Orhun Yazıtlarında /+Ka/, /+Da/ Görev Ögeleriyle Oluşan Hâl Kategorilerine Bakış
Öz
Çalışmada, Orhun yazıtlarında yer alan /+KA/; /+DA/ görev ögeleri ve onlarla birlikte oluşan ek+edat biçimindeki hâl kategorisi oluşturan ögelerin karşılaştırmalı olarak tespit edilmesi ve ilgili görev ögeleri ile oluşan (yönelme ve bulunma hâli dışında) farklı hâl kategorilerinin tanıklanması amaçlanmıştır. Çalışmanın kapsamı, döneme ait Köl Tigin, Bilge Kağan ve Boyla Baga Tarkan Bilge Tonyukuk yazıtları ile sınırlandırılmıştır. Yazıt metinlerinden elde edilen bulgulara göre, üç yazıtta da ilgili görev ögelerinin yönelme ve bulunma hâli dışında, farklı hâl kategorilerini oluşturduğu tespit edilmiştir. Özellikle Köl Tigin ve Bilge Kağan yazıtının söz varlığı açısından birbirine benzer yüzlerinde bu hâl kategorilerinin geçiş sıklığının +KA/ ; /+DA/ görev ögeleri ve ek+edat düzeyinde de yüksek olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alyılmaz, C. (1994). Orhun yazıtlarının söz dizimi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Alyılmaz, S. (2010). Türkiye Türkçesinde bulunma hâli kategorisi. Dil Araştırmaları, 7(7), 107-123.
- Aydın, A. (2017). Köktürk abidelerinde +DA görev ögesinin kullanılış şekilleri, cümlelerdeki durumları ve fonksiyon türleri. Türük Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halk bilimi Araştırmaları Dergisi, 5(9), 1-21.
- Banguoğlu, T. (2007). Türkçenin grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Bozkurt, F. (2004). Türkiye Türkçesi, Türkçe öğretiminde yeni bir yöntem. İstanbul: Kapı.
- Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9 (2), 27-40.
- Gabain, v. A. (2007). Eski Türkçenin grameri. (Akalın, M. Çev.), (5.Baskı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Gemalmaz, E. (1992). Standart Türkiye Türkçesinin (STT)’nin formanlarının enformatif değerleri ve bu değerlerin ihtiyaç halinde bu dilin gelişimine muhtemel etkileri. Erzurum. Atatürk Üniversitesi.
- Karaağaç, G. (2012). Türkçenin dil bilgisi. Ankara: Akçağ.
- Korkmaz, Z. (2003). Türkiye Türkçesi grameri, şekil bilgisi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.