Ortaokul Öğrencilerinin Erken Dönem Uyumsuz Şemaları İle Duygu Düzenleme Yöntemleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi
Abstract
Bu araştırmada Burdur ilinde öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin erken dönem uyumsuz şemaları ile duygu düzenleme yöntemleri arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarılmış ve öğrencilere ait bazı değişkenlere göre anlamlı düzeyde farklılaşmanın olup olmadığını belirlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2017-2018 öğretim yılında Burdur merkezinde öğrenim gören 1629 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, “10-16 Yaş Çocuk ve Ergenler İçin Erken Dönem Uyumsuz Şema Ölçekler Takımı (ÇEŞÖT)” ve “Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği (EİDDÖ)” ile toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde Bağımsız Örneklem T Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Pearson Momentler Çarpım Korelasyonu, Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre erkek öğrencilerde uyumsuz şemaların daha fazla olduğu görülmüştür. Duygu düzenleme yöntemlerinin cinsiyete göre alt boyutlarda anlamlı düzeyde faklılık olduğu görülmüştür. Öğrencilerin erken dönem uyumsuz şemaları anne ve baba eğitim düzeyine göre eğitim seviyesi yükseldikçe uyum bozucu şemaların varlığı azalmaktadır. Erken dönem uyumsuz şemalar ile duygu düzenleme yöntemleri arasında orta ya da düşük düzeyde ilişki bulunmuş ve ilişkinin yönü alt boyutlara göre değişiklik göstermiştir. Ayrıca uyumsuz şemaların duygu düzenleme yöntemlerini yordama düzeyi incelenmiş ve “Zedelenmiş Özerklik ve Performans” şema alanı ve “Başkalarına Yönelimlilik” şema alanının varyansın %33’ünü açıkladığı, “Kopukluk ve Reddedilmişlik” şema alanının ise varyansın %21’ini açıkladığı görülmüştür. Ayrıca işlevsel olmayan duygu düzenleme yöntemlerinin farklı uyumsuz şemaları yordadığı görülmüştür.
Keywords
References
- Akhun, M. (2012). Emotıonal aspects of psychologıcal symptoms: The roles of parentıng attıtudes and emotıon dysregulatıon. Doktora Tezi, Hacettepe Üniversite, Ankara. 24.07.2017 tarihinde https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
- Boysan, M. (2012). Üniversite öğrencilerinde erken dönem uyumsuz şemalar, başa çıkma stilleri ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkilere yönelik bir model sınaması Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara. 24.07.2017 tarihinde https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
- Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E.K., Akgün, Ö.E, Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem
- Calvete, E., Orue, I., and Hankin, B. L. (2014). A Longitudinal Test Of The Vulnerability-Stress Model With Early Maladaptives Schemas For Depressive And Social Anxiety Symptoms İn Adolescents. Journal Of Psychopathology And Behavioral Assessment, 37(1), 85-99.
- Cole, P. M., Martin, S. E., and Dennis, T. A. (2004). Emotion regulation as a scientific construct: Methodological challenges and directions for child development research. Child Development, 75(2), 317-333.
- Colman, L. K. (2010) Maladaptive schemas and depression severity: Support for incremental validity when controlling for cognitive correlates of depression. Master’sThesis, University Of Tennesse, Tennesse.
- Çakır, Z. (2007). Antisosyal kişilik bozukluğunda erken dönem uyumsuz şemalar, algılanan ebeveynlik biçimleri ve şema sürdürücü başa çıkma davranışları arasındaki ilişkiler: Şema terapi modeli çerçevesinde bir inceleme. Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversite, Ankara. 27.07.2019 tarihinde https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir
- Duy, B. ve Yıldız, M. A. (2014). Ergenler için duygu düzenleme ölçeği’ninTürkçe’yeuyarlanması. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal,5(41), 23-35.
- Eberhart, N. K., Auerbach, R. P., Bigda-Peyton, J., and Abela, J. R. Z. (2011). Maladaptive schemas and depression: Test of stress generation and diathesis-stress models. Journal Of Social And Clinical Psychology, 30(1), 75-104.
- Farrell, J. M., Shaw, I. A. and Reiss, N. (2012). Group Schema Therapy for Borderline Personality Disorder. In (M. van Vreeswijk, J. Broersen and M. Nadort Eds.), Handbook of Schema Therapy: theory, research and practice (p. 341–358). Chichester: WileyBlackwell.