Transfüzyon Reaksiyonlarının Değerlendirilmesi; Bir Şehir Hastanesi Deneyimi

Öz

Giriş ve Amaç: Kan ve kan ürünlerinin transfüzyonu hayat kurtarıcı bir tedavi seçeneği olmakla birlikte olası riskler taşımaktadır. Transfüzyon ilişkili istenmeyen reaksiyonlar hafif şiddetten ölüme kadar değişen ciddiyet derecelerinde görülebilmektedir. Çalışmamızda hastanemizin ilk 2 yılında transfüzyona bağlı istenmeyen reaksiyonları değerlendirmeyi hedefledik. Materyal ve Metod: Çalışmamızda1 Ocak 2023-31 Aralık 2024 arasında Ankara Etlik Şehir Hastanesi’de uygulanan tüm kan ve kan ürünleri transfüzyonları ile ilişkili istenmeyen reaksiyonlar retrospektif olarak incelendi. Bulgular: Çalışmayı kapsayan iki yıllık sürede hastanemizde toplam 158998 ünite kan ve kan ürünü transfüze edildi. Hastanemiz Hemovijilans Birimi’nde kayıt altına alınan dijital veriler ve dosya verileri retrospektif olarak incelenerek çalışmaya 258 hastada gelişen toplam 265 transfüzyon reaksiyonu dahil edildi. Transfüzyon reaksiyonu gelişen hastaların %54,3’ü kadın, %45,7’si erkek idi. En sık bildirilen transfüzyon reaksiyonları sırasıyla hafif allerjik reaksiyon (%57.3) ve febril non hemolitik transfüzyon reaksiyonu (%23.7) idi. Tartışma ve Sonuç: Transfüzyon ilişkili istenmeyen reaksiyonların tüm kan ve kan ürünlerinin transfüzyonuna bağlı gelişebileceği göz önünde bulundurulması gereken bir gerçektir. Bu reaksiyonların doğru şekilde tanımlanması, uygun yönetilmesi ve bildirilmesi için Hemovijilans farkındalığının artırılması gereklidir. Bu nedenle transfüzyon zincirinde görev alan tüm sağlık çalışanlarına yönelik düzenli hizmet içi eğitimlerin planlanması faydalı olabilir.

Anahtar Kelimeler

• Kan ürünleri
• transfüzyon
• transfüzyon reaksiyonu
• hemovijilans

Destekleyen Kurum

Yazarlar bu çalışmanın herhangi bir finansal destek almadığını beyan etmişlerdir.

Etik Beyan

Bu çalışma için Ankara Etlik Şehir Hastanesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu onayı alınmıştır

Evaluation of Transfusion Reactions; A City Hospital Experience

Öz

Kan ve kan ürünlerinin transfüzyonu hayat kurtarıcı bir tedavi seçeneği olmakla birlikte olası riskler taşımaktadır. Transfüzyon ilişkili istenmeyen reaksiyonlar hafif şiddetten ölüme kadar değişen ciddiyet derecelerinde görülebilmektedir. Çalışmamızda hastanemizin ilk 2 yılında transfüzyona bağlı istenmeyen reaksiyonları değerlendirmeyi hedefledik. Çalışmamızda 1 Ocak 2023-31 Aralık 2024 arasında Etlik Şehir Hastanesi’de uygulanan tüm kan ve kan ürünleri transfüzyonları ile ilişkili  istenmeyen reaksiyonlar retrospektif olarak incelendi. Çalışmayı kapsayan iki yıllık sürede hastanemizde toplam 158998 ünite kan ve kan ürünü transfüze edildi. Hastanemiz Hemovijilans Birimi’nde kayıt altına alınan dijital veriler ve dosya verileri retrospektif olarak incelenerek çalışmaya 258 hastada gelişen toplam 265 transfüzyon reaksiyonu dahil edildi. Transfüzyon reaksiyonu gelişen hastaların %54,3’ü kadın, %45,7’si erkek idi.  En sık bildirilen transfüzyon reaksiyonları sırasıyla hafif allerjik reaksiyon (%57.3) ve febril non hemolitik transfüzyon reaksiyonu (%23.7) idi. Çalışmamızda elde edilen veriler, hem transfüzyon reaksiyonu türü hem de reaksiyon görülen kan ürünleri açısından literatür ile uyumlu idi.  Transfüzyon ilişkili istenmeyen reaksiyonların hafif şiddetten hayatı tehdit edici düzeye varan geniş bir spektrumda görülebileceği ve bu reaksiyonların tüm kan ve kan ürünlerinin transfüzyonuna bağlı gelişebileceği göz önünde bulundurulması gereken bir gerçektir . Bu reaksiyonların doğru şekilde tanımlanması, uygun yönetilmesi ve bildirilmesi için Hemovijilans farkındalığının artırılması gereklidir.  Bu nedenle transfüzyon zincirinde görev alan tüm sağlık çalışanlarına yönelik düzenli hizmet içi eğitimlerin planlanması faydalı olabilir. 

Anahtar Kelimeler

• Blood products
• transfusion
• transfusion reaction
• hemovigilange

Destekleyen Kurum

The authors declared that this study received no financial support.

