Research Article

Parçalı başlangıçlardan çok merkezli ağlara: Türkiye’de psikedelik trans kültürünün tarihsel gelişimi (1998–2026)

Volume: 11 Number: 4 October 26, 2026
EN TR

Parçalı başlangıçlardan çok merkezli ağlara: Türkiye’de psikedelik trans kültürünün tarihsel gelişimi (1998–2026)

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’de psikedelik trans kültürünün 1998–2026 yılları arasındaki tarihsel gelişimini, dijital etkinlik arşivleri ve ilgili yazılı kaynaklar temelinde etkinlik temelli bir analiz çerçevesinde incelemektedir. Psikedelik trans literatürü büyük ölçüde Goa, İsrail ve Batı Avrupa gibi görece kurumsallaşmış sahnelere odaklanırken, Türkiye örneği daha parçalı, süreksiz, çok merkezli ve düşük kurumsallaşma düzeyine sahip bir gelişim örüntüsünü tartışmaya açmaktadır. Bu nedenle çalışma, Türkiye’de psikedelik trans kültürünün hangi dönemsel, mekânsal ve örgütsel dinamikler üzerinden geliştiğini sorgulamaktadır. Araştırmanın temel veri kaynağını kullanıcı katkısına dayalı Goabase dijital etkinlik arşivi oluşturmaktadır. Çalışma tarihsel kapsam olarak 1998–2026 dönemini ele almakta; ancak 2026 yılı henüz tamamlanmadığından sayısal analizlerde 1998–2025 arasında doğrulanan 425 etkinlik kaydı esas alınmaktadır. Kayıtlar tarihsel dönem, şehir, mekân türü, organizasyon kolektifi, sanatçı kadrosu ve tekrar eden organizasyon yapıları bakımından kodlanmış; yıllık dağılımlar, dönemsel etkinlik türleri, mekânsal yoğunluklar ve organizasyonel-mekânsal ilişkiler üzerinden değerlendirilmiştir. Goabase verileri, erken dönem yazılı kaynaklar ve uluslararası psikedelik trans literatürüyle birlikte yorumlanmıştır. Bulgular, Türkiye’de psikedelik trans kültürünün doğrusal, tek merkezli ve kesintisiz bir büyüme çizgisi izlemediğini; dönemsel yoğunlaşmalar, kırılmalar, yeniden örgütlenmeler ve değişen mekânsal odaklar üzerinden geliştiğini göstermektedir. 1998–2003 dönemi düşük yoğunluklu ve parçalı başlangıçlarla; 2004–2006 dönemi kolektif ağların belirginleşmesi ve festivalleşmeye geçişle; 2007–2010 dönemi festivalleşme, çoğullaşma ve bölgesel yayılımla; 2011–2016 dönemi profesyonelleşme, markalaşma ve uluslararasılaşmayla; 2017 sonrası ise kırılma, çoğullaşma ve yeniden yoğunlaşma dinamikleriyle öne çıkmaktadır. İstanbul en yüksek kayıt sayısına sahip olsa da Antalya, Muğla, İzmir, Ankara, Yalova, Düzce ve Bolu gibi farklı odaklar sahnenin çok merkezli yapısını desteklemektedir. Çalışma, Türkiye’de psikedelik trans kültürüne ilişkin sınırlı akademik literatüre sistematik bir tarihsel çerçeve sunmakta; ayrıca dijital etkinlik arşivlerinin elektronik dans müziği kültürlerinin tarihsel analizinde kullanılabilecek analitik kaynaklar olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, hem Türkiye’deki psikedelik trans tarihinin yazımına hem de dijital arşiv temelli müzik kültürü araştırmalarına metodolojik katkı sağlamaktadır.

