EGZERSİZ BAĞIMLILIĞINA İLİŞKİN FARKINDALIK ÖLÇEĞİ (EBİFÖ): GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI
Abstract
Egzersiz Bağımlılığına İlişkin Farkındalık Ölçeği’nin (EBİFÖ) geçerli ve güvenilir şekilde geliştirilmesinin amaçlandığı araştırmada karma model kullanılmıştır. Araştırmaya egzersiz yapan 432 birey katılmıştır. Verilerin analizinde Açımlayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, madde analizi ve güvenirlik analizlerinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda Egzersiz Bağımlılığına İlişkin
Farkındalık Ölçeği’nin faktör analizine uygunluğu Açımlayıcı Faktör Analizi ile kanıtlanmış ve Açımlayıcı Faktör Analizi sonunda özdeğeri 1’den büyük olan kararlı üç alt boyut elde edilmiştir. Bu boyutlar ve bu boyutlarda yer alan maddeler, yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi ile sınanmıştır. Buna göre kovaryans değerleri, maddelerin hata varyansı ve uyum indekslerinin uygun aralıkta olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra madde analizi yapılmış ve çalışma grubunun en üst (%27) ve en alt (%27) puan alan katılımcılarının t değerlerinde anlamlı farklılık saptanmıştır. Ölçeğin güvenirlik analizleri için ise, Cronbach Alfa, Spearman Brown, Guttman Split-Half, Paralel test katsayıları ile test tekrar test analizi yapılmış ve ölçeğin güvenirliği kanıtlanmıştır. Araştırma sonunda EBİFÖ’nün 15 maddeden DEF
(Duygulara Etkisinin Farkındalığı), SEF (Sosyalleşmeye Etkisinin Farkındalığı) ve GF (Genel Farkındalık) boyutlarından oluşan geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu tespit edilmiştir.
Farkındalık Ölçeği’nin faktör analizine uygunluğu Açımlayıcı Faktör Analizi ile kanıtlanmış ve Açımlayıcı Faktör Analizi sonunda özdeğeri 1’den büyük olan kararlı üç alt boyut elde edilmiştir. Bu boyutlar ve bu boyutlarda yer alan maddeler, yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi ile sınanmıştır. Buna göre kovaryans değerleri, maddelerin hata varyansı ve uyum indekslerinin uygun aralıkta olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra madde analizi yapılmış ve çalışma grubunun en üst (%27) ve en alt (%27) puan alan katılımcılarının t değerlerinde anlamlı farklılık saptanmıştır. Ölçeğin güvenirlik analizleri için ise, Cronbach Alfa, Spearman Brown, Guttman Split-Half, Paralel test katsayıları ile test tekrar test analizi yapılmış ve ölçeğin güvenirliği kanıtlanmıştır. Araştırma sonunda EBİFÖ’nün 15 maddeden DEF
(Duygulara Etkisinin Farkındalığı), SEF (Sosyalleşmeye Etkisinin Farkındalığı) ve GF (Genel Farkındalık) boyutlarından oluşan geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu tespit edilmiştir.
Keywords
Egzersiz, egzersiz bağımlılığı, egzersiz bağımlılığı farkındalığı, farkındalık
References
- Bodrova, E. (2003). Vygotsky and montessori: One Dream, Two Visions. Montessori Life, 15(1), 30-32.
- Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822. Doi: https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822.
- Büyüköztürk, Ş. (2006). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı, İstatistik Araştırma Deseni SPSS Uygulamaları ve Yorum(6.Baskı). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
- Carlson, L. E., & Brown, K. W. (2005). Validation of the mindful attention awareness scale in a cancer population. Journal of Psychosomatic Research, 58(1), 29-33. Doi: 10.1016/j.jpsychores.2004.04.366.
- Creswell, J., & Plano Clark, V. L. (2007). Understanding Mixed Methods Research. In J. Creswell (Ed.), Designing And Conducting Mixed Methods Research (Pp. 1-19). Thousand Oaks, CA: Sage.
- Despres, R. (1997). Burn, baby, burn: At what point does the quest for ultimate fitness turn into an unhealthy obsession? For women athletes, as it turns out, it’s hard to tell. Womens Sports and Fitness, 19, 38-44.
- Çapık, C. (2014). Geçerlik ve güvenirlik çalışmalarında doğrulayıcı faktör analizinin kullanımı. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 17(3), 196-205.
- Çetin, E., Bulğay, C., Demir, G. T., Cicioğlu, H. İ., Bayraktar, I., & Orhan, Ö. (2021). The examination of the relationship between exercise addiction nd performance enhancement in elite athletes. International Journal of Mental Health and Addiction, 19(4), 1019-1030.
- Çokluk, Ö, Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal Bilimler İçin Çok Değişkenli İstatistik: Spss Ve Lisrel Uygulamaları. (1. Baskı). Ankara: Pegema Akademi
- De Coverley & Veale, D.M.W. (1987). Exercise dependence. British Journal Of Addiction, 82(7), 735-740.