OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM

Ahmet Gülenç

OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM

Abstract

Tereke, İslam hukukuna göre vefat eden şahısların hayatta iken tasarruflarında bulunan menkûl-gayrimenkûl her türlü mal ve eşyaya verilen isimdir. Vefat eden şahsın, varislerinin tereke taksimi noktasında mahkemeye başvurmalarıyla terekenin kaydı gerçekleşmekteydi. Böylelikle Osmanlı idaresi altında olan hemen hemen tüm yerleşim birimlerine ait tereke kayıtları meydana gelmiştir. Farklı dönem ve yerleşim birimlerine ait tereke defterleri, Osmanlı şehir tarihi çalışmalarının birincil kaynakları arasındadır. Tereke defterlerinde yer alan veriler, şehirlerin sosyal, iktisadi, kültürel, dini, onomastik, demografi, hukuki vb. daha birçok araştırma alanına kaynaklık etmektedir. Son zamanlarda defterlerde yer alan veriler, bazı analizlere tabi tutulmaya başlanmıştır. Özellikle Osmanlı toplumunda ailenin yapısı, servetin dağılımı ve servetin sosyal yapıya etkisi yapılan analizlerle daha genel geçer bir kabul görmeye başlamıştır. Çalışmada, servet dağılım eşitsizliğini tespit etmek amacıyla, tereke kayıtlarında yer alan brüt ve net servet miktarlarına Yüzde paylar analizi, Lorenz eğrisi, Gini katsayısı gibi gelir dağılım eşitsizlikleri uygulanmıştır.

Keywords

References

AKDAĞ, Hatice, Gelir Dağılımı Teorileri Çerçevesinde Gelir Eşitsizliği Analizi, İksad Yayınları, Ankara, 2020. ASLAN, Ali, “Temettüat Defterlerı̇ne Göre Osmanlı Kumanovası’nda Sosyo-Ekonomı̇k Yapı (1844/1845)”, Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 1, Aralık 2019, s. 68-100. AYDIN, Mehmet Akif, Türk Hukuk Tarihi, Hars Yayınları, İstanbul 2007. BARKAN, Ömer Lütfi, “Edirne Askerî Kassamı’na Âit Tereke Defterleri (1545-1659)”, Belgeler, III (5-6), 1966, s. 1-479. BOZKURT, Fatih, “Tereke Defterleri Neyi Ne Kadar Derler? Tereke Defterlerinin İmkân ve Sınırlılıkları”, Terekeler Neyi Derler? Miras Kayıtlarının İzinde Osmanlı Araştırmaları, ed. Kenan Yıldız, Ketebe Yayınları, İstanbul 2023, s. 201-243. BOZKURT, Fatih, “Tereke Defterleri ve Osmanlı Demografi Araştırmaları”, Tarih Dergisi 54, 2011, s. 91-120.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Late Modern Ottoman History

Journal Section

Research Article

Authors

Ahmet Gülenç ^*
Türkiye

Publication Date

June 2, 2025

Submission Date

December 5, 2024

Acceptance Date

March 14, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 57

IZ

https://izlik.org/JA82EK66LK

Cite

RIS / Bibtex

APA

Gülenç, A. (2025). OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma Ve Uygulama Merkezi Dergisi, 57, 27-50. https://izlik.org/JA82EK66LK

AMA

1.Gülenç A. OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2025;(57):27-50. https://izlik.org/JA82EK66LK

Chicago

Gülenç, Ahmet. 2025. “OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma Ve Uygulama Merkezi Dergisi, nos. 57: 27-50. https://izlik.org/JA82EK66LK.

EndNote

Gülenç A (June 1, 2025) OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi 57 27–50.

IEEE

[1]A. Gülenç, “OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM”, OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, no. 57, pp. 27–50, June 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA82EK66LK

ISNAD

Gülenç, Ahmet. “OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 57 (June 1, 2025): 27-50. https://izlik.org/JA82EK66LK.

JAMA

1.Gülenç A. OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2025;:27–50.

MLA

Gülenç, Ahmet. “OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma Ve Uygulama Merkezi Dergisi, no. 57, June 2025, pp. 27-50, https://izlik.org/JA82EK66LK.

Vancouver

1.Ahmet Gülenç. OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi [Internet]. 2025 Jun. 1;(57):27-50. Available from: https://izlik.org/JA82EK66LK