İtfaiyecilerde ikincil travmatik stresin yordayıcısı olarak algılanan sosyal destek: Nicel bir araştırma

Araştırma konusu ve amacı sıklıkla travmatik vakalara maruz kalan itfaiyecilerin, yaşamalarında olası ikincil travma stresleri üzerinden sosyal desteğin etkisinin olup olmadığının tespit edilmesidir. Araştırma İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) İtfaiye Dairesi Başkanlığı bünyesinde görev yapan 497 itfaiye çalışanı üzerinden yürütülmüştür. Örneklem olarak, olasılıksız örnekleme yöntemlerinden biri olan "Uygun Örnekleme" yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verilerini toplamak amacıyla “Sosyo-demografik Form”, “İkincil Travmatik Stres Ölçeği” ve “Algılanan Sosyal Destek Ölçeği” kullanılmıştır. Sosyo-demografik formda yer alan sorularda yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, çocuk sahibi olma durumu, mesleki deneyim süresi (kıdem), çalışma şekli ve kronik hastalık varlığı gibi sorular yer almaktadır. Araştırmada değişkenler arası ilişki ve etkileri belirlemek amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Ayrıca algılanan sosyal desteğin ikincil travmatik stres üzerindeki yordayıcı etkisini test etmek amacıyla yol analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada analizler Jamovi 2.6.24.0 sürümü ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmada itfaiyecilerin travma sonrası kaçınma, uyarılma ve istilacı düşüncelere maruz kalmaları ile sosyal destek arasında pozitif ilişkinin olduğu, dolayısıyla sosyal destek arttıkça travmaya bağlı ruhsal belirtilerde azalma olduğu görülmüştür. Bu durum itfaiyecilerin profesyonel sosyal destek olarak işyerinde sosyal hizmet gereksinimini ortaya çıkarmaktadır. En nihayetinde araştırma ile ilgili diğer bulgular analiz edilerek detaylı olarak tartışılmış ve sonuç kısmında önerilerde bulunulmuştur.

The subject and purpose of this study is to determine whether social support has an effect on the secondary traumatic stress that firefighters, who are frequently exposed to traumatic incidents, may experience. The study was conducted on 497 firefighters employed by the Istanbul Metropolitan Municipality (İBB) Fire Department. For the sample, the “Convenience Sampling” method, one of the non-probability sampling methods, was used. To collect the research data, the “Sociodemographic Form,” the “Secondary Traumatic Stress Scale,” and the “Perceived Social Support Scale” were utilized. The questions in the sociodemographic form included age, gender, marital status, educational status, whether the respondent has children, length of professional experience (seniority), employment status, and the presence of chronic illnesses. To determine the relationships and effects between variables, the correlational survey model—a quantitative research method—was employed. Additionally, path analysis was conducted to test the predictive effect of perceived social support on secondary traumatic stress. Analyses in the study were performed using Jamovi version 2.6.24.0. The study found a positive relationship between firefighters’ exposure to post-traumatic avoidance, arousal, and intrusive thoughts and social support; consequently, as social support increased, trauma-related psychological symptoms decreased. This finding underscores the need for occupational social services as a form of professional social support for firefighters. Finally, other findings related to the research were analyzed and discussed in detail, and recommendations were provided in the conclusion section.Keywords: Firefighters, secondary traumatic stress, social support.