Research Article

Ortaokul müzik ders kitaplarındaki etkinliklerin ülkeler arası karşılaştırılması

Volume: 11 Number: 4 October 26, 2026
EN TR

Ortaokul müzik ders kitaplarındaki etkinliklerin ülkeler arası karşılaştırılması

Abstract

Bu araştırmada; Türkiye, İngiltere ve İtalya’da ortaokul (6, 7 ve 8. sınıf) düzeyinde okutulan resmi müzik ders kitaplarında yer alan öğrenme etkinlikleri karşılaştırmalı eğitim felsefesi doğrultusunda incelenmiştir. Araştırma, farklı eğitim ekollerine sahip ülkelerin materyal tasarımlarını, uluslararası program felsefelerini ve pedagojik yönelimlerini kuramsal bir çerçevede ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yaklaşımına dayanan çalışmada, betimsel tarama modeli ve doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Ölçüt örnekleme stratejisiyle saptanan toplam 8 adet resmi ders kitabı, içerik analizi protokolüyle taranarak 9 temel öğrenme alanında frekans analizine tabi tutulmuştur. İngiltere ve İtalya’ya ait ders kitapları, özgün dillerinden Türkçeye çevrildikten ve uzman görüşleri doğrultusunda doğrulandıktan sonra analiz matrisine dahil edilmiştir. Elde edilen veriler; enstrümantal çeşitlilik, bilişsel yük, yaratıcılık alanları, teknoloji kullanımı ve sosyal-duyuşsal potansiyel ölçütleri çerçevesinde çözümlenmiştir. Analiz sonuçları; etkinliklerin küresel düzeyde ağırlıklı olarak bilişsel kazanımları ve işitsel farkındalığı destekleyen müziksel bilgilenme (%35) ve müziksel dinleme (%28) alanlarında yoğunlaştığını; buna karşın müziksel yaratma (%5) ve müzik teknolojisi (%3) alanlarının daha öz bir düzeyde tutulduğunu göstermektedir. İngiltere ve İtalya ders kitaplarında pratik performans, enstrümantal çeşitlilik (ksilofon, marakas, gitar, piyano vb.) ve bağımsız araştırmaya dayalı etkinlik sayılarının (İngiltere: 1302, İtalya: 2622) yüksek bir sarmal hacme ulaştığı saptanmıştır. Türkiye örneğinde ise uygulamalı etkinlik sayısının (269) daha kompakt, çekirdek kazanımlara odaklı ve temel kavram merkezli yapılandırıldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak araştırma; Avrupa örneklerinde pratik performans ve esnek içerik modellerinin ön plana çıktığını, Türkiye örneğinde ise içerik yapısının haftalık ders saati kısıtlılıkları ve merkezi lise giriş sınavı (LGS) takvimleri gibi nesnel kurumsal gerçeklere bağlı olarak başarıyla optimize edildiğini ortaya koymuştur. Türkiye’deki materyallerin yüz yüze etkileşime dayalı usta-çırak ilişkisini ve köklü kolektif koro kültürünü koruduğu saptanmış olup; çalışmanın gelecekteki müfredat güncellemeleri ve yeni nesil ders kitabı tasarımları için yapıcı, uygulanabilir ve vizyoner bir bilimsel rehberlik sunması beklenmektedir.

