Temel Politika Belgelerindeki Konumlandırmalar Ve Yönelimler Kapsamında Türk Kamu İhale Sisteminde Çevresel Sürdürülebilirlik

Yıl 2026, Cilt: 27 Sayı: 1, 605 - 627, 17.03.2026

Halime Avci Yildiz , Sedat Polat

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1745553

https://izlik.org/JA97JM66BR

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türk ihale sisteminde çevresel sürdürülebilirlik yaklaşımının mevcudiyetini ve bu konudaki geleceğe yönelik beklentileri değerlendirmektir. Bu kapsamda 2000-2024 yılları arası döneme denk gelen kalkınma planları, orta vadeli programlar ve mali planlar, yıllık programlar, seçim beyannameleri, Kamu İhale Kurumu faaliyet raporları ve kanun teklifleri, doküman incelemesine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda, mer’i mevzuatın ve uygulamaların kamu ihalelerinde çevresel sürdürülebilirlik yaklaşımı açısından yeterli olmadığı, temel politika belgelerinde konuya değinilme düzeyinin vaat ve söylemden öteye geçemediği, siyasi partilerin konuyla ilgili farkındalığının düşük olduğu, konunun meclise taşınma düzeyinin yetersiz kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna karşılık son döneme ilişkin politika belgelerinde konuya değinilme düzeyinin artması ve Kamu İhale Kurumu’nun kamu ihalelerinde çevresel sürdürülebilirliğe yönelik somut adımları ise konunun geleceği açısından olumlu gelişmeler olarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kamu İhalesi , Çevresel Sürdürülebilirlik , Türk İhale Mevzuatı

Environmental Sustainability in the Turkish Publıc Procurement System within the Context of Positioning and Tendencies in Key Policy Documents

https://izlik.org/JA97JM66BR

Öz

The purpose of this study is to assess the existence of an environmental sustainability approach in the Turkish procurement system and the future prospects in this regard. In this context, development plans, medium term programmes and financial plans, annual programmes, election declarations, activity reports of the Public Procurement Agency and law proposals for the period between 2000 and 2024 were subjected to document review. As a result of the research, it was concluded that the current legislation and practices are not sufficient in terms of environmental sustainability approach in public procurement, the level of mentioning the issue in basic policy documents does not go beyond promises and discourse, the awareness of political parties on the issue is low, and the level of bringing the issue to parliament is insufficient. On the other hand, the increase in the level of mention of the issue in recent policy documents and the concrete steps taken by the Public Procurement Authority towards environmental sustainability in public procurement are considered as positive developments for the future of the issue.

Anahtar Kelimeler

Public Procurement , Environmental Sustainability , Turkish Procurement Legislation

Kaynakça

• Açımuz, B. (2021). Sürdürülebilir kamu alımı: Kamu ihalelerine sosyal ve çevresel ölçütlerin dahil edilmesi. F. Erlüle (Ed.), 7. Uluslararası Asos Congress Hukuk Sempozyumu Tam Metin Kitabı (s. 97–123) içinde. Asos Yayınevi.
• Adalet ve Kalkınma Partisi. (2002). Seçim beyannamesi. https://acikerisim.tbmm.gov.tr/items/334ae72e-5272-4caa-99af-e66dd53ad6c3
• Adalet ve Kalkınma Partisi. (2007). Genel seçimler seçim beyannamesi. https://www.akparti.org.tr/media/o0omydr3/22-temmuz-2007-genel-secimleri-secim-beyannamesi-sayfalar.pdf
• Adalet ve Kalkınma Partisi. (2011). Genel seçimler seçim beyannamesi. https://www.akparti.org.tr/media/iesaeuoj/12-haziran-2011-genel-secimleri-secim-beyannamesi.pdf
• Adalet ve Kalkınma Partisi. (2015). 1 Kasım 2015 genel seçimler seçim beyannamesi. https://www.akparti.org.tr/media/272099/1-kasim-2015-genel-secimleri-secim-beyannamesi.pdf
• Adalet ve Kalkınma Partisi. (2018). Cumhurbaşkanlığı seçimleri ve genel seçimler seçim beyannamesi. https://www.akparti.org.tr/media/271931/secim-beyannamesi-2018.pdf
• Adalet ve Kalkınma Partisi. (2023). Türkiye yüzyılı için doğru adımlar: 2023 seçim beyannamesi. https://akparti.org.tr/media/clni5h4t/turkiyeyuzyiliicin-dogruadimlar2023secimbeyannamesi.pdf
• Adjei, A. B. (2010). Sustainable public procurement: A new approach to good governance. Dama Academic Scholarly Journal of Researchers, 4(7), 1–5.
• African Development Bank. (2020). Sustainable public procurement. https://www.afdb.org/sites/default/files/2020/12/18/guidance_note_sustainable_public_procurement.pdf
• Asare, E., & Prempeh, K. B. (2016). Measures of ensuring value for money in public procurement: A case of selected polytechnics in Ghana. Journal of Logistics Management, 5(1), 22–31.
• Aydınoğlu Yalçın, Z. N. (2025). Kamu ihale hukukunda yeşil kamu alımlarının yeri ve kamu ihale ilkeleriyle ilişkisi. Yıldırım Beyazıt Law Review, 10(2), 335–379.
• Brammer, S., & Walker, H. (2011). Sustainable procurement in the public sector: An international comparative study. International Journal of Operations & Production Management, 31(4), 452–476.
• Cumhuriyet Halk Partisi. (2002). 2002 seçim bildirgesi. https://chp.org.tr/yayin/2002-secim-bildirgesi
• Cumhuriyet Halk Partisi. (2007). 2007 genel seçimleri seçim beyannamesi. https://chp.org.tr/yayin/2007-secimbildirgesi/Open
• Cumhuriyet Halk Partisi. (2011). 2011 seçim bildirgesi. https://chp.org.tr/yayin/2011-secim-bildirgesi/Open
• Cumhuriyet Halk Partisi. (2015). 2015 genel seçim bildirgesi. https://chp.org.tr/yayin/2015-kasim-secimbildirgesi/Open
• Cumhuriyet Halk Partisi. (2018). 2018 seçim bildirgesi. https://chp.org.tr/yayin/2018-secim-bildirgesi
• Cumhuriyet Halk Partisi. (2023). İkinci yüzyıla çağrı beyannamesi. https://chp.org.tr/haberler/chp-lder-kilicdaroglu-ktdarkurultayinda-knc-yuzyila-cagri-beyannamesn-acikladi
• Demokrat Parti. (2007). 2007 genel seçimleri seçim beyannamesi. https://acikerisim.tbmm.gov.tr/server/api/core/bitstreams/fd1703f3-8137-4741-8590-942da668836c/content
• Düğer, S., & Akın, Y. N. (2021). İdarenin sözleşme akdetme usulü. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(1), 226–243.
• European Commission. (2016). Buying green! A handbook on green public procurement. https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/8c2da441-f63c-11e5-8529-01aa75ed71a1/language-en
• European Commission. (2018). EU GPP criteria for indoor cleaning services. https://green-business.ec.europa.eu/green-public-procurement/gpp-criteria-and-requirements_en
• European Commission. (2021). Introducing circular economy procurement to road construction. https://green-forum.ec.europa.eu/green-public-procurement/good-practice-library/introducing-circular-economy-procurement-road-construction-city-tampere_en
• European Commission. (2024). Green public procurement. https://green-forum.ec.europa.eu/green-public-procurement_en
• Environmental Protection Agency. (2021). Green public procurement guidance for the public sector. https://www.epa.ie/news-releases/news-releases-2021/epa-publishes-green-public-procurement-guidance-for-the-public-sector.php
• Eroğlu, E., & Deniz, K. (2023). Yeşil kamu alımları: Avrupa Birliği’nde yeşil kriterler ve ihale süreçlerinde kullanımı. G. Göksu & E. Eroğlu (Ed.), Kamu maliye politikaları perspektifinden çevresel sürdürülebilir kalkınma (s. 67–96) içinde. T.C. Sayıştay Başkanlığı.
• Gözler, K., & Kaplan, G. (2021). İdare hukuku dersleri (23. baskı). Ekin Basım Yayın.
• Government Procurement Policy Board. (2017). Green public procurement technical specifications for priority product groups. https://www.gppb.gov.ph/wp-content/uploads/2023/06/GPP-Technical-Specifications-Doc-Final.docx
