16. Yüzyılda Yazılmış Olan Ahterî Tarihinin Kaynak Değerlendirilmesi
Öz
Bu makalede, 16. yüzyıl Osmanlı müderrislerinden, Ahterî Mustafa Efendi’nin Târih-i Ahterî adlı eserinin kaynak değerlendirilmesi yapılacaktır. Ahterî bu eserinde, Hz. Âdem’den itibaren Hz. Muhammed (s.a.v)’in mensup olduğu peygamberler silsilesinden sonra Hz. Muhammed (s.a.v)'in sîretinden, daha sonra Hulefâ-yi Râşidîn'den ve müctehid mezhep imamlarından bahsetmiştir. Ahterî eserini Arapça olarak yazmıştır. Metot bakımından klasik İslâm tarihi kitaplarının yazılma geleneğine uygun, yorumdan uzak, rivayetçi-nakilci bir üslupla kaleme almıştır. Fakat olayları naklederken uzun rivayet zincirlerini zikretmemiştir. Kaynak kullanırken bazen eserin ismini, bazen müellifin adını, bazen de kitabın adını kısaltarak nakletmiştir. İlk büyük İslâm tarihçilerinden Taberî gibi en çok rivayeti İbn Abbas'tan yapmıştır. Ahterî siyerle ilgili bu eserini yazarken, başta tefsir ve tarih kitapları olmak üzere dil, hadis, fıkıh, tasavvuf alanlarında pek çok kaynak-tan istifade etmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdürrezzâk, Hemmâm b. Nâfi‘ es-San‘ânî el-Himyerî Ebû Bekr, et-Tefsîr/ Tefsîru Abdürrezzâk, Thk: Mahmud Muhammed Abduh, Cilt: I-III, Dâru’l-Kütübi'l-İlmiyye, Beyrut, H. 1419.
- Ahterî, Mustafa Efendi, Târih-i Ahterî, Ankara Milli Kütüphane, Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi Koleksiyonu, No: 06 Hk 1140.
- Ahterî, Mustafa Efendi, Târih-i Ahterî, Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih, No: 004211.
- Ahterî, Mustafa Efendi, Târih-i Ahterî, Beyazid Kütüphanesi, No: 001652.
- Ahterî, Mustafa Efendi, Risâle fî Beyân-i Ahvâl-i Ba’zi’l-Enbiyâ, Topkapı Sarayı Yazma Kütüphanesi, Emanet Hazinesi, No: 1436.
- Aygen, Mehmet Saadettin, Afyonkarahisarlı Âlim ve Lügatçı Muslihiddin Mustafa bin Şemseddin Ka-rahisarî: Ahterî, Türkeli Matbaası, Afyon 1980.
- Bağdâdî, Ebû Bekr Muhammed b. Hüseyn b. Abdullâh el-Âcurrî, Kitâbü’ş-Şerîʿa, Cilt: I-V, 2. Baskı, Thk: Abdullah b.Ömer b. Süleyman ed-Demici, Dâru’l-Vatan, Riyad, Suûdiyye, 1420/1999.
- Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. Alî b. Sâbit, Târîhu Bağdâd, Thk: Beşşâr Avvâd Mâ’rûf, Dâru’l-Garbi'l- İslâmî, Beyrut, 1422/2002.
- Bağdâdî, Ebü’l-Ferec Cemâlüddîn Abdurrahmân b. Alî b. Muhammed, el-ʿİlelü’l-Mütenâhiye fi’l-Ehâdîsi’l-Vâhiye, Thk: Halil el-Meys, Dâru’l-Kütübi'l-İlmiyye, Beyrut, 2003.
- Bağdâdî, Ebü’l-Ferec Cemâlüddîn Abdurrahmân b. Alî b. Muhammed, el-Mevzûʿât, Thk: Abdur-rahmân Muhammed Osmân, Mektebetü's-Selefiyye, Medinetü’l-Münevvere, 1386/1966.