Suriyeli Sığınmacıların Vatandaşlığa Geçiş Sürecinde Sosyo-Ekonomik Kapasitenin Rolü

This study focuses on the impact of exceptional naturalization right provided for qualified Syrian refugees on the life standards and socio-economic capacities through the perspective of refugees. In this framework, face to face in depth interviews were carried out using qualitative research techniques with 35 Turkish citizens of Syrian origin who fled from civil war in Syria and sought refuge in Turkey and then obtained exceptional naturalization.'Naturalization practices and socio-economic capacities' of refugees are the main foci of the study. At this point, naturalization and socio-economic capacity of migrants, their qualities and socio-cultural capital they had prior to migration, the process of call for naturalization, their adaptation, willingness and expectations, practices of citizenship such as equal access to social means, employment, equivalence, occupational recognition were investigated along with their current economic capacities. Study found out that rights and liberties associated with citizenship develops the socio-economic capacities of immigrants however the study also claims that citizenship solely is not sufficient to help immigrants realize their true capacity appropriate with their qualifications. Particularly, Syrians who were naturalized face the ‘de-qualification’ phenomenon due to equivalence and occupational unrecognition. Nevertheless, it is observed that Syrians in who became Turkish citizens covered in this study plan to live in Turkey instead of going to Europe thanks to reasons such as cultural similarities, access to other rights and liberties.

Bu çalışma, Türkiye’deki nitelikli Suriyeli sığınmacılara sağlanan istisnai vatandaşlık hakkının, söz
konusu hakka erişenlerin yaşam standartları ve sosyo-ekonomik kapasiteleri üzerindeki etkisine sığınmacı bakış açısıyla odaklanmıştır. Bu kapsamda, 2011 yılından itibaren Suriye’deki iç savaştan kaçarak Türkiye’ye sığınan ve daha sonra ‘istisnai vatandaşlık’ statüsüne sahip olan 35 Suriye kökenli Türk vatandaşıyla derinlemesine yüz yüze görüşme gerçekleştirilmiştir. Sığınmacıların 'vatandaşlık pratikleri’ ile ‘sosyo-ekonomik kapasiteleri’ arasındaki etkileşimin yönünün irdelenmesi çalışmanın temel amacını oluşturmuştur. Bu amaca istinaden, sığınmacıların göç sürecinden önce sahip oldukları sosyo-ekonomik ve kültürel sermayeleri, muhtelif vatandaşlık pratiklerine dayalı olarak gelişen mevcut ekonomik kapasiteleri ile birlikte sorgulanmıştır. Suriyelilerin vatandaşlığa davet süreci, uyum, istek ve beklentileri, istihdam imkânı, toplumsal fırsatlara eşit erişim, denklik ve mesleki tanınma hakkı gibi etkenler, bu sorgulamanın ana eksenini teşkil etmiştir. Sorgulama kapsamında, göçmenlere tanınan hak ve özgürlüklerin sosyo-ekonomik kapasitenin gelişmesine katkı sağladığı, ancak göçmenlerin özgün bireysel niteliklerinin tam olarak hayata geçirilmesinde tek başına yeterli olmadığı tespit edilmiştir. Özellikle ‘mesleki tanınmama’ ve ‘denklik’ sorunu ekseninde beliren olumsuz pratikler, vatandaş olmuş Suriyelileri ‘niteliksizleştirilme’ olgusuyla karşı karşıya bırakmıştır. Bununla birlikte, Suriye kökenli Türk vatandaşlarının, gerek diğer hak ve özgürlüklere erişim imkânının bulunması gerekse kültürel benzerlikler dolayısıyla, Avrupa’ya gitmek yerine Türkiye’de yaşamayı planladıkları gözlemlenmiştir.