Suça İlişkin Mekânsal Risk Faktörlerinin Adli Sosyolojik Bakış Açısıyla Analizi
Öz
Yapılan araştırmalarda suç mekânında bulunan mikro düzey fiziksel tedbirlerin eksikliğinin şiddet suçlarının işlenmesinde anlamlı düzeyde etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra kolektif bilinç, toplumsal denetim ve toplumsal duyarlılık gibi sosyolojik faktörlerin eksikliği de şiddet suçlarının oranını etkilemektedir. Mal varlığına karşı suçlar, mala zarar verme, hırsızlık ve yağma suçlarının işlenmesini artıran veya azaltan mekânsal risk faktörlerinin tespit edilmesini amaçlayan bu çalışma, adli sosyolojik bakış açısıyla ele alınmıştır. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada malvarlığına karşı suçları işleyen 154 tutuklu ve mahkûma anket formu uygulanmıştır. Anket formuna verilen cevaplar doğrultusunda yapılan sınıflandırma sonucu elde edilen lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre; mekânın kamusal alana açık olması suç işlenmesi riskini azaltırken, çevrede insan bulunmaması, hedefin tutuklu ve mahkûm tarafından müsait ve erişilebilir olarak değerlendirilmesi suçun işlenme riskini arttırmaktadır. Bu noktada mekânda yer alan insan unsuru, hem suçu engelleme özelliği taşımakta hem de suçun oluşması durumunda görgü tanığı delilleri vasıtasıyla olayın aydınlatılmasında önem teşkil etmektedir.
Anahtar Kelimeler
References
- Anderson, J. M., MacDonald, J. M., Bluthenthal, R. ve Ashwood, J.S. (2012). Reducing Crime by shaping the built environment with zoning: An Empirical study of Los Angeles. University of Pennsylvania Law Review.
- Bentham J. (1979). An ıntroduction to the principles of morals and legislation, (J. Jacopy ed.), Classics of Criminology, içinde (s. 61-64).Oak Park, IL: Moore Publishing Company, Inc. ,
- Brantingham, P. L. ve Brantingham, P. J. (1993). Nodes, paths and edges: Considerations on the complexity of crime and the physical environment, Journal of Environmental Psychology, 13(1), 3–28.
- Clarke, R.V. ve Felson, M. (2004). Routine activity and rational choice theory advance in criminological theory. New Brunswick, NJ: Transaction Publishers.
- Cohen, L.E. ve Felson, M. (1979). Social change and crime rate trends: A routine activity approach. American Sociological Review.
- Forst B. (2004). Errors of justice: Nature, sources and remedies. New York: Cambridge University Press.
- Füsun A. (1997). Suça etken olabilecek kişilik boyutlarının incelenmesi, Doktora Tezi. İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü Sosyal Bilimler Anabilim Dalı.
- Groff, E. D, Weisburd, N. ve Morris, A. (2009). Where the action is at places: Examining spatio-temporal patterns of juvenile crime at places using trajectory analysis and Gıs. Putting Crime In Its Place, New York: Springer.
- He, L., Páez, A. ve Liu, D. (2017). Built environment and violent crime: An environmental audit approach using Google Street View. Computers, Environment and Urban Systems, 66, 83–95. https://doi.org/10.1016/j.compenvurbsys.2017.08.001.
- IBM Knowledge Center (t.y). Logistic regression variable selection methods, https://www.ibm.com/support/knowledgecenter/ko/SSLVMB_23.0.0/spss/regression/logistic_regression_methods.html adresinden erişilmiştir.