2008). Formative versus reflective measurement models: Two applications of formative measurement. Journal of Business Research, 61(12), 1250-1262. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2008.01.013
Crocetta, C., Antonucci, L., Cataldo, R., Galasso, R., Grassia, M. G., Lauro, C. N. ve Marino, M. (2021). Higher-order PLS-PM approach for different types of constructs. Social Indicators Research, 154, 725-754. https://doi.org/10.1007/s11205-020-02563-w
Cronbach, L. J. ve Meehl, P. E. (1955). Construct validity in psychological tests. Psychological bulletin, 52(4), 281-302. https://doi.org/10.1037/h0040957
Dash, G. ve Paul, J. (2021). CB-SEM vs PLS-SEM methods for research in social sciences and technology forecasting. Technological Forecasting and Social Change, 173, 121092. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2021.121092
Diamantopoulos, A. ve Siguaw, J. A. (2006). Formative versus reflective indicators in organizational measure development: A comparison and empirical illustration. British journal of management, 17(4), 263-282.https://doi.org/10.1111/j.1467-8551.2006.00500.x
do Valle, P. O. ve Assaker, G. (2016). Using partial least squares structural equation modeling in tourism research: A review of past research and recommendations for future applications. Journal of Travel Research, 55(6), 695-708. https://doi.org/10.1177/0047287515569779
Duarte, P. ve Amaro, S. (2018). Methods for modelling reflective-formative second order constructs in PLS: An application to online travel shopping. Journal of Hospitality and Tourism Technology, 9(3), 295-313. https://doi.org/10.1108/JHTT-09-2017-0092
Gaskin, J., Godfrey, S. ve Vance, A. (2018). Successful system use: It’s not just who you are, but what you do. AIS Transactions on Human-Computer Interaction, 10(2), 57-81. https://doi.org/10.17705/1thci.00104
Gontur, S., Gadi, P. D. ve Bagobiri, E. (2022). The moderating effect of positive word-of-mouth between service quality and customer loyalty in the hospitality sector: A PLS-SEM approach. Journal of Economics and Management, 44(1), 266-285. https://doi.org/10.22367/jem.2022.44.11
Hagger, M. S., Gucciardi, D. F. ve Chatzisarantis, N. L. (2017). On nomological validity and auxiliary assumptions: The importance of simultaneously testing effects in social cognitive theories applied to health behavior and some guidelines. Frontiers in psychology, 8, 1933. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.01933
Hair, J. F., Ringle, C. M. ve Sarstedt, M. (2011). PLS-SEM: Indeed a silver bullet. Journal of Marketing theory and Practice, 19(2), 139-152. https://doi.org/10.2753/MTP1069-6679190202
Hair, J., Hollingsworth, C. L., Randolph, A. B. ve Chong, A. Y. L. (2017a). An updated and expanded assessment of PLS-SEM in information systems research. Industrial management & data systems, 117(3), 442-458. https://doi.org/10.1108/IMDS-04-2016-0130
Hair, J., Tomas, G., Hult, M., Ringle, C.M. ve Sarstedt., M. (2017b). A primer on partial least squares structural equation modeling. Los Angeles:Sage.
Hair, J. F., Matthews, L. M., Matthews, R. L. ve Sarstedt, M. (2017c). PLS-SEM or CB-SEM: updated guidelines on which method to use. International Journal of Multivariate Data Analysis, 1(2), 107-123. https://doi.org/10.1504/IJMDA.2017.087624
Hair, J. F., Risher, J.J., Sarstedt, M. ve Ringle, M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2-24. https://doi.org/10.1108/EBR-11-2018-0203
Henseler, J., Ringle, C.M. ve Sinkovics, R.R. (2009), “The use of partial least squares path modeling in international marketing”, Sinkovics, R.R. and Ghauri, P.N. (Ed.) New Challenges to International Marketing (Advances in International Marketing, Vol. 20), Emerald Group Publishing Limited, Bingley, pp. 277-319. https://doi.org/10.1108/S1474-7979(2009)0000020014
Hu, L. T. ve Bentler, P. M. (1998). Fit indices in covariance structure modeling: Sensitivity to underparameterized model misspecification. Psychological methods, 3(4), 424-453. https://doi.org/10.1037/1082-989X.3.4.424
Kock, N. ve Hadaya, P. (2018). Minimum sample size estimation in PLS‐SEM: The inverse square root and gamma‐exponential methods. Information systems journal, 28(1), 227-261. https://doi.org/https://doi.org/10.1111/isj.12131
Liu, L., Li, C. ve Zhu, D. (2012). A new approach to testing nomological validity and its application to a second-order measurement model of trust. Journal of the Association for Information Systems, 13(12), 950-975. https://doi.org/10.17705/1jais.00320
