Yazınsal Metinlerde Yer Alan Karakter Geliştirme Yolları: Ortaokul Türkçe Ders Kitapları Örneği

The aim of the study was to determine the character development methods used in literary texts in secondary school Turkish textbooks. For this purpose, the document review method was used, and the study group consisted of literary texts in Turkish textbooks prepared for 5th, 6th, 7th, and 8th grades of the secondary school and accepted by the Turkish Ministry of National Education, Head Council of Education and Morality as the education tool. The reason for the selection of literary texts is that they create a fictional world as a type of text and this fictional world allows the development of different characters. In this context, 50 literary texts in Turkish textbooks were examined in terms of character development methods. In the study, a checklist containing character development methods was used as a data collection tool. The character development methods in the mentioned checklist are the character development methods expressed by Lukens, and the literary texts in Turkish textbooks were examined by the researcher using this checklist and the texts were analyzed by the content analysis method. As a result of the study, it was found that the most common character development method in literary texts in Turkish textbooks for all grade levels was to make characters speak, and the physical characteristics were least used in the development of characters.

Araştırmada ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki yazınsal metinlerde kullanılan karakter geliştirme yollarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında doküman incelemesi yöntemi kullanılmış, ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıflar için hazırlanan, Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından eğitim aracı olarak kabul edilen Türkçe ders kitaplarındaki yazınsal metinler çalışma grubunu oluşturmuştur. Yazınsal metinlerin seçilmesinin nedeni, metin türü olarak kurmaca bir dünya yaratması ve bu kurmaca dünyanın farklı karakterlerin geliştirilmesine olanak sağlamasıdır. Bu bağlamda Türkçe ders kitaplarındaki 50 yazınsal metin kullanılan karakter geliştirme yolları açısından incelenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak karakter geliştirme yollarını içeren bir kontrol listesi kullanılmıştır. Söz konusu kontrol listesindeki karakter geliştirme yolları, Lukens tarafından ifade edilen karakter geliştirme yollarıdır ve Türkçe ders kitaplarındaki yazınsal metinler bu kontrol listesi kullanılarak araştırmacı tarafından incelenmiş, merinler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda tüm sınıf düzeylerine yönelik Türkçe ders kitaplarındaki yazınsal metinlerde en çok kullanılan karakter geliştirme yolunun karakterlerin konuşturulması olduğu, karakterlerin geliştirilmesinde en az fiziksel özelliklerin kullanıldığı saptanmıştır.