İlkokul Öğrencilerinde Akran Zorbalığı: Ankara Pursaklar Örneği
Öz
Eğitim-öğretim etkinliklerini olumsuz yönde etkileyen akran zorbalığının psikolojik ve sosyal etkileri sadece okul yıllarıyla sınırlı kalmayıp ilerleyen yıllarda da etkilerini göstermektedir. Bu olumsuz etkiler sadece zorbalığa maruz kalan kurbanların değil, aynı zamanda zorbalığa tanık olan ve zorbaca davranışları gerçekleştiren öğrencilerin de hayatlarını etkilemektedir. Kısa dönemde okuldan uzaklaşmak, okul devamsızlığı, akademik başarısızlık gibi toplumsal uyum sorunlarını, uzun dönemdeyse kaygı, depresyon, intihar gibi psikolojik problemlerin yanı sıra fizyolojik problemlerin de kaynağını oluşturabilen akran zorbalığına zorbalık ortaya çıkmadan müdahale etmek ve bu davranışları önlemeye çalışan araştırmaların yapılması gerekmektedir. Zorbalığa yol açan problemlerin nedenlerinin analiz edilmesi, probleme uygun girişimlerin planlanıp uygulanması, sonuçlarının değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı da, ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin maruz kaldıkları zorbalık türlerini, bunların görülme sıklığını, zorbalığın kim tarafından yapıldığını tespit etmek, zorbalığın görülme türünü sınıf düzeyi ve cinsiyete bağlı olarak incelemek ve mevcut durumu ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında veri toplamak amacıyla, öğrencilerin maruz kaldıkları zorbalık türlerinin neler olduğunu, ne sıklıkla gerçekleştiğini ve bu eylemlerin kim tarafından yapıldığını belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından oluşturulan anket formu uygulanmıştır. Araştırmaya 140 kız, 160 erkek olmak üzere toplam 300 öğrenci katılmıştır. Uygulama sonunda anket formunda yer alan sorular yüzde ve frekansları hesaplanarak tablolar halinde özetlenmiştir. Araştırma deseni nicel yöntem üzerine kuruludur. Sahadan elde edilen veriler sonucunda görülmüştür ki, erkek öğrenciler fiziksel zorbalık davranışlarına sınıf fark etmeksizin kız öğrencilere göre daha fazla maruz kalmaktadırlar. İlkokul öğrencilerinin okullardaki akran zorbalığı davranışına maruz kalmak veya tanık olmalarını kendi algılarına dayalı olarak değerlendirmeleri nedeniyle elde edilecek bulgular sınırlılık gösterebilir.
Anahtar Kelimeler
References
- Akman, B., Akyol, N.A., ve Yıldız, C. (2018). Öğretmenlerin akran zorbalığına ilişkin görüşleri ve zorbalıkla baş etme stratejileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(2), 439-459.
- Alsaker, F. (1993, March). Bully/victim problems in day-care centers, measurement issues and associations with children’s psychosocial health. Paper presented at the biennial meeting of the Society for Research in Child Development, New Orleans, LA
- Burnukara, P. ve Uçanok, Z. (2012). Okul ortamı ve sanal ortamda meydana gelen akran zorbalığı ne ölçüde örtüşüyor?. Türk Psikoloji Dergisi, 27(69), 81-96.
- Çelik, A., Çelen, F. K. ve Seferoğlu, S. S. (2015). Ortaokul öğrencilerinin sanal zorbalık ve sanal mağduriyet durumlarının incelenmesi. Akademik Bilişim Konferansında sunulan bildiri, 4-6 Şubat 2015, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
- Dikbıyık, C., ve Yılmaz, E. (2016). Tekirdağ ölçeğinde akran zorbalığı araştırması ve bulguların değerlendirmesi. Humanitas, 4(7), 126-139.
- Dölek, N. (2002). Öğrencilerde zorbaca davranışların araştırılması ve önleyici bir program modeli. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
- Eslea M., ve Rees J. (2001). At what age are children most likely to be bullied at school? Aggressive Behavior, 27(6), 419-429.
- Gökler, R. (2007). İlköğretim öğrencilerinde akran zorbalığının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
- Gökler, R. (2009). Okullarda akran zorbalığı. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(2), 511-537.
- Gültekin Akduman, G. (2010). 7-14 yaş grubu çocuklarda akran istismarı ve kendi çözüm önerileri. Kuramsal Eğitimbilim, 3(2), 13-26.