Türkiye’deki Büyükşehirlerin Çevresel Performanslarının Entropi Temelli COPRAS ve ARAS Yöntemleri ile Değerlendirilmesi

Rapid urbanization causes environmental challenges as well as social, economic and cultural problems in today's cities. Especially metropolitan cities are human settlements most affected by environmental and ecological threats. Cities, turning threats such as environmental pollution and ecological deterioration into an opportunity, are ahead of their other competitors on a global scale. In the process of creating a sustainable city, measuring environmental performance has great importance. In this study, it is aimed to evaluate the environmental performance of our metropolitan cities and to raise awareness in this area. Multi-criteria decision-making methods were used in the evaluation. The literature, expert opinions and accessibility of data were effective in determining the criteria used. Eleven criteria used in the evaluation are; number of wastewater treatment plants, amount of wastewater treated in wastewater treatment plants per person (thousand M3 / year), daily wastewater discharged in municipalities (Liters/Person-Day), daily amount of water taken per person (Liters/ Person-Day), average amount of municipal waste per person (kg / person-day), capacity of drinking and potable water treatment plant (thousand M3 per year), number of drinking water treatment plants, amount of drinking and potable water treated in treatment plants per person (thousand M3/ year), amount of groundwater taken for drinking and potable water network per capita (thousand M3/ year), amount of surface water taken for drinking and utility water network per capita (thousand M3/ year) ) and particulate matter. The weights of the criteria were calculated by the Entropy Method, and the environmental rankings of the metropolitan cities were obtained by COPRAS and ARAS Methods. In both methods, close sequences were obtained. Istanbul, Ankara, Izmir, Eskisehir, and Bursa were among the best performing cities; Aydın, Konya, Tekirdağ, Muğla, and Kahramanmaraş were the least performing cities.

Hızlı kentleşme günümüz kentlerinde toplumsal, ekonomik ve kültürel sorunların yanında çevresel sorunlara da neden olmaktadır. Özellikle büyükşehirler çevresel ve ekolojik tehditlerden en fazla etkilenen yerleşmelerdir. Çevre kirliliği ve ekolojik bozulma gibi tehditleri fırsata çevirmeyi başarabilen kentler, küresel ölçekte diğer rakiplerinin önüne geçmektedir. Sürdürülebilir bir kent yaratma sürecinde çevresel performansın ölçülmesi büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada, büyükşehirlerimizin çevresel performanslarının değerlendirilmesi ve bu alandaki farkındalığın artırılması amaçlanmıştır. Değerlendirmede çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılmıştır. Kullanılan kriterlerin belirlenmesinde literatür, uzman görüşleri ve verilerin erişilebilirliği etkili olmuştur. Değerlendirmede kullanılan kriterler, atık su arıtma tesisi sayısı, atık su arıtma tesislerinde arıtılan kişi başı atık su miktarı (Bin M3/Yıl), belediyelerde deşarj edilen kişi başı günlük atık su miktarı (Litre/Kişi-Gün), kişi başı çekilen günlük su miktarı (Litre/Kişi-Gün), kişi başı ortalama belediye atık miktarı (Kg/Kişi-Gün), içme ve kullanma suyu arıtma tesisi kapasitesi (Kişi başı Bin M3/Yıl), içme ve kullanma suyu arıtma tesisi sayısı, içme ve kullanma suyu arıtma tesislerinde arıtılan kişi başı su miktarı (Bin M3/Yıl), içme ve kullanma suyu şebekesi için çekilen kişi başı yeraltı suyu miktarı(Bin M3/Yıl), içme ve kullanma suyu şebekesi için çekilen kişi başı yüzey suyu miktarı(Bin M3/Yıl) ve partikül madde olmak üzere 11 tanedir. Entropi yöntemi ile kriterlerin ağırlıkları hesaplanmış, COPRAS ve ARAS yöntemleri ile büyükşehirlerin çevresel sıralamaları elde edilmiştir. Her iki yöntemde birbirine yakın sıralamalar elde edilmiştir. İstanbul, Ankara, İzmir, Eskişehir ve Bursa en iyi performans gösteren kentler arasında yer alırken; Aydın, Konya, Tekirdağ, Muğla ve Kahramanmaraş en düşük performanslı kentler olmuştur.