Magno, F., Cassia, F. ve Ringle, C. M. (2022). A brief review of partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) use in quality management studies. The TQM Journal. https://doi.org/10.1108/TQM-06-2022-0197
Marcoulides, G. A. ve Saunders, C. (2006). Editor's comments: PLS: a silver bullet?. MIS quarterly, 30(2), iii-ix. https://doi.org/10.2307/25148727
Mateos-Aparicio, G. (2011). Partial least squares (PLS) methods: Origins, evolution, and application to social sciences. Communications in Statistics-Theory and Methods, 40(13), 2305-2317. https://doi.org/10.1080/03610921003778225
Matthews, L., Hair, J. O. E. ve Matthews, R. (2018). PLS-SEM: The Holy Grail for Advanced Analysis. The Marketing Management Journal, 28(1), 1-13.
Ngoc Ton, H. N., Shumshunnahar, M., Nhat Tu, T. N. ve Nguyen, P. T. (2023). Revisiting social capital and knowledge sharing processes in tertiary education: Vietnamese and Bangladeshi students as target populations. Cogent Social Sciences, 9(1), 2186579. https://doi.org/10.1080/23311886.2023.2186579
Paxton, P., Curran, P. J., Bollen, K. A., Kirby, J. ve Chen, F. (2001). Monte Carlo experiments: Design and implementation. Structural Equation Modeling, 8(2), 287-312. https://doi.org/10.1207/S15328007SEM0802_7
Peng, D. X. ve Lai, F. (2012). Using partial least squares in operations management research: A practical guideline and summary of past research. Journal of operations management, 30(6), 467-480. https://doi.org/10.1016/j.jom.2012.06.002
Rasoolimanesh, S. M. (2022). Discriminant validity assessment in PLS-SEM: A comprehensive composite-based approach. Data Analysis Perspectives Journal, 3(2), 1-8.
Rigdon, E. E., Sarstedt, M. ve Ringle, C. M. (2017). On comparing results from CB-SEM and PLS-SEM: Five perspectives and five recommendations. Marketing: ZFP–Journal of Research and Management, 39(3), 4-16.
Salgado, J. F. (2017). Bandwidth-fidelity dilemma. Encyclopedia of personality and individual differences, 1-4. https://doi.org/10.1007/978-3-319-28099-8_1280-1
Sarstedt, M., Ringle, C.M., Smith,D., Reams, R. ve Hair J.F. (2014). Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM): A useful tool for family business researchers. Journal of Family Business Strategy, 5(1), 105-115. https://doi.org/10.1016/j.jfbs.2014.01.002
Sarstedt, M., Hair, J. F., Ringle, C. M., Thiele, K. O. ve Gudergan, S. P. (2016). Estimation issues with PLS and CBSEM: Where the bias lies!. Journal of business research, 69(10), 3998-4010. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2016.06.007
Sarstedt, M. (2019). Der Knacks and a Silver Bullet. In: Babin, B.J., Sarstedt, M. (eds) The Great Facilitator (s. 155-164). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-06031-2_19
Sarstedt, M., Hair Jr, J. F., Cheah, J. H., Becker, J. M. ve Ringle, C. M. (2019). How to specify, estimate, and validate higher-order constructs in PLS-SEM. Australasian marketing journal, 27(3), 197-211. https://doi.org/10.1016/j.ausmj.2019.05.003
Schuberth, F., Rademaker, M. E. ve Henseler, J. (2020). Estimating and assessing second-order constructs using PLS-PM: the case of composites of composites. Industrial Management & Data Systems, 120(12), 2211-2241. https://doi.org/10.1108/IMDS-12-2019-0642
SmartPLS. (2023, 11 Mart). Model Fit. SmartPLS. https://www.smartpls.com/documentation/algorithms-and-techniques/model-fit/
Sosik, J. J., Kahai, S. S. ve Piovoso, M. J. (2009). Silver bullet or voodoo statistics? A primer for using the partial least squares data analytic technique in group and organization research. Group & Organization Management, 34(1), 5-36. https://doi.org/10.1177/1059601108329198
Tenenhaus, M., Amato, S. ve Esposito Vinzi, V. (2004). A global goodness-of-fit index for PLS structural equation modelling. In Proceedings of the XLII SIS scientific meeting, 1(2), 739-742.
van Riel, A. C., Henseler, J., Kemény, I. ve Sasovova, Z. (2017). Estimating hierarchical constructs using consistent partial least squares: The case of second-order composites of common factors. Industrial management & data systems, 117(3), 459-477. https://doi.org/10.1108/IMDS-07-2016-0286
Wetzels, M., Odekerken-Schröder, G. ve Van Oppen, C. (2009). Using PLS path modeling for assessing hierarchical construct models: Guidelines and empirical illustration. MIS quarterly, 3(1), 177-195. https://doi.org/10.2307/20650284

