Research Article

Uçak Eğim Kontrolü için Gri Kurt Optimizasyonu ile Genetik Algoritma Tabanlı Hibrit Algoritmayla PID Denetleyici Tasarımı

Volume: 8 Number: 5 December 15, 2025
TR EN

Uçak Eğim Kontrolü için Gri Kurt Optimizasyonu ile Genetik Algoritma Tabanlı Hibrit Algoritmayla PID Denetleyici Tasarımı

Abstract

Hava taşıtlarının stabilitesini ve manevra kabiliyetini artırmak için uçak eğim kontrolünün sağlanması kritik rol oynayan bir kontrol problemidir. Bu çalışmada, uçak eğim kontrol sistemi için kararlı ve hassas bir dinamik tepki elde edebilmek amacıyla kontrolör tasarlanmıştır. Gri Kurt Optimizasyonu (GKO) ve Genetik Algoritma (GA) tabanlı hibrit bir optimizasyon yaklaşımı kullanılarak Oransal-İntegral-Türev (PID) denetleyici parametreleri optimize edilmiştir. Önerilen hibrit GKOGA-PID denetleyicisinde, kazanç parametrelerinin optimum değerleri belirlenmeye çalışılmış, sistemin geçici ve kalıcı rejim performansı iyileştirilmesi sağlanmıştır. GKO, sürü zekâsı temelli küresel arama yeteneği sayesinde geniş çözüm uzayını tarayabilirken, GA yerel arama yeteneği sayesinde çözümleri daha hassas bir şekilde iyileştirmektedir. Tasarlanan hibrit denetleyici literatürde yer alan, sezgisel algoritma kullanan PID denetleyiciler ile karşılaştırılmış ve performans değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmada geçici tepki analizi, kutup-sıfır haritası, frekans cevabı incelenmiştir. Önerilen hibrit GKOGA optimizasyon yaklaşımının, uçak eğim kontrol sistemi için daha düşük yükselme süresi, aşma oranı ve hata kriterleri sağladığını ve sistemin kararlılığını artırdığını göstermektedir.

Keywords

References

  1. Abdulla AI., Mohammed IK. Aircraft pitch control design using LQG controller based on genetic algorithm. TELKOMNIKA (Telecommunication Computing Electronics and Control) 2023; 21(2): 409-417.
  2. Abualigah L., Ekinci S., Izci D. Aircraft pitch control via filtered proportional-ıntegral-derivative controller design using sinh cosh optimizer. International Journal of Robotics and Control Systems 2024; 4(2): 746–757.
  3. Aldeeb An., Abdullah Ah. Achieving aircraft pitch control through artificial ıntelligence. African Journal of Advanced Pure and Applied Sciences (AJAPAS) 2024; 378-387.
  4. Ali MS., Wang L., Alquhayz H., Rehman OU., Chen G. Performance improvement of three-phase boost power factor correction rectifier through combined parameters optimization of proportional-integral and repetitive controller. IEEE Access 2021; 9: 58893-58909.
  5. Bensafia Y., Idir A., Zemmit A., Khettab K. Performance ımprovement of aircraft pitch angle using the fractional order adaptive PID controller. Przeglad Elektrotechniczny 2023; 99(5).
  6. Bingül Z. MATLAB ve Simulink’le modelleme. Kontrol 1. Birsen Yayınevi, Kocaeli Üniversitesi 2005.
  7. Ceballos Benavides GE., Duarte-Mermoud MA., Orchard ME., Travieso-Torres JC. Pitch angle control of an airplane using fractional order direct model reference adaptive controllers. Fractal and Fractional 2023; 7(4): 342.
  8. Control Tutorials for MATLAB and Simulink - Aircraft Pitch: System Modeling. Published with MATLAB® 7.14, 2012. Available from: http://ctms.engin.umich.edu/CTMS/index.php?example=AircraftPitch§ion=SystemModeling. Accessed: 23.02.2025.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Software Engineering (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 15, 2025

Submission Date

March 11, 2025

Acceptance Date

May 28, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 5

APA
Ateş, F., & Şenol, R. (2025). Uçak Eğim Kontrolü için Gri Kurt Optimizasyonu ile Genetik Algoritma Tabanlı Hibrit Algoritmayla PID Denetleyici Tasarımı. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(5), 2165-2187. https://doi.org/10.47495/okufbed.1655474
AMA
1.Ateş F, Şenol R. Uçak Eğim Kontrolü için Gri Kurt Optimizasyonu ile Genetik Algoritma Tabanlı Hibrit Algoritmayla PID Denetleyici Tasarımı. Osmaniye Korkut Ata University Journal of The Institute of Science and Techno. 2025;8(5):2165-2187. doi:10.47495/okufbed.1655474
Chicago
Ateş, Fatmanur, and Ramazan Şenol. 2025. “Uçak Eğim Kontrolü Için Gri Kurt Optimizasyonu Ile Genetik Algoritma Tabanlı Hibrit Algoritmayla PID Denetleyici Tasarımı”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8 (5): 2165-87. https://doi.org/10.47495/okufbed.1655474.
EndNote
Ateş F, Şenol R (December 1, 2025) Uçak Eğim Kontrolü için Gri Kurt Optimizasyonu ile Genetik Algoritma Tabanlı Hibrit Algoritmayla PID Denetleyici Tasarımı. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8 5 2165–2187.
IEEE
[1]F. Ateş and R. Şenol, “Uçak Eğim Kontrolü için Gri Kurt Optimizasyonu ile Genetik Algoritma Tabanlı Hibrit Algoritmayla PID Denetleyici Tasarımı”, Osmaniye Korkut Ata University Journal of The Institute of Science and Techno, vol. 8, no. 5, pp. 2165–2187, Dec. 2025, doi: 10.47495/okufbed.1655474.
ISNAD
Ateş, Fatmanur - Şenol, Ramazan. “Uçak Eğim Kontrolü Için Gri Kurt Optimizasyonu Ile Genetik Algoritma Tabanlı Hibrit Algoritmayla PID Denetleyici Tasarımı”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8/5 (December 1, 2025): 2165-2187. https://doi.org/10.47495/okufbed.1655474.
JAMA
1.Ateş F, Şenol R. Uçak Eğim Kontrolü için Gri Kurt Optimizasyonu ile Genetik Algoritma Tabanlı Hibrit Algoritmayla PID Denetleyici Tasarımı. Osmaniye Korkut Ata University Journal of The Institute of Science and Techno. 2025;8:2165–2187.
MLA
Ateş, Fatmanur, and Ramazan Şenol. “Uçak Eğim Kontrolü Için Gri Kurt Optimizasyonu Ile Genetik Algoritma Tabanlı Hibrit Algoritmayla PID Denetleyici Tasarımı”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 8, no. 5, Dec. 2025, pp. 2165-87, doi:10.47495/okufbed.1655474.
Vancouver
1.Fatmanur Ateş, Ramazan Şenol. Uçak Eğim Kontrolü için Gri Kurt Optimizasyonu ile Genetik Algoritma Tabanlı Hibrit Algoritmayla PID Denetleyici Tasarımı. Osmaniye Korkut Ata University Journal of The Institute of Science and Techno. 2025 Dec. 1;8(5):2165-87. doi:10.47495/okufbed.1655474

23487


196541947019414

19433194341943519436 1960219721 197842261021238 23877

*This journal is an international refereed journal 

*Our journal does not charge any article processing fees over publication process.

* This journal is online publishes 5 issues per year (January, March, June, September, December)

*This journal published in Turkish and English as open access. 

19450 This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.