Keywords

References

  1. Aittoniemi, T. (2012). Cultural and musical dimensions of Goa trance and early psychedelic trance in Finland: The history, translation and localization of an internationally mobile electronic dance-music scene. [Yüksek lisans tezi, Helsinki Üniversitesi].
  2. Bennett, A. (1999). Subcultures or neo-tribes? Rethinking the relationship between youth, style and musical taste. Sociology, 33(3), 599–617. https://doi.org/10.1017/s0038038599000371
  3. Bey, H. (1991). T.A.Z.: The temporary autonomous zone, ontological anarchy, poetic terrorism. Autonomedia.
  4. D’Andrea, A. (2007). Global nomads: Techno and New Age as transnational countercultures in Ibiza and Goa. Routledge.
  5. De Ledesma, C. (2011). The psytrance party [Yüksek lisans tezi, East London Üniversitesi].
  6. Ertekin, S. (2007). Turkey. Trancers’ Guide to the Galaxy 2007 içinde (s. 75). Mushroom Magazine.
  7. Goabase. (t.y.). Turkey, past events. https://www.goabase.net/party/past/?country=TR
  8. Kajanová, A., & Mrhálek, T. (2019). Drugs as part of the psychedelic trance dance party. Human Affairs, 29(2), 145–156. https://doi.org/10.1515/humaff-2019-0012

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Musicology and Ethnomusicology

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 26, 2026

Submission Date

April 28, 2026

Acceptance Date

September 9, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 11 Number: 4

APA
Sakarya, U. C. (2026). Parçalı başlangıçlardan çok merkezli ağlara: Türkiye’de psikedelik trans kültürünün tarihsel gelişimi (1998–2026). Online Journal of Music Sciences, 11(4), 1435-1450. https://doi.org/10.31811/ojomus.1939396
AMA
1.Sakarya UC. Parçalı başlangıçlardan çok merkezli ağlara: Türkiye’de psikedelik trans kültürünün tarihsel gelişimi (1998–2026). ojomus. 2026;11(4):1435-1450. doi:10.31811/ojomus.1939396
Chicago
Sakarya, Uğur Cihat. 2026. “Parçalı Başlangıçlardan çok Merkezli Ağlara: Türkiye’de Psikedelik Trans Kültürünün Tarihsel Gelişimi (1998–2026)”. Online Journal of Music Sciences 11 (4): 1435-50. https://doi.org/10.31811/ojomus.1939396.
EndNote
Sakarya UC (October 1, 2026) Parçalı başlangıçlardan çok merkezli ağlara: Türkiye’de psikedelik trans kültürünün tarihsel gelişimi (1998–2026). Online Journal of Music Sciences 11 4 1435–1450.
IEEE
[1]U. C. Sakarya, “Parçalı başlangıçlardan çok merkezli ağlara: Türkiye’de psikedelik trans kültürünün tarihsel gelişimi (1998–2026)”, ojomus, vol. 11, no. 4, pp. 1435–1450, Oct. 2026, doi: 10.31811/ojomus.1939396.
ISNAD
Sakarya, Uğur Cihat. “Parçalı Başlangıçlardan çok Merkezli Ağlara: Türkiye’de Psikedelik Trans Kültürünün Tarihsel Gelişimi (1998–2026)”. Online Journal of Music Sciences 11/4 (October 1, 2026): 1435-1450. https://doi.org/10.31811/ojomus.1939396.
JAMA
1.Sakarya UC. Parçalı başlangıçlardan çok merkezli ağlara: Türkiye’de psikedelik trans kültürünün tarihsel gelişimi (1998–2026). ojomus. 2026;11:1435–1450.
MLA
Sakarya, Uğur Cihat. “Parçalı Başlangıçlardan çok Merkezli Ağlara: Türkiye’de Psikedelik Trans Kültürünün Tarihsel Gelişimi (1998–2026)”. Online Journal of Music Sciences, vol. 11, no. 4, Oct. 2026, pp. 1435-50, doi:10.31811/ojomus.1939396.
Vancouver
1.Uğur Cihat Sakarya. Parçalı başlangıçlardan çok merkezli ağlara: Türkiye’de psikedelik trans kültürünün tarihsel gelişimi (1998–2026). ojomus. 2026 Oct. 1;11(4):1435-50. doi:10.31811/ojomus.1939396