Seçim Yenilgisi, Parti İçi Muhalefet Ve Hizipleşme Tartışmalarının Gölgesinde Cumhuriyet Halk Partisi XI. Kurultayı (26-30 Temmuz 1954)
Öz
Türkiye’de siyasal kültürün kurumsal temellerinin
atılmasında önemli bir yeri olan Cumhuriyet Halk Partisi, bünyesinden birçok
siyasal parti ve siyasetçi çıkarmış, aynı zamanda Türkiye’de siyasal hayatın
şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Birçok bakımdan Türkiye’de ilkleri
temsil eden CHP’nin kurumsal tarihinin incelenmesi, aynı zamanda Türkiye’de
siyasal hayatın geçirdiği dönüşümü anlamak bakımından da ipuçları taşımaktadır.
Şüphe yok ki CHP’deki dönüşümü anlamanın en kestirme yolu parti kurultaylarının
çözümlenmesidir. Seçim yenilgilerinden sonra partideki sorunların tespit
edilmesi noktasında yaşanan suçlamalar ve parti liderliğinde Weberyan anlamda
karizmanın aşınması durumu CHP’de parti içi huzursuzluklara yol açmıştır.
Araştırmaya konu olan CHP’nin XI. Kurultay’ı, partinin 1954 seçimlerinden sonra
yaşadığı meşruiyet krizi ve ilerleyen yıllarda CHP’de hâkim hale gelecek olan
hizipleşme olgusunun ilk örneği olması açısından önceki kurultaylardan ayrılmaktadır.
Dönemi aydınlatan süreli yayınlar ve anı niteliğindeki eserlere ek olarak parti
tarafından yayınlanmış olan raporlardan yola çıkılarak CHP’de görülen parti içi
buhranın çözümlenmesi yoluyla dönemin daha sağlıklı bir şekilde anlaşılmasına katkı
sunulması amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Cumhuriyet Halk Partisi,XI. Kurultay,Parti içi muhalefet,Hizipleşme,İktidar
References
- Ahmad, F. (1996). Demokrasi sürecinde Türkiye (1945-1980). İstanbul: Hil Yayınları.
- Akandere, O. (1998). Milli şef dönemi:Çok partili hayata geçişte rol oynayan iç ve dış tesirler 1939-1945. İstanbul: İz Yayıncıık.
- Arcayürek, C. (1985). Yeni iktidar yeni dönem 1951-1954. Ankara: Bilgi Yayınevi.
- Atay, F. R. (1954, Haziran 14). C.H.P. muhalefetinin durumu. Dünya.
- Aysal, N. (2012). Atatürk döneminde iç politika. (T. F. Ertan ed.?), Başlangıcından Günümüze Türkiye Cumhuriyeti Tarihi içinde (s. 161-189). Ankara: Siyasal Kitabevi.
- Aysal, N. (2017, Mart). Tek parti döneminde Cumhuriyet Halk Partisi Dördüncü Büyük Kurultayı (9-16 Mayıs 1935). History Studies, International Journal of History, 9(9), 21-45.
- Babaoğlu, R. (2017). İngiliz belgelerinde Türkiye'de demokrasiye geçiş yılları: 1946 seçimleri ve Demokrat Parti'nin kurulması. Siirt Üniversitei Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10, 371-402.
- Balcı, M. (2015). Sıradışı bir siyasetçi: Kasım Gülek, hayatı ve siyasi faaliyetleri. İstanbul: Yeditepe Yayınları.
- Barlas, C. S. (16, Temmuz 1954). C.H.P.'nin durumu V. Son Havadis.
- Barlas, C. S. (1954, Temmuz 12). C.H.P.'nin durumu. Son Havadis.