Research Article

Jön Türk Muhalefetinde Osmanlı’nın Meşrû Hükümdarı: V. Murâd

Number: 17 June 30, 2023
EN TR

Jön Türk Muhalefetinde Osmanlı’nın Meşrû Hükümdarı: V. Murâd

Öz

Sultan Abdülaziz’in 30 Mayıs 1876’da bürokratik ve askerî çevrelerin işbirliğiyle tahttan indirilmesinden sonra Osmanlı tahtına V. Murâd çıkmıştır. Ancak V. Murâd’ın hüküm süresi uzun sürmemiş ve birtakım psikolojik sorunlar göstermesi üzerine üç ayın ardından zorunlu olarak tahttan indirilmiştir. Böylece tahta kardeşi II. Abdülhamid çıkmış ve Osmanlı tarihinin önemli gelişmelerini barındıran uzun bir hükümdarlık dönemini başlatmıştır. II. Abdülhamid iktidarına karşı yerel muhalefet hareketini oluşturan Jön Türkler ise kendi fikrî anlayışları çerçevesinde II. Abdülhamid’in hükümdarlığını tanımamışlardır. Özellikle muhalefet silâhı olarak etkili şekilde kullandıkları basın ve yayın üzerinden II. Abdülhamid’in padişahlığının ve halifeliğinin meşruluğunu tartışmaya açmışlardır. Bu noktada da V. Murâd’ı gündeme taşıyarak II. Abdülhamid’in Osmanlı Devleti’nin meşrû hükümdarı olamayacağını savunmuşlardır. V. Murâd ismi Jön Türkler için muhalefetlerinde II. Abdülhamid iktidarına karşı kullanılan bir simgeye dönüşmüştür. Bu çalışmada 1895-1904 yılları arasındaki Jön Türk neşriyatından hareket edilerek V. Murâd’ın tahttan indirilmesi, Çırağan Sarayı’nda yirmi sekiz yıl boyunca zorunlu ikamete tabi tutulması ve vefatı üzerinden II. Abdülhamid iktidarına karşı yapılan muhalefetin boyutları incelenmektedir. Otoritesinin geçersizliğini ispat edip II. Abdülhamid’i tahttan indirmek ve Osmanlı halkını etkileyerek destek bulmayı amaçlayan Jön Türklerin V. Murâd’ın meşruiyeti için yaptıkları ve muhalefetleri doğrultusunda gündeme getirdikleri vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  2. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Y.EE, 17/21. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Y.EE, 17/77. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), HR.SFR.3, 471/56.
  3. Jön Türk Yayınları / Süreli Yayınlar
  4. [Abdullah Cevdet]. Mahkeme-i Kübrâ. Mısır, 1908.
  5. Ahmed Rızâ. “Ali Şefkatî Bey’in Vefâtı”. Bir Numerolu Meşveret’in İlâvesi, 1 Aralık 1895, 1.
  6. Ahmed Rıza. “Sultan Murâd’ın Cinneti”. Meşveret, Sayı 13, 5 Temmuz 1896, 3-4.
  7. Halil Ganem. “İcmâl-i Mesâib”. Meşveret, Sayı 26, 25 Ekim 1897, 1.
  8. Hiram M. “Farmasonlar”. Şûrâ-yı Ümmet, Sayı 27, 29 Nisan 1903, 3.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Intellectual History of Ottoman

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

June 1, 2023

Publication Date

June 30, 2023

Submission Date

April 27, 2023

Acceptance Date

June 1, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 17

Chicago
Yılmaz, Murat. 2023. “Jön Türk Muhalefetinde Osmanlı’nın Meşrû Hükümdarı: V. Murâd”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, nos. 17: 203-21. https://doi.org/10.21021/osmed.1288684.

Cited By

Indexes

SCOPUS, TÜBİTAK/ULAKBİM TR DİZİN [SBVT]

INDEX COPERNİCUS [ICI], ISAM, SOBIAD and Scilit.


by.png

Unless otherwise stated, the articles published in our magazine are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) license. All authors and translators who submit texts for publication in the journal are expected to be the sole copyright holders of the submitted text or to have obtained the necessary permissions. By submitting texts to the journal, authors and translators implicitly accept that these texts will be licensed under CC BY 4.0 unless explicitly stated otherwise to the editors at the outset.