Türkçe ve Almanca İlköğretim Ana Dil Ders Kitaplarında Toplumsal Cinsiyete Bir Bakış

The aim of this study is to present the “gender” perspectives and to find out the similarities and differences of the textbooks used in Turkish courses in Turkey and the textbooks taught in German courses in Baden Wüttenberg, Germany. German and Turkish textbooks of 2, 3, 4 and 5. grades, which cover the important age range of identity development, are selected for the study. These are primary school Turkish 2.,3.,4. and 5 grade textbooks and Niko Sprachbuch 2-3-4- and 5 grade Deutsch Kombi Plus. The textbooks have been analysed through the items of domestic and non-domestic roles, professional roles and gender roles under five main topics. The results of the research suggest that there have been significant differences. In Turkish textbooks, there is a remarkable male dominance while in German textbooks it has been detected that texts are unbiased, that the number of visuals of boys and girls are equal, and that sometimes girls play a greater part in the textbooks. Furthermore, in German textbooks, it is found out that girls are supported more in the areas where they might be seen disadvantageous in society.On the other hand, it is concluded that Turkish textbooks do not provide adequate coverage for girls.

Bu çalışmanın amacı Türkiye’de ana dil Türkçe derslerinde kullanılan ders kitapları ile Almanya’da Baden Wüttenberg eyaletinde ana dil Almanca derslerinde okutulan ders kitaplarının“toplumsal cinsiyet” bakış açısını ortaya koymak, benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koymaktır. Araştırma için bireylerin kimlik gelişiminin önemli olduğu yaş aralığını kapsayan ilköğretim 2. 3. 4.ve 5. Sınıf Almanca ve Türkçe ders kitapları seçilmiştir. Bu kitaplar ilköğretim Türkçe 2. 3. 4. Ve 5. Sınıf ders kitapları ile Niko Sprachbuch 2-3-4 ve 5 sınıf Deutsch kombi plus’tır. Veriler nitel içerik analizi yöntemiyle elde edilmiştir. Ders kitapları aile içi ve dışı roller, meslek rolleri ve cinsiyet rolleri olmak üzere dört ana başlık altında incelenmiştir. Türkçe ders kitaplarında erkek egemenliği net bir şekilde görülürken, Almanca ders kitaplarında metinlerin yansız, görsellerdeki kız ve erkek çocuk resim sayılarının birbirine yakın olduğu hatta kız çocuklarının kitaplarda yer yer daha fazla yer aldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, Almanca ders kitaplarında kız çocuklarının toplumda dezavantajlı görülebileceği spor tercihleri, ev içi işler ve roller, meslek seçimi gibi   alanlarda desteklendiği ortaya çıkarılmıştır. Buna karşın Türkçe ders kitaplarının kız çocuklarına yeterli düzeyde yer vermediği çıkan sonuçlar arasındadır.