Salgın hastalıklara yönelik komplo teorileri tutum ölçeğinin geliştirilmesi

Yalçın Karagöz; Mustafa Filiz; Yusuf Karaşin

doi:10.25287/ohuiibf.1413337

EN TR

Development of the epidemic conspiracy theories scale

Abstract

The aim of this study is to develop an attitude scale towards epidemic diseases. In this direction, 269 people residing in Bayrampaşa, Gaziosmanpaşa and Eyüpsultan districts of Istanbul were included in the scope of the study. Participants were reached by using convenience sampling through face-to-face and online questionnaires. First, a draft scale consisting of 21 statements was created. After expert opinion and pilot study, 2 statements were removed from the scale. The scale consisting of the remaining 19 statements was applied to the participants. The obtained data were analyzed using IBM SPSS and AMOS package programs. Explanatory factor analysis was first applied to the data. After the analysis, 2 factors including 19 expressions were found. After this stage, Confirmatory Factor Analysis was applied to the determined factors. It has been determined that the obtained model fits the data perfectly. Therefore, the scale developed with explanatory factor analysis was also confirmed by confirmatory factor analysis. It was decided that the developed scale could be used to measure the perception of conspiracy theory towards epidemics. Keywords: Epidemic, conspiracy theory, scale development, attitude scale.

Keywords

Epidemic, Conspiracy Theory, Scale Development, Attitude Scale

Salgın hastalıklara yönelik komplo teorileri tutum ölçeğinin geliştirilmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, salgın hastalıklara yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesidir. Bu doğrultuda İstanbul ilinin Bayrampaşa, Gaziosmanpaşa ve Eyüpsultan ilçelerinde ikamet eden 269 kişi çalışma kapsamına dâhil edilmiştir. Katılımcılara yüz yüze ve çevrimiçi anket yoluyla kolayda örneklem kullanılarak ulaşılmıştır. İlk olarak 21 ifadeden oluşan taslak ölçek oluşturulmuştur. Uzman görüşü ve pilot çalışma aşamasından sonra 2 ifade ölçekten çıkarılmıştır. Kalan 19 ifadeden oluşan ölçek katılımcılara uygulanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS ve AMOS paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Verilere ilk olarak açıklayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Yapılan analiz sonrasında 19 ifadeyi içeren 2 faktör bulunmuştur. Bu aşamadan sonra belirlenen faktörlere Doğrulayıcı Faktör Analizi uygulanmıştır. Elde edilen modelin verilere mükemmel uyum sağladığı belirlenmiştir. Dolayısıyla, açıklayıcı faktör analizi ile geliştirilen ölçek doğrulayıcı faktör analizi ile de teyit edilmiştir. Geliştirilen ölçeğin, salgın hastalıklara yönelik komplo teorisi algısını ölçmek için kullanılabileceğine karar verilmiştir.

Keywords

Salgın Hastalık, Komplo Teorisi, Ölçek Geliştirme, Tutum Ölçeği

References

Akyol, E., & Abdullah, A. T. L. İ. (2023). Beliefs of Turkish university students in COVID-19 conspiracy theories: The role of fear of COVID-19 and political orientation. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 14(37), 37-51.
Akyüz, S. S. (2021). Koronavirüs komplo teorileri: Dezenformasyon ve politik kimliklerin komplocu düşünüşe etkisi. İletişim ve Medya Alanında Uluslararası Araştırmalar II, 57, 86.
Anand, A., Doll, J., & Ray, P. (2024). Drowning in silence: a scale development and validation of quiet quitting and quiet firing. International Journal of Organizational Analysis, 32(4), 721-743. https://doi.org/10.1108/IJOA-01-2023-3600
Barkun, M. (2015). Conspiracy theories as stigmatized knowledge. Diogenes, 62(3-4), 114-120. https://doi.org/10.1177/0392192116669288
Başbay, A. & Kağnıcı, D. Y. (2011). Çokkültürlü Yeterlik Algıları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Eğitim ve Bilim, 36(161),199-212.
Bierwiaczonek, K., Kunst, J. R., & Pich, O. (2020). Belief in COVID‐19 conspiracy theories reduces social distancing over time. Applied Psychology: Health and Well‐Being, 12(4), 1270-1285. https://doi.org/10.1111/aphw.12223
Brotherton, R., French, C. C., & Pickering, A. D. (2013). Measuring belief in conspiracy theories: The generic conspiracist beliefs scale. Frontiers in psychology, 4, 279. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2013.00279
Bryman, A., & Cramer, D. (2001). Quantitative data analysis with SPSS release 10 for windows: A guide for social scientists. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203471548
Buturoiu, R., Udrea, G., Oprea, D. A., & Corbu, N. (2021). Who Believes in Conspiracy Theories about the COVID-19 Pandemic in Romania? An Analysis of Conspiracy Theories Believers’ Profiles. Societies, 11(4), 138. https://doi.org/10.3390/soc11040138
Cinelli, M., Etta, G., Avalle, M., Quattrociocchi, A., Di Marco, N., Valensise, C., ... & Quattrociocchi, W. (2022). Conspiracy theories and social media platforms. Current Opinion in Psychology, 101407. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2022.101407

