Proaktif Kişiliğin Kariyer Uyum Yeteneğine Etkisinde Kendini Yetiştirmenin Rolü

Seyhan Özdemir

doi:10.26466/opus.583813

TR EN

Proaktif Kişiliğin Kariyer Uyum Yeteneğine Etkisinde Kendini Yetiştirmenin Rolü

Öz

Bu çalışmanın amacı, kariyer yapılandırma kuramından yola çıkarak proaktif kişiliğin öğrencilerin kariyer uyum yeteneklerine etkisinde kendini yetiştirmenin durumsal aracılık rolünü tespit etmektir. Araştırmanın verileri, 234 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada anket tekniği kullanılmış olup, hazırlanan anket formu kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak araştırmacı tarafından bizzat öğrencilere ulaştırılmıştır. Anket formunda kullanılan ölçekler ise, Bateman ve Crant (1993) tarafından geliştirilen Proaktif Kişilik Ölçeği, Porath vd. (2012) tarafından geliştirilen Kendini Yetiştirme Ölçeği ve Savickas ve Porfeli (2012) tarafından geliştirilen Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde, IBM SPSS 25 ve AMOS 24 programları kullanılarak betimleyici istatistikler, doğrulayıcı faktör analizi, korelasyon ve bootstrap regresyon analizleri kullanılmıştır. Yapılan analizler neticesinde, prokaktif kişilik, kariyer uyum yeteneği ve kendini yetiştirme boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca proaktif kişiliğin kariyer uyum yeteneği üzerine etkisi pozitif yönlü ve anlamlıdır. Son olarak ise, proaktif kişiliğin, kariyer uyum yeteneği üzerine etkisinde kendini yetiştirmenin aracı rolü tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Proaktif kişilik,Kariyer uyum yeteneği,Kendini yetiştirme,Üniversite öğrencileri,Aracılık

References

Akın, A., Abacı, R., Kaya, M., ve Arıcı, N. (2011). Kısaltılmış proaktif kişilik ölçeği’nin (KPÖ) Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliği. In ICES11 International Conference on Educational Sciences, June (pp. 22-25).
Bateman, T. S. ve Crant, J. M. (1993). The proactive component of organizational behavior: A measure and correlates. Journal of Organizational Behavior, 14(2), 103-118.
Brown, D. J., Cober, R. T., Kane, K., Levy, P. E., ve Shalhoop, J. (2006). Proactive personality and the successful job search: A field investigation with college graduates. Journal of Applied Psychology, 91(3), 717.
Cai, Z., Guan, Y., Li, H., Shi, W., Guo, K., Liu, Y., ... ,Hua, H. (2015). Self-esteem and proactive personality as predictors of future work self and career adaptability: An examination of mediating and moderating processes. Journal of Vocational Behavior, 86, 86-94.
Carmeli, A. ve Gittell, J. H. (2009). High‐quality relationships, psychological safety, and learning from failures in work organizations. Journal of Organizational Behavior, 30(6), 709-729.
Duffy, R. D. (2010). Sense of control and career adaptability among undergraduate students. Journal of Career Assessment, 18(4), 420-430.
Fritz, M. S. veMacKinnon, D. P. (2007). Required sample size to detect the mediated effect. Psychological science, 18(3), 233-239.
Gupta, V. K. ve Bhawe, N. M. (2007). The influence of proactive personality and stereotype threat on women's entrepreneurial intentions. Journal of Leadership & Organizational Studies, 13(4), 73-85.
Gürbüz, S. ve Bayık, M. E. (2018). Aracılık modellerinin analizinde modern yaklaşım: Baron ve Kenny yöntemi artık terk edilmeli mi?. 6. Örgütsel Davranış Kongresi, Bildiriler Kitabı içinde (s.30-45) 2-3 Kasım 2018, Isparta.
Hartung, P. J. ve Taber, B. J. (2008). Career construction and subjective well-being. Journal of Career Assessment, 16(1), 75-85.

Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (2. Baskı). New York: The Guilford Press
Hayes, A. F. ve Matthes, J. (2009). Computational procedures for probing interactions in OLS and logistic regression: SPSS and SAS implementations. Behavior Research Methods, 41(3), 924-936.
Hou, C. , Wu, L. ve Liu, Z. (2014). Effect of proactive personality and decision-making self-efficacy on career adap-tability among chinese graduates. Social Behavior and Personality, 42(6), 903-912.
Jiang, Z. (2017). Proactive personality and career adaptability: The role of thriving at work. Journal of Vocational Behavior, 98, 85-97.
Jöreskog, K. G. ve Sörborm, D. (1993). Lisrel 8: Structual equation modeling with the simples command language. Lincolnwood: Scientific Software International, Inc.
Kanten, S. (2012). Kariyer uyum yetenekleri ölçeği: geçerlilik ve güvenilirlik çalişmasi. Journal of Süleyman Demirel University Institute of Social SciencesYear, 2(16), 191-205.
Kline, R. B. (2005). Principles and practice of structural equation modeling. New York: Guilford Press.
Koçak, Ö. F. (2017). How employees thrıve at work? Importance of relatıonshıp qualıty, person-job fıt and recovery experıences after work hours, Doctoral Thesis, Marmara Universities, Social Sciences Institute,Istanbul.
Lambert, T. A., Eby, L. T. ve Reeves, M. P. (2006). Predictors of networking intensity and network quality among white-collar job seekers. Journal of Career Development, 32(4), 351-365.
Li, Y. , Guan, Y. , Wang, F. , Zhou, X. , Guo, K. , Jiang, P. , … , Fang, Z. (2015). Big-five personality and bıs/bas traits as predictors of career exploration: The mediation role of career adaptability. Journal of Vocational Behavior, 89, 39-45
MacKinnon, D. P., Lockwood, C. M., Hoffman, J. M., West, S. G. Ve Sheets, V. (2002). A comparison of methods to test mediation and other intervening variable effects. Psychological methods, 7(1), 83-104.
Morgan, G. A., Leech, N. L., Gloeckner, G. W. ve Barret, K. C. (2004). SPSS for introductory statistics: Use and interpretation, Second Edition. Lawrance Erlbaum Associates: London.
Öncel, L. (2014). Career adapt-abilities scale: Convergent validity of subscale scores. Journal of Vocational Behavior, 85, 13-17.
Parker, S. K., Bindl, U. K. ve Strauss, K. (2010). Making things happen: A model of proactive motivation. Journal of Management, 36(4), 827-856.
Porath, C., Spreitzer, G., Gibson, C. ve Garnett, F. G. (2012). Thriving at work: Toward its measurement, construct validation, and theoretical refinement. Journal of Organizational Behavior, 33(2), 250-275.
Preacher, K. J. ve Hayes, A. F. (2004). SPSS and SAS procedures for estimating indirect effects in simple mediation models, Behavior research methods, instruments, & computers, 36(4), 717-731.
Presbitero, A. (2015). Proactivity in career development of employees: the roles of proactive personality and cognitive complexity. Career Development International, 20(5), 525-538.
Ryan, R. M., ve Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78.
Savickas, M. L. (2005). The theory and practice of career construction. (R. W. Lent ve S. D. Brown Eds.), Career development and counseling: Putting theory and research to work, içinde (s. 42-70). Hoboken, NJ: John Wiley, USA.
Savickas, M. L. (2011). Constructing careers: Actor, agent, and author. Journal of Employment Counseling, 48(4), 179-181.
Savickas, M.L. ve Porfeli, E.J. (2012). The Career Adapt-Abilities Scale: Construction, reliability, and measurement equivalence across 13 countries, Journal of Vocational Behavior, 80, 661-673.
Seibert, S. E., Crant, J. M., ve Kraimer, M. L. (1999). Proactive personality and career success. Journal of applied psychology, 84(3), 416-427.
Seibert, S. E., Kraimer, M. L., ve Liden, R. C. (2001). A social capital theory of career success. Academy of Management Journal, 44(2), 219-237.
Sevinç, A., ve Siyez, D. M. (2018). Öğrenci kariyer yapılandırma envanteri’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İş ve İnsan Dergisi, 5(2), 157-168.
Skorikov, V. B. (2007). Adolescent career development and adjustment. Career Development in Childhood and Adolescence içinde (s. 237-254). Brill Sense.
Teichler, U. (1999). Internationalisation as a challenge for higher education in Europe. Tertiary Education & Management, 5(1), 5-23.
Tladinyane, R. and Merwe, M. (2016). Career adaptability and employee engagement of adults employed in an insurance company: An exploratory study. Journal of Human Resource Management, 14 (1), 1-9.
Tuncer, D., Ayhan, D. Y. ve Varoğlu, D. B. (2011). Genel işletmecilik bilgileri. Siyasal Kitabevi.
Abid, G., Zahra, I. ve Ahmed, A. (2015). Mediated mechanism of thriving at work between perceived organization support, innovative work behavior and turnover intention. Pakistan Journal of Commerce and Social Sciences, 9(3), 982-998.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Seyhan Özdemir
0000-0002-3530-6689
Türkiye

Publication Date

August 31, 2019

Submission Date

June 28, 2019

Acceptance Date

August 3, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 12

DOI

https://doi.org/10.26466/opus.583813

IZ

https://izlik.org/JA54EM65ZH

APA

Özdemir, S. (2019). Proaktif Kişiliğin Kariyer Uyum Yeteneğine Etkisinde Kendini Yetiştirmenin Rolü. OPUS International Journal of Society Researches, 12, 507-526. https://doi.org/10.26466/opus.583813