Etik Beyan

The study was approved by Ankara Etlik City hospital Clinical Research Ethical Committee

Kaynakça

1. 1. Ackfeld T, Schmutz T, Guechi Y, Le Terrier C. Blood transfusion reactions—a comprehensive review of the literature including a Swiss perspective. Journal of Clinical Medicine. 2022;11(10):2859.
2. 2. Raval JS, Griggs JR, Fleg A. Blood product transfusion in adults: indications, adverse reactions, and modifications. 2020.
3. 3. Eker İ. Hemovijilans. Turkiye Klinikleri Hematology-Special Topics. 2025;18(3):9-14.
4. 4. Garraud O, Politis C, Henschler R, Vlaar AP, Haddad A, Örüç NE, et al. Ethics in transfusion medicine: Are the intricate layers of ethics all universal? A global view. Transfusion clinique et biologique. 2023;30(3):347-54.
5. 5. Soutar R, McSporran W, Tomlinson T, Booth C, Grey S. Guideline on the investigation and management of acute transfusion reactions. Br J Haematol. 2023;201(5):832-44.
6. 6. Ertuğrul Örüç N, Yenicesu İ, Öztürk A, Kodaloğlu Temur Ü. Ulusal hemovijilans rehberi. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kan ve Kan Ürünleri Dairesi Başkanlığı. 2020.
7. 7. Atamer T. Kan transfüzyonunun tarihçesi. Antalya. 2009;35:7-10.
8. 8. Goel R, Zhu X, Patel EU, Crowe EP, Ness PM, Katz LM, et al. Blood transfusion trends in the United States: national inpatient sample, 2015 to 2018. Blood Advances. 2021;5(20):4179-84.

9. 9. Metcalf RA, Nahirniak S, Guyatt G, Bathla A, White SK, Al-Riyami AZ, et al. Platelet transfusion: 2025 AABB and ICTMG international clinical practice guidelines. JAMA. 2025;334(7).
10. 10. Goodnough LT, Panigrahi AK. Blood transfusion therapy. Medical Clinics. 2017;101(2):431-47.
11. 11. Karabela ŞN, Ünlü EC, Bulut SP, Yılmaz D, Altungayular S, Baydili KN, et al. Kan Transfüzyon Reaksiyonlarının Bulaşıcı Olmayan Nedenleri: Bir Üçüncü Basamak Hastane İncelemesi. Medical Journal of Bakirkoy. 2023.
12. 12. Tekbil A, Kaygusuz S, Ugur MC. Üçüncü Basamak Sağlık Kuruluşunda Kan Ürünü Transfüzyonu İlişkili İstenmeyen Reaksiyonların 5 Yıllık Retrospektif Analizi. İzmir Tıp Fakültesi Dergisi. 2024;3(2):77-80.
13. 13. Can B, Demirel N, Küçük M. Akut Dönem Transfüzyon Reaksiyonlarının Sıklığı: Tek Merkezli Çalışma. Turkiye Klinikleri Journal of Internal Medicine/Türkiye Klinikleri İç Hastalıkları Dergisi. 2022;7(2).
14. 14. Goel R, Tobian AA, Shaz BH. Noninfectious transfusion-associated adverse events and their mitigation strategies. Blood, The Journal of the American Society of Hematology. 2019;133(17):1831-9.
15. 15. Kirkizlar TA. Five-year review of acute transfusion reactions and transfusion errors at a tertiary center. Transfusion Clinique et Biologique. 2025.
16. 16. Düzenli Kar Y, Özkorucu Yıldırgan D, Aygün B, Erdoğmuş D, Altinkaynak K. Retrospective evaluation of acute transfusion reactions in a tertiary hospital in Erzurum, Turkey. Northern Clinics of Istanbul= Istanbul Kuzey Klinikleri. 2021;8(3).
17. 17. Pandey S, Vyas GN. Adverse effects of plasma transfusion. Transfusion. 2012;52:65S-79S.
18. 18. Pektaş G, Çetin D. Transfüzyon ilişkili istenmeyen reaksiyonların 7 yıllık retrospektif analizi: Tek merkez deneyimi. Abant Medical Journal. 2021;10(1):47-54.
19. 19. Eroğlu N, Akbaş DB, Hepsert AS, Göçmen H, Bölük G, Arslan G. 2017-2023 yıllarına ait hastanemizde kan transfüzyonuna bağlı gelişen reaksiyonlar-uygulanan tedavilerin değerlendirilmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi. 2025;12(1):43-8.
20. 20. Guzelkucuk Z, Gokcebay DG, Bayhan T, Bozkaya İO, Bilir OA, Culha VK, et al. Blood component-associated acute transfusion reactions in pediatric patients: experience of a tertiary care hospital. Turkish Journal of Medical Sciences. 2024;54(5):924-9.
21. 21. Semple JW, Rebetz J, Kapur R. Transfusion-associated circulatory overload and transfusion-related acute lung injury. Blood, The Journal of the American Society of Hematology. 2019;133(17):1840-53.
22. 22. Politis C, Wiersum J, Richardson C, Robillard P, Jorgensen J, Renaudier P, et al. The international haemovigilance network database for the surveillance of adverse reactions and events in donors and recipients of blood components: technical issues and results. Vox sanguinis. 2016;111(4):409-17.
23. 23. Topal G, Şahin İ, Çalışkan E, Kılınçel Ö. Kan transfüzyonu ve reaksiyonları ile ilgili sağlık çalışanlarının bilgi düzeylerinin araştırılması. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2019;9(1):1-5.