İtfaiyecilerde ikincil travmatik stresin yordayıcısı olarak algılanan sosyal destek: Nicel bir araştırma

Mehmet Bilge; Metin Zafer

doi:10.26466/opusjsr.1922409

TR EN

İtfaiyecilerde ikincil travmatik stresin yordayıcısı olarak algılanan sosyal destek: Nicel bir araştırma

Abstract

Araştırma konusu ve amacı sıklıkla travmatik vakalara maruz kalan itfaiyecilerin, yaşamalarında olası ikincil travma stresleri üzerinden sosyal desteğin etkisinin olup olmadığının tespit edilmesidir. Araştırma İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) İtfaiye Dairesi Başkanlığı bünyesinde görev yapan 497 itfaiye çalışanı üzerinden yürütülmüştür. Örneklem olarak, olasılıksız örnekleme yöntemlerinden biri olan "Uygun Örnekleme" yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verilerini toplamak amacıyla “Sosyo-demografik Form”, “İkincil Travmatik Stres Ölçeği” ve “Algılanan Sosyal Destek Ölçeği” kullanılmıştır. Sosyo-demografik formda yer alan sorularda yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, çocuk sahibi olma durumu, mesleki deneyim süresi (kıdem), çalışma şekli ve kronik hastalık varlığı gibi sorular yer almaktadır. Araştırmada değişkenler arası ilişki ve etkileri belirlemek amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Ayrıca algılanan sosyal desteğin ikincil travmatik stres üzerindeki yordayıcı etkisini test etmek amacıyla yol analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada analizler Jamovi 2.6.24.0 sürümü ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmada itfaiyecilerin travma sonrası kaçınma, uyarılma ve istilacı düşüncelere maruz kalmaları ile sosyal destek arasında pozitif ilişkinin olduğu, dolayısıyla sosyal destek arttıkça travmaya bağlı ruhsal belirtilerde azalma olduğu görülmüştür. Bu durum itfaiyecilerin profesyonel sosyal destek olarak işyerinde sosyal hizmet gereksinimini ortaya çıkarmaktadır. En nihayetinde araştırma ile ilgili diğer bulgular analiz edilerek detaylı olarak tartışılmış ve sonuç kısmında önerilerde bulunulmuştur.

Keywords

İtfaiye, ikincil travmatik stres, sosyal destek

Perceived social support as a predictor of secondary traumatic stress among firefighters: A quantitative study

Abstract

The subject and purpose of this study is to determine whether social support has an effect on the secondary traumatic stress that firefighters, who are frequently exposed to traumatic incidents, may experience. The study was conducted on 497 firefighters employed by the Istanbul Metropolitan Municipality (İBB) Fire Department. For the sample, the “Convenience Sampling” method, one of the non-probability sampling methods, was used. To collect the research data, the “Sociodemographic Form,” the “Secondary Traumatic Stress Scale,” and the “Perceived Social Support Scale” were utilized. The questions in the sociodemographic form included age, gender, marital status, educational status, whether the respondent has children, length of professional experience (seniority), employment status, and the presence of chronic illnesses. To determine the relationships and effects between variables, the correlational survey model—a quantitative research method—was employed. Additionally, path analysis was conducted to test the predictive effect of perceived social support on secondary traumatic stress. Analyses in the study were performed using Jamovi version 2.6.24.0. The study found a positive relationship between firefighters’ exposure to post-traumatic avoidance, arousal, and intrusive thoughts and social support; consequently, as social support increased, trauma-related psychological symptoms decreased. This finding underscores the need for occupational social services as a form of professional social support for firefighters. Finally, other findings related to the research were analyzed and discussed in detail, and recommendations were provided in the conclusion section.Keywords: Firefighters, secondary traumatic stress, social support.

Keywords

Firefighters, secondary traumatic stress, social support

References

Abay Alyüz, S. B. (2020). The importance of social support in individual life and social work. Talim, 4(1), 115-134. https://doi.org/10.37344/talim.2020.4
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (E. Köroğlu, Ed.). HYB Publishing.
Ateş, K. (2025). An evaluation of psychosocial risks and burnout among employees from an industrial social work perspective: The case of the Ankara Sugar Factory [PhD Thesis]. Hacettepe University.
Ateş, K., & Çayalan, H. (2024). Determining Job Satisfaction and Burnout Levels Among Firefighters. Iğdır University Journal of Social Sciences, (35), 115-130.
Aydın Yeral, Ş. (2024). Secondary traumatic stress and vicarious traumatization. Istanbul Esenyurt University Journal of Arts and Social Sciences, 1(1), 21-34. https://doi.org/10.5281/zenodo.12587980
Becker, J. P., Paixão, R., & Quartilho, M. J. (2020). A relational model for stress: A systematic review of the risk and protective factors for stress-related diseases in firefighters. Psych, 2(1), 74-84. https://doi.org/10.3390/psych2010008
Berkdemir, C. (2012). Strategic Management in Fire Department Operations. Okan University.
Bilge, M., & Bilge, H. (2023). An Evaluation of Employees' Perceptions of Work-Life Quality Focused on the Industrial Social Work Approach. Society and Social Work, 34(1), 151-168.
Brewin, C. R., Gregory, J. D., Lipton, M., & Burgess, N. (2010). Intrusive images in psychological disorders: Characteristics, neural mechanisms, and treatment implications. Psychological Review, 117(1), 210–232. https://doi.org/10.1037/a0018113
Bride, B. E., Robinson, M. M., Yegidis, B., & Figley, C. R. (2004). Development and validation of the Secondary Traumatic Stress Scale. Research on Social Work Practice, 14(1), 27-35. https://doi.org/10.1177/1049731503254106

Budak, S. (2009). Dictionary of Psychology. Science and Art.
Ehlers, A., & Clark, D. M. (2000). A cognitive model of posttraumatic stress disorder. Behaviour Research and Therapy, 38(4), 319–345. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(99)00123-0
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50.
Gehlenborg, H. (2001). Occupational Social Work in Germany. Employee Assistance Quarterly, 17(1-2), 17-41. Gökçe, G., & Yılmaz, B. (2017). Aid workers in disasters. Türkiye Klinikleri, 2(3), 198–204.
Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
Istanbul Metropolitan Municipality Fire Department. (2026). Istanbul Fire Department 2021–2025 Statistical Handbook. Istanbul Metropolitan Municipality. https://itfaiye.ibb.gov.tr/img/_124091622026_.pdf
Karasek, R. A., & Theorell, T. (1990). Healthy Work. Basic Books.
Kline, R. B. (2015). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (4th ed.). Guilford Press.
National Survey of Occupational Social Workers. (1987). NASW Press.
Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
Petersen, J., Reinwarth, A. C., Beutel, M. E., Brähler, E., & Decker, O. (2024). Development and validation of a brief three-item form of the perceived social support questionnaire (F-SozU K-3). International Journal of Clinical and Health Psychology, 24, 100496. https://doi.org/10.1016/j.ijchp.2024.100496
Regehr, C., & Bober, T. (2005). The Line of Fire. Oxford University Press.
Şavklı, Y. (2021). PTSD and suicide among firefighters. Istanbul Gelişim University.
Sofuoğlu, Z., & Cankardaş, S. (2022). Traumatic stress among firefighters. Journal of Clinical Psychology, 6(2), 182-196.
Solmaz, U., & Kutlu, İ. (2025). Studies on workplace social services. Journal of Social Policy Studies, 25(69), 934-960.
Sungur, M. Z. (1999). Secondary trauma and social support. Clinical Psychiatry, 2(2), 105-108.
TDK. (2023). http://www.tdk.gov.tr/
Türk, N., Özmen, M., & Derin, S. (2025). Psychological Strain and Suicide Rumination Among University Students: Exploring the Mediating and Moderating Roles of Depression, Resilient Coping, and Perceived Social Support. Healthcare, 13, 1875.
Varan, D., & Demirel, Ç. (2024). The Indirect Effect of Trauma. Istanbul Kent University Journal, 4(2), 71-86. Yıldırım, G., Kıdak, L. B., & Yurdabakan, İ. (2018). Secondary Traumatic Stress Scale. Anatolian Journal of Psychiatry, 19(1), 45-51. https://doi.org/10.5455/apd.247563
Zafer, M. (2023a). İtfaiye çalışanlarında psikolojik dayanıklılık ve kendini sabotaj düzeylerinin incelenmesi: İstanbul İtfaiyesi örneği. 9. Uluslararası Mardin Artuklu Bilimsel Araştırmalar Kongresi, 71–85. ISBN: 978-625-6404-49-6.
Zafer, M. (2024). Firefighting and Social Work in Disaster and Emergency Situations. Eurasian Journal of Social and Economic Research, 11(1), 230-239.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Social Work (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Mehmet Bilge ^*
0000-0002-6082-1105
Türkiye

