Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı
Öz
Uluslararası ilişkilerin gerçek aktörü olarak devletleri gören geleneksel kuramların etkisindeki vekâlet savaşları literatürü, Yemen İç Savaşı’nda bölgesel güçteki devletleri merkeze alıp Yemenli aktörlerin hareket kabiliyetini çok sınırlı görmektedir. Şüphesiz doğruluk payı olan bu yaklaşımdan hareketle müvekkil – vekil ilişkisini sadece tek taraflı ilerleyen şekilde varsaymak ne kadar doğrudur? Yemen, tarihi boyunca dış müdahalelere açık olmuş ve bu olgu 2015 sonrası dönemde daha görünür bir hal almıştır. Bu dönemde güçlenen İran – Husiler ilişkisi, genellikle bölgesel nüfuz mücadelesi çerçevesinde İran’ın merkezde olduğu analizlerle ele alınmaktadır. Ancak bu çalışma, İran’ın Husilere olan desteği üzerinden Husileri salt etkisiz bir vekil olarak gören literatürü eleştirmekte olup vekâlet ilişkisinin çok yönlü, çok taraflı ve çok boyutlu olduğunu değerlendirmektedir. Sonuçta devlet-dışı aktörlerin devletleri, bölgesel sistemi ve bu sistemdeki güç dengesini şekillendirme kapasitelerini göz önüne alarak Husilerin konjonktürel gelişmelerden faydalanıp kendi mücadelelerini bölgeselleştirerek İran’ı savaşın içine çekip kendi güçlerini arttırdıklarını, aynı zamanda İran’la ilişkilerinde geniş bir manevra alanı oluşturabildiklerini savunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Husi, Yemen, İran, Ensarullah
Kaynakça
- ABD Dışişleri Bakanlığı. (2009), “Who are the Houthis, Part Two: How are they Fighting?”, Cable: 09SANA2186_a, 9 Aralık, 18 Aralık 2019 tarihinde https://web.archive.org/web/20150402170322/https://www.wikileaks.org/plusd/cables/09SANAA2186_a.html#efmAB5ACu adresinden alındı.
- Al Batatı, S. (2015), “Who are the Houthis in Yemen?”, Al Jazeera, 29 Mart, 18 Aralık 2019 tarihinde Al Jazeera: http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemen-houthis-hadi-protests-201482132719818986.html adresinden alındı.
- “Agreement on the implementation mechanism for the transition process in Yemen in accordance with the initiative of the Gulf Cooperation Council”. (2011), 5 Aralık, Sayı: 5074.11, 20 Kasım 2019 tarihinde Birleşmiş Milletler: https://peacemaker.un.org/yemen-transition-mechanism2011 adresinden alındı.
- Almasmarı, H. (2010a), “Thousands Expected to die in 2010 in Fight against Al-Qaeda”, Yemen Post, 10 Nisan, 21 Kasım 2019 tarihinde Yemen Post: http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=1749&MainCat=2 adre-sinden alındı.
- Almasmarı, H. (2010b), “Ahmed Al-Bahri: Expert in Houthi Affairs”, Yemen Post, 10 Nisan, 21 Kasım 2019 tarihinde Yemen Post: http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=1723&MainCat=4 adre-sinden alındı.
- Almasmarı, H. (2015), “Protests support Yemeni President after he escapes house ar-rest”, CNN, 23 Şubat, 22 Kasım 2019 tarihinde CNN: https://edition.cnn.com/2015/02/22/world/yemen-unrest/index.html adresinden alındı.
- Almeıda, M. (2014), “Profile: Who are Yemen’s Houthis?”, Al Arabiya English, 8 Ekim, 22 Kasım 2019 tarihinde Al Arabiya: https://english.alarabiya.net/en/perspective/profiles/2014/10/08/Profile-Who-are-Yemen-s-Houthis- adresinden alındı.
- Ardemagnı, E. (2017), “From Insurgents to Hybrid Security Actors? Deconstructing Ye-men’s Huthi Movement”, ISPI Analysis, Italian Institute for International Political Stu-dies, Analiz Sayı: 315, 15 Aralık 2019 tarihinde ispionli-ne.it/sites/default/files/pubblicazioni/analisi315_ardemagni_04.05.2017.pdf adresin-den alındı.
- Arrabyee, N. (2005), “Rebellion continues”, Al-Ahram Weekly, 19-25 Mayıs, 20 Kasım 2019 tarihinde Al-Ahram: http://weekly.ahram.org.eg/2005/743/re10.htm adresin-den alındı.
- Arraf, S. (2017), “The Armed Conflict in Yemen: A Complicated Mosaic”, Geneva Aca-demy, Ekim, 20 Kasım 2019 tarihinde https://www.geneva-academy.ch/joomlatools-files/docman-files/The%20Armed%20Conflict%20in%20Yemen.pdf adresinden alındı.