Keywords

Project Number

201310002

References

  1. Abril, C. R., & Gault, B. M. (2008). The state of music in secondary schools: The principal’s perspective. Journal of Research in Music Education, 56(1), 68-81. https://doi.org/10.1177/0022429408317516
  2. Akçalı, E., Topal, D., Yamaner, B., & Çakar, Ö. (2020a). Müzik ders kitabı 6. Çağlayan Matbaası.
  3. Baştürk, Z., Candan, P., Gönül, M. A., Öztürk, Ö., & Tezcan, H. (2020a). Müzik ders kitabı 7. Tuna Matbaacılık.
  4. Baştürk, Z., Candan, P., Gönül, M. A., Öztürk, Ö., & Tezcan, H. (2020b). Müzik ders kitabı 8. Çağlayan Matbaası.
  5. Beethoven, J., Brumfield, S., Campbell, S., Connors, D., Duke, R., Jellison, J., Klinger, R., Mann, R., March, H., McDonald, N., Moore, M., Palmer, M., Saliba, K., Schmid, W., Kassner, C., Shamrock, M., Stauffer, S., Thomas, J., & Trinka, J. (2005a). Silver Burdett making music: Grade 6. Pearson Education.
  6. Beethoven, J., Brumfield, S., Campbell, S., Connors, D., Duke, R., Jellison, J., Klinger, R., Mann, R., March, H., McDonald, N., Moore, M., Palmer, M., Saliba, K., Schmid, W., Kassner, C., Shamrock, M., Stauffer, S., Thomas, J., & Trinka, J. (2005b). Silver Burdett making music: Grade 7. Pearson Education.
  7. Beethoven, J., Brumfield, S., Campbell, S., Connors, D., Duke, R., Jellison, J., Klinger, R., Mann, R., March, H., McDonald, N., Moore, M., Palmer, M., Saliba, K., Schmid, W., Kassner, C., Shamrock, M., Stauffer, S., Thomas, J., & Trinka, J. (2005c). Silver Burdett making music: Grade 8. Pearson Education.
  8. Kokotsaki, D. (2013). [Review of the book Musical creativities in practice, by P. Burnard]. Thinking Skills and Creativity, 10, 1-2. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2013.05.001.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Music Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 26, 2026

Submission Date

April 23, 2026

Acceptance Date

August 8, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 11 Number: 4

APA
Çelik, Ş., & Özaydın, N. (2026). Ortaokul müzik ders kitaplarındaki etkinliklerin ülkeler arası karşılaştırılması. Online Journal of Music Sciences, 11(4), 1351-1366. https://doi.org/10.31811/ojomus.1936657
AMA
1.Çelik Ş, Özaydın N. Ortaokul müzik ders kitaplarındaki etkinliklerin ülkeler arası karşılaştırılması. ojomus. 2026;11(4):1351-1366. doi:10.31811/ojomus.1936657
Chicago
Çelik, Şevval, and Nilay Özaydın. 2026. “Ortaokul Müzik Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin ülkeler Arası Karşılaştırılması”. Online Journal of Music Sciences 11 (4): 1351-66. https://doi.org/10.31811/ojomus.1936657.
EndNote
Çelik Ş, Özaydın N (October 1, 2026) Ortaokul müzik ders kitaplarındaki etkinliklerin ülkeler arası karşılaştırılması. Online Journal of Music Sciences 11 4 1351–1366.
IEEE
[1]Ş. Çelik and N. Özaydın, “Ortaokul müzik ders kitaplarındaki etkinliklerin ülkeler arası karşılaştırılması”, ojomus, vol. 11, no. 4, pp. 1351–1366, Oct. 2026, doi: 10.31811/ojomus.1936657.
ISNAD
Çelik, Şevval - Özaydın, Nilay. “Ortaokul Müzik Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin ülkeler Arası Karşılaştırılması”. Online Journal of Music Sciences 11/4 (October 1, 2026): 1351-1366. https://doi.org/10.31811/ojomus.1936657.
JAMA
1.Çelik Ş, Özaydın N. Ortaokul müzik ders kitaplarındaki etkinliklerin ülkeler arası karşılaştırılması. ojomus. 2026;11:1351–1366.
MLA
Çelik, Şevval, and Nilay Özaydın. “Ortaokul Müzik Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin ülkeler Arası Karşılaştırılması”. Online Journal of Music Sciences, vol. 11, no. 4, Oct. 2026, pp. 1351-66, doi:10.31811/ojomus.1936657.
Vancouver
1.Şevval Çelik, Nilay Özaydın. Ortaokul müzik ders kitaplarındaki etkinliklerin ülkeler arası karşılaştırılması. ojomus. 2026 Oct. 1;11(4):1351-66. doi:10.31811/ojomus.1936657