Türk Gençlerinde İklim Farkındalığı ve Aşırı Sıcak Hava Dalgalarının Ruh Sağlığı Üzerine Etkileri

Öz

İklim değişikliği ergen sağlığı üzerinde önemli etkilere sahiptir; ancak öznel deneyimlere ilişkin araştırmalar halen sınırlıdır. Bu çalışma, Türk ergenler arasında iklim değişikliği farkındalığını ve aşırı sıcak dalgalarıyla ilişkili spesifik ruh sağlığı semptomlarını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikteki bu araştırma, bir çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniğinde yürütülmüştür. Örneklem, 11-18 yaş aralığında, daha önce tedavi almamış 208 katılımcıdan (145 kız, 63 erkek) oluşmaktadır. Veriler; iklim farkındalığını, sıcak dalgaları sırasında yaşanan ruhsal semptomları ve önleme faaliyetlerine yönelik algıları ölçen, araştırmacılar tarafından geliştirilmiş 25 maddelik bir öz-bildirim formu aracılığıyla toplanmıştır. İklim değişikliğinin günlük yaşam üzerindeki algılanan etkisi sorulduğunda, katılımcıların %13.5'i "çok" veya "oldukça fazla", %27.4'ü ise "orta derecede" etkilendiğini belirtmiştir. İklim değişikliğinin ruhsal semptomlara yol açıp açmayacağı sorusuna katılımcıların yalnızca %40.9'u (n=85) "evet" yanıtını verirken, %47.1'i (n=98) emin olmadığını ifade etmiştir. Aşırı sıcak hava dalgalarıyla ilişkilendirilen en yaygın ruhsal belirtiler; irritabilite, uyku sorunları ve anhedoni olarak saptanmıştır. İştah sorunlarının kızlarda erkeklere oranla anlamlı derecede daha sık görüldüğü belirlenmiştir (z= -3.289, p= 0.001). Ayrıca, katılımcıların %55.8'i (n=116) mevcut iklim değişikliği önleme çabalarını yetersiz bulmaktadır. Metodolojik kısıtlılıklara rağmen bulgular, ergenlerin aşırı sıcak hava dalgaları sırasında çeşitli ruhsal semptomlar yaşadığını göstermektedir. İklim ve ruh sağlığı arasındaki bağlantıya ilişkin yüksek düzeydeki belirsizlik, hedefe yönelik farkındalık programlarına duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır. Bu sonuçlar, değişen iklim koşullarında ergenlerin ruhsal iyilik hallerini desteklemeye yönelik gelecekteki araştırmalar ve klinik müdahaleler için temel bir basamak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İklim değişikliği
• Ergenler
• Gençlik
• Psikolojik etkiler
• Ruh sağlığı
• Uyku problemleri
• öfke
• mutsuzluk

Climate Awareness, and the Impact of Extreme Heatwaves on Mental Health among Turkish Youth

Öz

Climate change significantly impacts adolescent health, yet research on subjective experiences remains scarce. This study aimed to evaluate climate change awareness and the specific mental health symptoms associated with extreme heatwaves among Turkish adolescents. This cross-sectional, descriptive study was conducted in a child and adolescent psychiatry outpatient clinic. The sample consisted of 208 treatment-naive participants (145 girls, 63 boys) aged 11–18 years. Data were collected via a researcher-developed 25-item self-report questionnaire assessing climate awareness, mental health symptoms during heatwaves, and perceptions of mitigation measures. Regarding the perceived impact of climate change on daily life, 13.5% reported "quite" or "much" impact, while 27.4% reported a moderate effect. When asked if climate change could cause mental health symptoms, only 40.9% (n=85) responded affirmatively, while 47.1% (n=98) remained unsure. The most prevalent mental health symptoms attributed to extreme heatwaves were irritability, sleep disturbances, and anhedonia. Appetite problems were significantly more common in girls than in boys (z= -3.289, p= 0.001). Furthermore, 55.8% (n=116) of the participants perceived current climate change mitigation efforts as inadequate. Despite methodological limitations, the findings suggest that adolescents experience a range of mental health symptoms during extreme heatwaves. The high level of uncertainty regarding the link between climate and mental health underscores the need for targeted awareness programs. These results provide a foundational step for future research and clinical interventions aimed at supporting adolescent mental health well-being in a changing climate.

Anahtar Kelimeler

• Climate change
• Adolescents
• Youth
• Mental Health
• Irritability
• Anger
• Anhedonia

Kaynakça

1. 1. Marazziti M, Cianconi P, Mucci F. Climate change, environment pollution, COVID-19 pandemic and mental health. Science Total Environ. 2021; 773: 145182.
2. 2. Clayton S, Manning CM, Krygsman K, Speiser M. Mental Health and Our Changing Climate: Impacts, Implications, and Guidance. APA & EcoAmerica: Washington, DC, 2017.
3. 3. Berry HL, Bowen K, Kjellstrom T.Climate change and mental health: A causal pathways framework. Int J Public Health. 2010; 55(2): 123-132.
4. 4. Doherty TJ, Clayton S. The psychological impacts of global climate change. American Psychol. 2010; 66(4): 265–276.
5. 5. Costello A, Abbas M, Allen A, Ball S, Bell S, Bellamy R, Lee, M. Managing the health effects of climate change. Lancet 2009; 373(9676): 1693–1733.
6. 6. Council on Environmental Health, Paulson J, Ahdoot S, Baum CR, Bole A, Brumberg HL,Trasande L. Global climate change and children’s health. Pediatrics 2015; 36(5): 992-997.
7. 7. Dean JG, Stain HJ. Mental health impact for adolescents living with prolonged drought. Aust J Rural Health 2010; 18(1): 32–37.
8. 8. Burke SEL, Sanson AV, Van Hoorn J. The psychological effects of climate change on children. Current Psy Reports 2010; 20:35.

9. 9. Forrest S, Shearman D. No time for games: children’s health and climate change. South Australia: Doctors for the Environment Australia 2015.
10. 10. Fairbank JA, Putnam FW, Harris WW.Child traumatic stress: prevalence, trends, risk, and impact. In: Handbook of PTSD: science and practice. 2nd ed. New York, NY, US: Guilford Press, 2014; 121–145.
11. 11. Faravelli C, Lo Sauro C, Godini L. Childhood stressful events, HPA axis and anxiety disorders. World J Psychiatr, 2012; 2(1): 13–25.
12. 12. Strife SJ. Children’s environmental concerns: expressing ecophobia. J Environ Education, 2012; 43(1):37–54.
13. 13. Ojala M. How do children cope with global climate change? Coping strategies, engagement, and well-being. J Environ Psychol, 2012; 32(3): 225–233.
14. 14. van Nieuwenhuizen A, Hudson K, Chen X, Hwong AR. The effects of climate change on child and adolescent mental health: Clinical considerations. Current Psychiatry Reports, 2021; 23: 1-9.
15. 15. Scott‐Parker B, Kumar R. Fijian adolescents’ understanding and evaluation of climate change: Implications for enabling effective future adaptation. Asia Pacific Viewpoint, 2018; 59(1): 47-59.
16. 16. Chou DT, Abelama Neto E, Thomas I, Martin A, Benoit L. Climate awareness, anxiety, and actions among youth: a qualitative study in a middle-income country. Brazil J Psychiatry, 2021; 45:258-267.
17. 17. Kjellstrom T. Climate change exposures, chronic diseases and mental health in urban populations - a threat to health security, particularly for the poor and disadvantaged. World Health Organization Centre for Health and Development, Kobe, 2009.
18. 18. Treble M, Cosma A, Martin G. Child and adolescent psychological reactions to climate change: A narrative review through an existential lens. Current Psychiatry Reports, 2023; 25(8): 357-363.
19. 19. Hickman C, Marks E, Pihkala P, Clayton S, Lewandowski R E, Mayall EE, ... Van Susteren L. Climate anxiety in children and young people and their beliefs about government responses to climate change: a global survey. The Lancet Planetary Health, 2021; 5(12): e863-e873.
20. 20. Woodward A, Smith K R, Campbell-Lendrum D, Chadee DD, Honda Y, Liu Q ... Haines A. Climate change and health: on the latest IPCC report. The Lancet, 2014; 383(9924), 1185-1189.
21. 21. Dodgen D, Donato D, Kelly N, La Greca A, Morganstein J, Reser J, Ruzek J., Schweitzer S., Shimamoto M. M., Tart K. T., Ursano, R. Mental health and well being. In: The impacts of climate change on human health I. The United States: A Scientific Assessment, 2016: 217–246, Washington, D.C.: U.S. Global Change Research Program.
22. 22. Somasundaram DJ, Van De Put WACM. Management of trauma in special populations after a disaster. The J Clin Psych, 2006; 67(2): 64–73.
23. 23. Neria Y, Shultz JM. Mental health effects of hurricane sandy: Characteristics, potential aftermath, and response. JAMA, 2012; 308(24): 2571–2572.
24. 24. North CS, Pfefferbaum B. Mental health response to community disasters: a systematic review. JAMA, 2013; 310(5).
25. 25. İlbasmış Ç, Aksoy AT, Cihanyurdu İ, Ünver H, Rodopman Arman A. COVID-19 salgınının çocukların ruh sağlığı üzerindeki etkileri. Turk J Child Adolesc Ment Health, 2021; 28(Suppl 1): 1-3.
26. 26. Simpson DM, Weissbecker I, Sephton SE. Extreme weather-related events: Implications for mental health and well-being, climate change and human well-being: Global challenges and opportunities (ed., Weissbecker, I.). Springer, Verlag, New York, 2011; 57-78.
27. 27. Clayton S.Climate anxiety: Psychological responses to climate change. J Anxiety Disord, 2020; 74: 102263.
28. 28. Thomas AC, Cretney R., Hayward B. Student strike for climate: Justice, emergency and citizenship. New Zealand Geographer, 2019; 75: 96-100.
29. 29. Ray SJ. A field guide to climate anxiety: how to keep your cool on a warming planet. University of California Press: Oakland, 2020.
30. 30. Grose A. A guide to eco-anxiety: How to protect the planet and your mental health. Watkins: London, 2020.