• Günal, C. (2023). Sürdürülebilir kamu alımları. O. Gönüllü (Ed.), Makro ve mikro düzeyde sürdürülebilirlik tartışmaları (s. 205–214) içinde. Gazi Kitabevi.
• Halkların Demokratik Partisi. (2015). 7 Haziran genel seçimleri. https://www.hdp.org.tr/tr/genel-secim-7-haziran/6010/
• Halkların Demokratik Partisi. (2018). 24 Haziran seçimleri materyalleri. https://www.hdp.org.tr/tr/24-haziran-secimleri-materyalleri/11967/
• İYİ Parti. (2018). Seçim beyannamesi. https://im.haberturk.com/images/others/2018/05/30/YParti_SecimBeyannamesi.pdf
• Kamu İhale Kurumu. (2006). 2005 yılı faaliyet raporu. https://www2.ihale.gov.tr/arge/2005_yili_Faaliyet_Raporu.pdf
• Kamu İhale Kurumu. (2011). 2010 yılı faaliyet raporu. https://www2.ihale.gov.tr/kik/Belgeler/2010%20Yılı%20Faaliyet%20Raporu.pdf
• Kamu İhale Kurumu. (2012). 2011 yılı faaliyet raporu. https://www2.ihale.gov.tr/arge/2011_Faaliyet_Raporu.pdf
• Kamu İhale Kurumu. (2013). 2012 yılı faaliyet raporu. https://www2.ihale.gov.tr/duyurular2012/kik_faaliyet_2012_final.pdf
• Kamu İhale Kurumu. (2014). 2013 yılı faaliyet raporu. https://www2.ihale.gov.tr/duyurular2012/kik_faaliyet_2013_final.pdf
• Kamu İhale Kurumu. (2019). 2018 yılı faaliyet raporu. https://dosyalar.kik.gov.tr/genel/IhaleGovTr/Kamu_ihale_kurumu_2018_yili_faaliyet_raporu.pdf
• Kamu İhale Kurumu. (2020). 2019 yılı faaliyet raporu. https://dosyalar.kik.gov.tr/genel/IhaleGovTr/2019_yili_faaliyet_raporu.pdf
• Kamu İhale Kurumu. (2021). 2020 yılı faaliyet raporu. https://dosyalar.kik.gov.tr/genel/IhaleGovTr/2020_Faaliyet_Raporu.pdf
• Kamu İhale Kurumu. (2022). 2021 yılı faaliyet raporu. https://dosyalar.kik.gov.tr/genel/IhaleGovTr/2021_Faaliyet_Raporu.pdf
• Kamu İhale Kurumu. (2023). 2022 yılı faaliyet raporu. https://dosyalar.kik.gov.tr/genel/IhaleGovTr/2022_Faaliyet_Raporu.pdf
• Kamu İhale Kurumu. (2024). 2023 yılı faaliyet raporu. https://dosyalar.kik.gov.tr/genel/IhaleGovTr/2023_Faaliyet_Raporu.pdf
• Kamu İhale Kurumu. (2025). 2024 yılı faaliyet raporu. https://dosyalar.kik.gov.tr/genel/IhaleGovTr/2024_Faaliyet_Raporu.pdf
• Koch, R. (2020). Green public procurement under WTO law. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-48214-5
• Milliyetçi Hareket Partisi. (2002). 3 Kasım 2002 seçim beyannamesi özeti. https://acikerisim.tbmm.gov.tr/bitstreams/5176fdf9-1675-485a-8b5e0352bb97c46a/download
• Milliyetçi Hareket Partisi. (2007). 22 Temmuz 2007 seçim beyannamesi.
• Milliyetçi Hareket Partisi. (2011). 2011 seçim beyannamesi.
• Milliyetçi Hareket Partisi. (2015). 1 Kasım 2015 seçim beyannamesi.
• Milliyetçi Hareket Partisi. (2018). 24 Haziran 2018 seçim beyannamesi.
• Milliyetçi Hareket Partisi. (2023). Milletvekili genel seçimi seçim beyannamesi.
• Nikitchenko, Y., Berzina, S., & Buza, G. (2016). Handbook on sustainable public procurement: Integration sustainability criteria into public procurement procedures. State Ecology Academy of Postgraduate Education and Management.
• OECD. (2017). Government at a glance. OECD Publishing.
• OECD. (2023). Government at a glance 2023. OECD Publishing.
• Pudjijono, A., Hartono, D. M., Hasibuan, H. S., & Nursani, D. (2022). Sustainable public procurement: Research trends and gaps. Indian Journal of Ecology, 49(3), 945–953.
• Rainville, A. (2017). Standards in green public procurement: A framework to enhance. Journal of Cleaner Production, 167, 1029–1037.
• Sapankaya, F. (2022). Sürdürülebilir kalkınma yol haritasında yeşil kamu alımları. O. Avcı & S. Saygın (Ed.), Maliye alanında güncel gelişmeler (s. 89–107) içinde. Ekin Yayınevi.
• Semple, A. (2017). Socially responsible public procurement under EU law and international agreements. European Procurement & Public Private Partnership Law Review, 12(3), 293–309.
• Sezer, Y., Kalkan, E., & Şahin, E. (2023). Kamu ihale hukuku dersleri (3. baskı). Adalet Yayınları.
• Sparrevik, M., Wangen, H. F., Fet, A. M., & De Boer, L. (2018). Green public procurement: A case study of an innovative building project in Norway. Journal of Cleaner Production, 188, 879–887.
• Toprak, E. (2023). Türkiye’de kamu ihalelerinin genel yapısı ve hukuki rejimi. Seçkin Yayıncılık.
• Tunç, A. Ö., Ömür, G. A., & Düren, A. (2012). Çevresel farkındalık. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 47, 227–246.
• United Nations. (2021). Sustainable public procurement: How to wake the sleeping giant. https://www.oneplanetnetwork.org/sites/default/files/from-crm/SPPWSG.pdf
• Yaşar, H. N. (2024). İdare hukuku (4. baskı). DER Yayınları.
• Yeşil Sol Parti. (2023). 2023 seçim bildirgesi.
• Yıldız, A. H. (2025). Yeşil kamu alımları: Avrupa Birliği ve Türk ihale mevzuatı çerçevesinde bir değerlendirme [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi.