Eskişehir İli Manav Ağızlarında Tespit Edilen Eskicil Sözcükler
Öz
Ağızlar, bünyelerinde eskicil sözcükleri yaşatmaları bakımından ölçünlü dilden farklıdırlar. Çalışmada EİMA’da yer alan eskicil sözcükler tespit edilmiştir. Eski Türkçeden gelen sözcükler, DLT’ye bakılarak tespit edilmiş, bu sözcükler GTS’de yer almıyorsa eskicil olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada 37 eskicil sözcük tespit edilmiştir. Bu sözcüklerin bir kısmının Eski Türkçedeki biçimleri ile ses ve anlam bakımından farklı olarak kullanıldığı görülmüştür. Sözcük başı /b/ ünsüzünün (bile>bele, bıkın>bıkın, bıldır>bıldır, buturgak>bıtıraK) korunduğu; aynı şekilde sözcük başında k>g değişikliği yaygın olduğu (kadrak > gayrak, küwen- > govan-, kogsak > govaşak, kök > gök, kön- > gön-, köŋlek > göynek, külre-/küldre- > güldürtü) beş sözcükte ise /k/ ünsüzünün korunduğu (kak > kak, kerü > keri, kenzi > kendirik, kepi- > kepir, kes > kes) tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Eskişehir, eskicil, sözcük, ağız, dil
Etik Beyan
Bu makalede Araştırma ve Yayın Etiğine uyulmuştur
Kaynakça
- Arslan Erol, H. (2018). Eski Türkçeden Eski Anadolu Türkçesine Anlam Değişmeleri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Değer, N. (2021). Anadolu Ağızlarında Eskicil Söz Varlığı [Doktora tezi]. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Doğru, F. (2013). Kâmûs-ı Türkî’den Türkçe Sözlük’e Anlam Değişmeleri – Eylemler. Turkish Studies, 8- 9: 1183-1222.
- Doğru, F. (2022). Eskişehir İli Manav Ağızları. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Ercilasun, A. B. ve Akkoyunlu, Z. (2014). Dîvânu Lügâti’t-Türk (Giriş - Metin - Çeviri - Notlar - Dizin). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Eryiğit, C. (2023), Bucak Ağzında Eskicil Kelimeler. Littera Turca, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 9/3, 545-575.
- Gülsevin, G. (2015). Arkaik-Periferik Kavramı ve Bu Kavramın Tarihî Batı Rumeli Türkçesi Ağızlarının Tespitindeki Önemi. The Journal of Academic Social Science Studies, 32/3, 1-12.
- Güncel Türkçe Sözlük, Tarama Sözlüğü ve Derleme Sözlüğü https://sozluk.gov.tr/ Erişim Tarihi: 15.01.2024 vd.
- İmer, K.; Kocaman, A. ve Özsoy, A. S. (2011). Dilbilim Sözlüğü. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
- İsi, H. (2018). Kelile ve Dimne’de Arkaik (Eskicil) Ögeler. Dede Korkut, 7/16, 56-89.