OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM

Ahmet Gülenç

OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM

Öz

Tereke, İslam hukukuna göre vefat eden şahısların hayatta iken tasarruflarında bulunan menkûl-gayrimenkûl her türlü mal ve eşyaya verilen isimdir. Vefat eden şahsın, varislerinin tereke taksimi noktasında mahkemeye başvurmalarıyla terekenin kaydı gerçekleşmekteydi. Böylelikle Osmanlı idaresi altında olan hemen hemen tüm yerleşim birimlerine ait tereke kayıtları meydana gelmiştir. Farklı dönem ve yerleşim birimlerine ait tereke defterleri, Osmanlı şehir tarihi çalışmalarının birincil kaynakları arasındadır. Tereke defterlerinde yer alan veriler, şehirlerin sosyal, iktisadi, kültürel, dini, onomastik, demografi, hukuki vb. daha birçok araştırma alanına kaynaklık etmektedir. Son zamanlarda defterlerde yer alan veriler, bazı analizlere tabi tutulmaya başlanmıştır. Özellikle Osmanlı toplumunda ailenin yapısı, servetin dağılımı ve servetin sosyal yapıya etkisi yapılan analizlerle daha genel geçer bir kabul görmeye başlamıştır. Çalışmada, servet dağılım eşitsizliğini tespit etmek amacıyla, tereke kayıtlarında yer alan brüt ve net servet miktarlarına Yüzde paylar analizi, Lorenz eğrisi, Gini katsayısı gibi gelir dağılım eşitsizlikleri uygulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

AKDAĞ, Hatice, Gelir Dağılımı Teorileri Çerçevesinde Gelir Eşitsizliği Analizi, İksad Yayınları, Ankara, 2020. ASLAN, Ali, “Temettüat Defterlerı̇ne Göre Osmanlı Kumanovası’nda Sosyo-Ekonomı̇k Yapı (1844/1845)”, Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 1, Aralık 2019, s. 68-100. AYDIN, Mehmet Akif, Türk Hukuk Tarihi, Hars Yayınları, İstanbul 2007. BARKAN, Ömer Lütfi, “Edirne Askerî Kassamı’na Âit Tereke Defterleri (1545-1659)”, Belgeler, III (5-6), 1966, s. 1-479. BOZKURT, Fatih, “Tereke Defterleri Neyi Ne Kadar Derler? Tereke Defterlerinin İmkân ve Sınırlılıkları”, Terekeler Neyi Derler? Miras Kayıtlarının İzinde Osmanlı Araştırmaları, ed. Kenan Yıldız, Ketebe Yayınları, İstanbul 2023, s. 201-243. BOZKURT, Fatih, “Tereke Defterleri ve Osmanlı Demografi Araştırmaları”, Tarih Dergisi 54, 2011, s. 91-120.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yakınçağ Osmanlı Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ahmet Gülenç ^*
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

2 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

5 Aralık 2024

Kabul Tarihi

14 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 57

IZ

https://izlik.org/JA82EK66LK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gülenç, A. (2025). OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 57, 27-50. https://izlik.org/JA82EK66LK

AMA

1.Gülenç A. OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2025;(57):27-50. https://izlik.org/JA82EK66LK

Chicago

Gülenç, Ahmet. 2025. “OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, sy 57: 27-50. https://izlik.org/JA82EK66LK.

EndNote

Gülenç A (01 Haziran 2025) OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi 57 27–50.

IEEE

[1]A. Gülenç, “OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM”, OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, sy 57, ss. 27–50, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82EK66LK

ISNAD

Gülenç, Ahmet. “OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 57 (01 Haziran 2025): 27-50. https://izlik.org/JA82EK66LK.

JAMA

1.Gülenç A. OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2025;:27–50.

MLA

Gülenç, Ahmet. “OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, sy 57, Haziran 2025, ss. 27-50, https://izlik.org/JA82EK66LK.

Vancouver

1.Ahmet Gülenç. OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2025;(57):27-50. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82EK66LK