Neoliberal Kapitalizmde İstihdam İlişkilerinin Dönüşen Yapısı: Standart-Dışı Çalışma Formlarının Yükselişi
Öz
Son dönemlerde, dünya genelinde istihdam ilişkilerinde yaşanan gelişme standart-dışı çalışma anlayışının yaygınlaşmasıdır. Artık standart istihdam ilişkileri erozyona uğramaktadır. Bu durumun ortaya çıkmasında dış kaynak kullanımı, belirli süreli sözleşmeler, part-time işler, geçici istihdam büroları ve bağımsız/kendi hesabına çalışma, evde çalışma, tele çalışma ve dijital platform odaklıçalışma gibi iş formlarındakiyükselişin önemli bir payı vardır. Standart-dışı çalışma ilişkileri, özelde çalışanları, işverenleri etkilemekle kalmamakta aynı zamanda genel işgücü piyasasını, ekonomiyi ve toplumu da etki altında bırakarak dönüştürmektedir. Bu çalışmada neo-liberal dönemde uygulanan istihdam politikalarının çalışma ilişkileri üzerindeki dönüştürücügücüne yoğunlaşılarak standart-dışı istihdamın yaygınlaşması ve iş, işgücü ve istihdam piyasalarının temel karakteristiği haline gelişi konu edilmektedir. Çalışmada, istihdamın standart-dışılaşmasınınhem kötü, güvencesiz işler olarak nitelendirilen çalışma şekillerini hem de nitelikli-beyaz yakalı- iyi işler statüsünde bulunan dijital platform tabanlı yeni çalışma formlarını ortak kesen bir özellik olduğu vurgulanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
References
- Appelbaum, E. K., Arne, L., ve Rho, Hye J. (2019). Nonstandard workarrangements and older Americans. 2005–2017,CEPR, Economic Policy Institute View this report accessed on epi.org/162673.
- BMO. (2018). Gig economy. BMO Wealth Management, s.1-9. 23.07.2019 tarihinde https://wealth.bmoharris.com/media/resource_pdf/18-0996_BMO_Wealth_Insight_Gig_Economy_US_Ev4.pdfadresinden erişilmiştir.
- Bora, T. ve Erdoğan, N. (2012). Cüppenin, kılıcın ve kalemin mahcup yoksulları. yeni kapitalizm, yeni işsizlik ve beyaz yakalılar( Bora, T. - Bora, A. - Erdoğan, N. - Üstün, İ. Ed.) “Boşuna mı Okuduk?” Türkiye’de Beyaz Yakalı İşsizliği içinde(s. 13-44),İstanbul:İletişim Yay.
- Busby, C. ve Muthukumaran, R. (2016).Precarious positions: Policy options to mitigate risks in non-standard employment. C.D. Howe Institute, Toronto, Ontario.
- De Stefano, V. (2016). The rise of the "just-in-time workforce : On-demand work, crowdwork and labour protection in the "gig-economy".International Labour Office, Inclusive Labour Markets, Labour Relations and Working Conditions Branch. - Geneva: ILO, 2016 Conditions of work and employment series; No. 71)
- Dosen, I. ve Graham, M.(2018). Labour rights in the gig economy An Explainer. Research Note No. 7, June, Research & Inquiries Unit, Parliamentary Library & Information Service, Parliament of Victoria, s. 1-24.
- Bora, T. ve Erdoğan, N. (2012). Sancılı dil, hadım edilen kendilik ve aşınan karakter. ( Bora, T. - Bora, A. - Erdoğan, N. - Üstün, İ. Ed.) “Boşuna mı Okuduk?” Türkiye’de Beyaz Yakalı İşsizliği içinde(s. 13-44),İstanbul:İletişim Yay.
- Erdoğan, E. ve Çiğdem, S. (2018).Gig ekonomisi ve freelance işgücünün yükselişi: Freelancer.com üzerinden bir değerlendirme.(Ed. Erdoğan, E.),Sakarya Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Seçme Yazılar-II içinde (s. 229-261), Sakarya Yay. Sakarya..
- Etzioni, Amitai (2018). “Benefits for Gig Workers, Challenge, 61:3, s.255-268.
- EUROFOUND (2018).Gig economy.18.07.2019 tarihinde https://www.eurofound.europa.eu/observatories/eurwork/industrial-relationsdictionary/gig-economy adresinden erişilmiştir.