Toplam Elektrik Üretiminde Kömür ve Yenilenebilir Enerjinin Rolü: Ekonometrik Bir Değerlendirme
Abstract
Bu çalışma, 2000-2023 yılları arasında Türkiye’de kömür ve yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilen elektrik üretiminin toplam elektrik üretimi üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Çalışmada, zaman serisi verileri kullanılarak enerji arzındaki yapısal ilişkiler Johansen eşbütünleşme ve Toda-Yamamoto nedensellik testleri ile incelenmiştir. İlk olarak Augmented Dickey-Fuller (ADF) ve KPSS testleri aracılığıyla serilerin durağanlık düzeyleri belirlenmiş, ardından uzun dönemli denge ilişkisi Johansen testiyle tespit edilmiştir. Son aşamada, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkileri Toda-Yamamoto yöntemiyle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular hem kömür hem de yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam elektrik üretimi üzerinde anlamlı ve istatistiksel olarak güçlü etkileri olduğunu göstermektedir. Özellikle yenilenebilir enerji üretiminin, kömüre kıyasla daha yüksek bir nedensellik gücüne sahip olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar, enerji politikalarının çok boyutlu ve kaynak temelli şekilde tasarlanması gerektiğini ortaya koymakta; sürdürülebilir ve esnek bir enerji arz yapısı için stratejik yönlendirmeler sunmaktadır.
Keywords
Enerji Üretimi, Yenilenebilir Enerji, Kömür, Johansen Testi, Toda-Yamamoto
References
- Acar, S., Kat, B., Rogner, M., Saygin, D., Taranto, Y., & Yeldan, A. E. (2023). Transforming Türkiye’s power system: An assessment of economic, social, and external impacts of an energy transition by 2030. Cleaner Energy Systems, 4, 100064. https://doi.org/10.1016/j.cles.2023.100064
- Al-mulali, U., & Binti Che Sab, C. N. (2012). The impact of energy consumption and CO2 emission on the economic growth and financial development in the Sub Saharan African countries. Energy, 39(1), 180-186. https://doi.org/10.1016/j.energy.2012.01.032
- Apergis, N., & Payne, J. E. (2010). Natural gas consumption and economic growth: A panel investigation of 67 countries. Applied Energy, 87(8), 2759-2763. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2010.01.002
- Bhattacharya, M., Paramati, S. R., Ozturk, I., & Bhattacharya, S. (2016). The effect of renewable energy consumption on economic growth: Evidence from top 38 countries. Applied Energy, 162, 733-741. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2015.10.104
- Bildirici, M. E. (2013). Economic growth and biomass energy. Biomass and Bioenergy, 50, 19-24. https://doi.org/10.1016/j.biombioe.2012.09.055
- Bowden, N., & Payne, J. E. (2010). Sectoral Analysis of the Causal Relationship Between Renewable and Non-Renewable Energy Consumption and Real Output in the US. Energy Sources, Part B: Economics, Planning, and Policy, 5, 400-408. https://doi.org/10.1080/15567240802534250
- Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root. Journal of the American Statistical Association, 74(366a), 427-431. https://doi.org/10.1080/01621459.1979.10482531
- Johansen, S. (1988). Statistical analysis of cointegration vectors. Journal of Economic Dynamics and Control, 12(2), 231-254. https://doi.org/10.1016/0165-1889(88)90041-3
- Kat, B., Şahin, Ü., Teimourzadeh, S., Tör, O. B., Voyvoda, E., & Yeldan, A. E. (2024). A new energy-economy-environment modeling framework: Insights from decarbonization of the Turkish power Sector towards net-zero Emission targets. Energy, 302, 131760. https://doi.org/10.1016/j.energy.2024.131760
- Kwiatkowski, D., Phillips, P. C. B., Schmidt, P., & Shin, Y. (1992). Testing the null hypothesis of stationarity against the alternative of a unit root: How sure are we that economic time series have a unit root? Journal of Econometrics, 54(1), 159-178. https://doi.org/10.1016/0304-4076(92)90104-Y