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyolojik Metodoloji ve Araştırma Yöntemleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gürkan Aybek
0000-0002-5536-5440
Türkiye

Hatice Karakaş ^*
0000-0001-5893-1199
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

18 Ekim 2023

Yayımlanma Tarihi

4 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

24 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

26 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 24 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1301243

IZ

https://izlik.org/JA56DP23ZZ

APA

Aybek, G., & Karakaş, H. (2023). Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 656-674. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1301243

AMA

1.Aybek G, Karakaş H. Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;24(3):656-674. doi:10.17494/ogusbd.1301243

Chicago

Aybek, Gürkan, ve Hatice Karakaş. 2023. “Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 (3): 656-74. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1301243.

EndNote

Aybek G, Karakaş H (01 Aralık 2023) Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 3 656–674.

IEEE

[1]G. Aybek ve H. Karakaş, “Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 3, ss. 656–674, Ara. 2023, doi: 10.17494/ogusbd.1301243.

ISNAD

Aybek, Gürkan - Karakaş, Hatice. “Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24/3 (01 Aralık 2023): 656-674. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1301243.

JAMA

1.Aybek G, Karakaş H. Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;24:656–674.

MLA

Aybek, Gürkan, ve Hatice Karakaş. “Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 3, Aralık 2023, ss. 656-74, doi:10.17494/ogusbd.1301243.

Vancouver

1.Gürkan Aybek, Hatice Karakaş. Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2023;24(3):656-74. doi:10.17494/ogusbd.1301243

Cited By

Uluslararası Ticaret ve Lojistik Eğitimi Alan Öğrencilerin Teknolojik Yatkınlıklarının Mesleki Algıları Üzerindeki Etkisi

Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama

https://doi.org/10.58689/eibd.1525094

Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama

Pls-Sem Guide for Social Sciences: An Application with Hierarchical Component Modelling

Öz

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bilimlerde PLS-YEM Kullanım Rehberi: Hiyerarşik Yapı Modellemesi ile Bir Uygulama

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Uluslararası Ticaret ve Lojistik Eğitimi Alan Öğrencilerin Teknolojik Yatkınlıklarının Mesleki Algıları Üzerindeki Etkisi

Zeka Türlerinin İş Performansına Etkisinde Öz Yeterliğin Aracı Rolü

A Scale Development Study on the Expectation of a Disabled Friendly Hotel in the Context of Accessible Tourism

Determinants of Financial Well-Being: The Role of Financial Attitudes, Behaviors, and Trust

Reviving well-being after vacation: self-continuity with memories and emotional recall from local food experiences