BİST100 Endeksi İle VIX Korku Endeksi Arasındaki Dönemsel Dinamik İlişkinin İncelenmesi: TVP-VAR Modeli Uygulaması

Finansal piyasaların globalleşmesiyle birlikte piyasa endeksleri arasındaki etkileşimlerin analizi, hem akademik hem de pratik açıdan önemli bir çalışma alanı haline gelmiştir. Özellikle, piyasalardaki belirsizliklerin göstergesi olarak kabul edilen VIX Korku Endeksi’nin diğer piyasa endeksleri üzerindeki etkisi, geniş bir literatürle desteklenmektedir. Bu bağlamda, Türkiye borsası için VIX Endeksi’nin rolünü incelemek, yatırım kararlarının daha etkin alınabilmesi için önemli ipuçları sunacaktır. Bu çalışmada BİST100 endeksi ile VIX endeksi arasındaki ilişkiyi analiz etmek için zamana bağlı değişen parametreler üreten TVP-VAR analizi kullanılmıştır. 2015 Ocak – 2024 Aralık dönemini kapsayan analizde BİST100 ile VIX endeksine ek olarak altın fiyatı, brent petrol fiyatı ve döviz kuru değişkenleri yer almaktadır. Türkiye ekonomisinin farklı yapısal koşullarını temsil etmesi amacıyla analizler 2017 Ocak, 2020 Ocak ve 2023 Ocak ayı olmak üzere 3 dönem için yorumlanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre VIX endeksine verilen şok her 3 dönem için BİST100 endeksi üzerinde negatif etkiye neden olmaktadır. Bu etkinin büyüklüğü 2017 Ocak ayına kıyasla COVID-19 dönemini temsil eden 2020 Ocak ayında daha fazladır. Ayrıca VIX endeksinde meydana gelen şokun BİST100 endeksi üzerindeki negatif etkisi analiz dönemi boyunca ve özellikle COVID-19 döneminde önemli derecede artış göstermektedir. Sonuç olarak piyasalardaki belirsizliklerin göstergesi olarak kabul edilen VIX endeksinin BİST100 endeksi üzerindeki etkisi hem yatırımcılar hem de politika yapıcılar açısından oldukça önem taşımaktadır. Bu etkinin kırılgan yapıda bulunan Türkiye ekonomisi için özellikle kriz ve kriz sonrası dönemlerde artması dikkat çekmektedir. Dolayısıyla BİST100 yatırımcılarının VIX endeksini de gözeterek tasarruflarını değerlendirdikleri görülmektedir. Ayrıca hükümetlerin özellikle kriz ve kriz sonrası dönemlerde bu etkinin azaltılmasına yönelik politikalar üretmesi borsadaki yabancı sermayenin korunması adına önem taşımaktadır.

With the globalization of financial markets, the analysis of interactions between market indices has become an important area of study, both academically and practically. In particular, the effect of the VIX Fear Index, which is considered an indicator of uncertainty in markets, on other market indices is supported by an extensive literature. In this context, examining the role of the VIX Index in the Turkish stock market will provide valuable insights for making more effective investment decisions. In this study, the relationship between the BIST100 index and the VIX index is analyzed using the TVP-VAR analysis, which generates time-varying coefficients. The analysis covers the period from January 2015 to December 2024 and includes not only the BIST100 and VIX indices but also gold prices, Brent crude oil prices, and exchange rate fluctuations. To represent different structural conditions of the Turkish economy, the analyses are interpreted for three periods: January 2017, January 2020, and January 2023. According to the results, shocks to the VIX index cause a negative impact on the BIST100 index for all three periods. The magnitude of this effect is greater in January 2020, which represents the COVID-19 period, compared to January 2017. Moreover, the negative impact of shocks to the VIX index on the BIST100 index shows a significant increase throughout the analysis period. In conclusion, the impact of the VIX index, considered a measure of uncertainty in markets, on the BIST100 index is of great importance for both investors and policymakers. This effect is particularly notable during and after crises, especially for Turkey, which has a fragile economic structure. Therefore, it is observed that BIST100 investors take the VIX index into account when evaluating their savings. Furthermore, it is important for governments, particularly during and after crises, to develop policies aimed at reducing this impact in order to protect foreign capital in the stock market.