Metin Zafer
0000-0002-2360-1162
Türkiye

Publication Date

May 15, 2026

Submission Date

April 3, 2026

Acceptance Date

May 14, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 23 Number: 2026

DOI

https://doi.org/10.26466/opusjsr.1922409

IZ

https://izlik.org/JA46RN76PL

APA

Bilge, M., & Zafer, M. (2026). İtfaiyecilerde ikincil travmatik stresin yordayıcısı olarak algılanan sosyal destek: Nicel bir araştırma. OPUS Journal of Society Research, 23(2026), 1-10. https://doi.org/10.26466/opusjsr.1922409

AMA

1.Bilge M, Zafer M. İtfaiyecilerde ikincil travmatik stresin yordayıcısı olarak algılanan sosyal destek: Nicel bir araştırma. OPUS JSR. 2026;23(2026):1-10. doi:10.26466/opusjsr.1922409

Chicago

Bilge, Mehmet, and Metin Zafer. 2026. “İtfaiyecilerde Ikincil Travmatik Stresin Yordayıcısı Olarak Algılanan Sosyal Destek: Nicel Bir Araştırma”. OPUS Journal of Society Research 23 (2026): 1-10. https://doi.org/10.26466/opusjsr.1922409.

EndNote

Bilge M, Zafer M (May 1, 2026) İtfaiyecilerde ikincil travmatik stresin yordayıcısı olarak algılanan sosyal destek: Nicel bir araştırma. OPUS Journal of Society Research 23 2026 1–10.

IEEE

[1]M. Bilge and M. Zafer, “İtfaiyecilerde ikincil travmatik stresin yordayıcısı olarak algılanan sosyal destek: Nicel bir araştırma”, OPUS JSR, vol. 23, no. 2026, pp. 1–10, May 2026, doi: 10.26466/opusjsr.1922409.

ISNAD

Bilge, Mehmet - Zafer, Metin. “İtfaiyecilerde Ikincil Travmatik Stresin Yordayıcısı Olarak Algılanan Sosyal Destek: Nicel Bir Araştırma”. OPUS Journal of Society Research 23/2026 (May 1, 2026): 1-10. https://doi.org/10.26466/opusjsr.1922409.

JAMA

1.Bilge M, Zafer M. İtfaiyecilerde ikincil travmatik stresin yordayıcısı olarak algılanan sosyal destek: Nicel bir araştırma. OPUS JSR. 2026;23:1–10.

MLA

Bilge, Mehmet, and Metin Zafer. “İtfaiyecilerde Ikincil Travmatik Stresin Yordayıcısı Olarak Algılanan Sosyal Destek: Nicel Bir Araştırma”. OPUS Journal of Society Research, vol. 23, no. 2026, May 2026, pp. 1-10, doi:10.26466/opusjsr.1922409.

Vancouver

1.Mehmet Bilge, Metin Zafer. İtfaiyecilerde ikincil travmatik stresin yordayıcısı olarak algılanan sosyal destek: Nicel bir araştırma. OPUS JSR. 2026 May 1;23(2026):1-10. doi:10.26466/opusjsr.1922409

İtfaiyecilerde ikincil travmatik stresin yordayıcısı olarak algılanan sosyal destek: Nicel bir araştırma

Abstract

Keywords

Perceived social support as a predictor of secondary traumatic stress among firefighters: A quantitative study

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite