Ulusal Basın Ekseninde Atatürk Dönemi Öğrenci Hareketleri (Vagon-li Olayı Örneği)

Toplum ile gençlik ayrılmaz bir bütündür, nitekim gençlik, toplumun en canlı öğesidir, yeniye ve geleceğe yöneliktir. Toplumların, dünden bugüne, bugünden yarına uzanan yolculuğunda, millî kültürü temsil bakımından dil ve gençliğin birbirine paralel fonksiyon ve misyonları vardır. Gençliğin toplum hayatındaki önemini bilen Atatürk, gençliği içinde bulunduğu toplumun kurallarına uyan sağlam bir nesil olarak görmek istemiştir. Yeni kurduğu devleti, bir sonuç olarak, bütünüyle armağan ettiği Cumhuriyet gençliğinin güvencesine bırakmıştır. 1933 yılı gençliğin çeşitli örgütlenmelerine tanık olmuştur. Bu örgütlenmede, Milli Türk Talebe Birliği’nin öncülük payı vardır. Bu birlik, milliyetçilik duygularını gençlik kesiminde yüksek kılmak, pekiştirmek amacında olmuştur. Bu yılın ilk gençlik hareketi Vagon-li (Yataklı Vagonlar) şirketine yönelik olmuştur.22 Şubat 1933 tarihinde, Vagon-li (yataklı vagonlar) şirketinde İtalyan bir yöneticinin, şirket memurlarından Naci Bey’e, Türkçe konuştuğu için hakaret ettiği ve memuru işten uzaklaştırdığı haberi gazetelerden duyulunca, üniversite gençliğinde ve toplumda büyük bir infial uyanmıştır. Binlerce genç şirket binasına gidip, çeşitli yerlerde gösteriler yapmışlardır. Bu anlamda gençliğin siyasal yaşama katkıları küçümsenemeyecek derecede önemli olmuştur. Bu çalışmada, yaşanan hadise karşısında, gençlerin gösterdiği milli heyecan, ulusal basın ekseninde ele alınmıştır. Araştırma yapılırken Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivi’nde bulunan belgeler, dönem gazeteleri ve basılı diğer kaynaklardan yararlanılmıştır.

Youth is an integral whole with the Community. Youth is the most vital element of society, oriented towards the new and the future. Youth represents national culture, national language and youth are parallel to each other. The youth was always been in the front lines within the republic period, particularly with the organized actions at the point of building a state and set forth supporting actions and expressions in this context. Ataturk wanted to see youth as a strong generation and waited intensive work from youth. Ataturk saw youth as a force that would keep the nations alive, sustain and transfer the national culture to the next generations. On February 22, 1933, an Italian manager of the Wagon-lit company insulted Naci Bey, one of the company officers, for speaking Turkish and dismissed the officer. The Turkish press, who is closely interested in the incident, has been very sensitive about the issue and has tried to inform the public in this sense. When this event was heard in Turkey the press and the leadership of the Turkish National Student Union planned a protest. The Turkish Nation condemned this event. The national sensitivity in this case increased. This event has caused a great reaction among the Turkish youth. In this report, the reasons and consequences of the Wagon-lit event will be assessed on the basis of the periodical national press. The documents in the Presidency State Archive, newspapers from the period and other printed sources were utilized in this the process of this study