Osmanlı'dan Cumhuriyete Bilinmeyen Önemli Bir Kişilik Ahmed Rüstem Bey (1862 - 1935)

Ahmed Rüstem Bey, 1862 yılında Polonyalı bir baba ile İngiliz bir annenin oğulları olarak Midilli’de dünyaya gelen Ahmed Rüstem Bey’in, diplomatlığı tercih etmesindeki en önemli etken eğitimi ve çok sayıda yabancı dile hakimiyetinden ziyade hiç kuşkusuz ki bunun özellikle anne tarafından adeta bir aile mesleği oluşu idi. Henüz 19 yaşında iken başladığı hariciye kariyerinde Osmanlı’nın Bulgaristan, Londra, Atina, Çetine ve Washington Sefaretlerinde kâtiplikten büyükelçiliğe varıncaya değin farklı kademelerde görev almıştır. Ancak hayatında bir kırılma noktası teşkil eden ve dünya çapında tanınmasına yol açan görevi ise 1914 yılında atandığı Washington büyükelçiliği olmuştur. Süreç itibarıyla tam da I. Dünya Savaşı’nın başladığı günlere denk gelen bu görevi, ayrıca o tarihe kadar ilişkilerin maslahatgüzarlık düzeyinde yürütüldüğü göz önünde bulundurulduğunda, Amerika’daki ilk büyükelçimiz oluşu açısından da önem taşımaktadır. Fakat Ahmed Rüstem Bey’in hariciye kariyerinin bu en mühim vazifesi ne yazık ki fazla uzun sürmemiş ve diplomatlık hayatının da sonu olmuştur. Sivas Kongresi’nin bitiminde kendi rızası ile Sivas’a gelerek Milli Mücadele’ye dahil olan Ahmed Rüstem Bey, Temsilciler Kurulu’nda aktif olarak görev almıştır. Söz konusu süreçte Mustafa Kemal’in dış politika danışmanlığını üstlenmiş, Meclis’in açılmasıyla Ankara milletvekili seçilmiştir. Kısa süren bu görevinin devamında hiçbir resmi sıfatı olmamasına karşın Mustafa Kemal tarafından yurt dışına gönderilmiş; oradaki olayları gerek bizzat, gerekse basın yoluyla takip etmiş, Mustafa Kemal’e görüşlerini bildirmeyi sürdürmüştür. Ağırlıklı olarak yabancı kaynaklar kullanılarak hazırlanan, hem Osmanlı’nın son dönemi hem de Milli Mücadele dış politikası açısından önemli görevlerde bulunan Ahmed Rüstem Bey’in hayatını ele aldığımız bu çalışma, onu tanımamızı sağlarken dönem olaylarını da farklı yönlerden değerlendirme olanağı sunmaktadır.