Humerus Osteometrisinde Bilateral Simetri ve Popülasyonlar Arası Varyasyonlar

Öz

Bu çalışma, Türkiye popülasyonuna ait 49 adet (22 sağ, 27 sol) kuru yetişkin humerus kemiğinde osteometrik parametreleri belirlemek, sağ-sol simetrisini değerlendirmek ve bulguları farklı popülasyonlarla karşılaştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçülen parametreler humerus uzunluğu, minimum ve maksimum humerus gövde çapı, epikondiler genişlik ve trochlea genişliğidir. Sonuçlar, ortalama humerus uzunluğunun 30.5±2.12 cm, minimum gövde çapının 17.9±2.04 mm, maksimum gövde çapının 28.5±3.09 mm, epikondiler genişliğin 59.8±5.2 mm ve trochlea genişliğinin 26.8±3.11 mm olduğunu göstermiştir. Sağ-sol karşılaştırmalarında, humerus uzunluğu, epikondiler genişlik, trochlea genişliği ve minimum gövde çapında anlamlı fark bulunmazken (p>0.05), maksimum gövde çapında sol taraf lehine istatistiksel olarak anlamlı bir asimetri tespit edilmiştir (p=0.007). Literatürle karşılaştırıldığında, humerus uzunluğu Türkiye ve Hindistan popülasyonlarıyla uyum gösterirken, epikondiler genişlik çoğu çalışmadan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Trochlea genişliği ise çalışmalar arasında değişkenlik sergilemektedir. Maksimum gövde çapında beklenen sağ taraf baskınlığının aksine sol taraf baskınlığı tespit edilmesi, literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Bu asimetri, büyük olasılıkla el baskınlığı, tekrarlayan mekanik stres veya mesleki aktivitelere bağlı olarak gelişen kemik yeniden şekillenmesini yansıtmaktadır. Sonuç olarak, humerus genel hatlarıyla bilateral simetri sergilemekle birlikte, maksimum diyafiz çapı çevresel etkenlere karşı daha plastik bir yanıt vermektedir. Bu çalışma, ortopedik cerrahi, adli antropoloji ve popülasyonlar arası karşılaştırmalı morfoloji araştırmaları için bölgeye özgü referans veriler sunmaktadır. Gelecek çalışmalarda yaş, cinsiyet ve el baskınlığı bilgilerinin dahil edilmesi, tespit edilen asimetrinin fonksiyonel temelini daha net ortaya koyacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Humerus
• osteometri
• bilateral simetri
• diyafiz
• popülasyon varyasyonu

Bilateral Symmetry and Interpopulation Variations in Humeral Osteometry

Öz

This study was conducted to determine the osteometric parameters in 49 (22 right, 27 left) dry adult human humeri from the Turkish population, to evaluate right-left symmetry, and to compare the findings with different populations. The parameters measured were humeral length, minimum and maximum humeral shaft diameter, epicondylar width, and trochlear width. The results showed that the mean humeral length was 30.5±2.12 cm, minimum shaft diameter was 17.9±2.04 mm, maximum shaft diameter was 28.5±3.09 mm, epicondylar width was 59.8±5.2 mm, and trochlear width was 26.8±3.11 mm. In right-left comparisons, no significant differences were found in humeral length, epicondylar width, trochlear width, and minimum shaft diameter (p>0.05), while a statistically significant asymmetry in favor of the left side was found in the maximum shaft diameter (p=0.007). Compared with the literature, humeral length was consistent with Turkish and Indian populations, while epicondylar width was significantly higher than in most studies. Trochlear width showed variability across studies. The left-side dominance in the maximum shaft diameter, contrary to expected right-side dominance, provides a unique contribution to the literature. This asymmetry likely reflects bone remodeling due to hand dominance, repetitive mechanical stress, or occupational activities. In conclusion, although the humerus generally exhibits bilateral symmetry, the maximum diaphyseal diameter shows a more plastic response to environmental factors. This study provides region-specific reference data for orthopedic surgery, forensic anthropology, and comparative interpopulation morphology research. Incorporating age, sex, and hand dominance in future studies will clarify the functional basis of the detected asymmetry.

Anahtar Kelimeler

• Humerus
• osteometry
• bilateral symmetry
• diaphysis
• population variation

Kaynakça

1. 1. Çeri NG. Morphometric Characterization of the Collum Chirurgicum. Journal of Basic and Clinical Health Sciences. 2021;5(1):35–41.
2. 2. Shaik HS, Sadhu L, Kumar CHJ, Shaik H, Bandela PV. Morphometric analysis of the humerus: A comprehensive study. Curr Med Res Pract. 2025;15(5):185–90.
3. 3. Tetiker H, Gençer CU, Kosar MI, Sabanciogulları V. Morphometric study for the estimation of total humeral length using humerus segments in the Anatolian population. Rom J Leg Med. 2023;31:85–91.
4. 4. Sinha P, Bhutia KL, Tamang BK. Morphometric measurements of segments in dry humerus. J Evol Med Dent Sci. 2017;6(67):4819–22.
5. 5. Al Ö, Atay E, Ertekin T, Nisari M, Ülger H. Humerus Segmentlerinin Morfometrik Ölçümleri. Saglik Bilim Derg. 2025;34(1):40–4.
6. 6. Yilmaz S, Tokpınar A, Taştan M, Ateş Ş, Ünalmış D, Patat D. Morphometric Investigation of Anatomic Structures on Humerus. Bozok Tip Dergisi. 2020.
7. 7. Kastamoni Y, Yazan H, Dursun A, Öztürk K, Özgel Ö, Albay S. Humerus’ un Morfometrik Olarak Değerlendirilmesi ve Klinik Önemi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021;12(1):77–85.
8. 8. Somesh MS, Prabhu L V, Shilpa K, Pai MM, Krishnamurthy A, Murlimanju B V. Morphometric study of the humerus segments in Indian population. Int J Morphol. 2011;29(4):1174–80.