de Winter, J.C., Dodou, D., & Wieringa, P.A. (2009). Exploratory Factor Analysis With Small Sample Sizes. Multivariate Behavioral Research, 44, 147 - 181.
Debowska, A., Boduszek, D., Ochman, M., Hrapkowicz, T., Gaweda, M., Pondel, A., & Horeczy, B. (2024). Brain Fog Scale (BFS): scale development and validation. Personality and Individual Differences, 216, 112427,1-6. https://doi.org/10.1016/j.paid.2023.112427.
Değer, K.(2022) Koronavirüs Pandemi Döneminde Aşı Karşıtlığı Sosyal Medya ve Komplo Teorileri. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 2022(58), 123-138. https://doi.org/10.47998/ikad.1070190
Douglas, K. M. (2021). Are conspiracy theories harmless?. The Spanish journal of psychology, 24, e13. https://doi.org/10.17/SJP.2021.10
Douglas, K. M., & Sutton, R. M. (2011). Does it take one to know one? Endorsement of conspiracy theories is influenced by personal willingness to conspire. British Journal of Social Psychology, 50(3), 544-552. https://doi.org/10.1111/j.2044-8309.2010.02018.x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Policy

Journal Section

Research Article

Authors

Yalçın Karagöz
0000-0001-5642-6498
Türkiye

Mustafa Filiz
0000-0002-7445-5361
Türkiye

Yusuf Karaşin ^*
0000-0002-4594-9290
Türkiye

Publication Date

July 31, 2024

Submission Date

January 2, 2024

Acceptance Date

July 11, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 17 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1413337

IZ

https://izlik.org/JA48ES59YU

APA

Karagöz, Y., Filiz, M., & Karaşin, Y. (2024). Salgın hastalıklara yönelik komplo teorileri tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 522-537. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1413337

AMA

1.Karagöz Y, Filiz M, Karaşin Y. Salgın hastalıklara yönelik komplo teorileri tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2024;17(3):522-537. doi:10.25287/ohuiibf.1413337

Chicago

Karagöz, Yalçın, Mustafa Filiz, and Yusuf Karaşin. 2024. “Salgın Hastalıklara Yönelik Komplo Teorileri Tutum ölçeğinin Geliştirilmesi”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 17 (3): 522-37. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1413337.

EndNote

Karagöz Y, Filiz M, Karaşin Y (July 1, 2024) Salgın hastalıklara yönelik komplo teorileri tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 17 3 522–537.

IEEE

[1]Y. Karagöz, M. Filiz, and Y. Karaşin, “Salgın hastalıklara yönelik komplo teorileri tutum ölçeğinin geliştirilmesi”, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, vol. 17, no. 3, pp. 522–537, July 2024, doi: 10.25287/ohuiibf.1413337.

ISNAD

Karagöz, Yalçın - Filiz, Mustafa - Karaşin, Yusuf. “Salgın Hastalıklara Yönelik Komplo Teorileri Tutum ölçeğinin Geliştirilmesi”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 17/3 (July 1, 2024): 522-537. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1413337.

JAMA

1.Karagöz Y, Filiz M, Karaşin Y. Salgın hastalıklara yönelik komplo teorileri tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2024;17:522–537.

MLA

Karagöz, Yalçın, et al. “Salgın Hastalıklara Yönelik Komplo Teorileri Tutum ölçeğinin Geliştirilmesi”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, vol. 17, no. 3, July 2024, pp. 522-37, doi:10.25287/ohuiibf.1413337.

Vancouver

1.Yalçın Karagöz, Mustafa Filiz, Yusuf Karaşin. Salgın hastalıklara yönelik komplo teorileri tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2024 Jul. 1;17(3):522-37. doi:10.25287/ohuiibf.1413337

Cited By

Bireylerin Salgın Hastalıklara Yönelik Komplo Teorilerinin Sağlık Sistemleri Güvensizlik Düzeylerine Etkisi

KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1733664

E-Sağlık Okuryazarlık Düzeyinin Salgın Hastalık Komplo Teorileri Üzerine Etkisi

Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.18069/firatsbed.1725543

Ömer Halisdemir Universitesi Iktisadi ve Idari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUIIBF) is licensed under the Creative Commons Attribution-Noncommercial-Pseudonymity License 4.0 international license.