Parkinson Hastalığında Üç Non-Motor Ölçeğin Karşılaştırmalı ve Artımlı Geçerliği ile Bir Dönüşüm Denkleminin Dış Doğrulaması

Öz

Non-motor belirtiler Parkinson hastalığında (PH) engelliliğe katkıda bulunmakta, ancak kullanılan ölçüm araçları biçim, içerik ve puanlama bakımından farklılık göstermektedir. Bu çalışmada Non-Motor Belirtiler Anketi (NMSQuest), Non-Motor Belirtiler Ölçeği (NMSS) ve Movement Disorder Society Non-Motor Belirtiler Derecelendirme Ölçeği (MDS-NMS) karşılaştırılmış, yayımlanmış NMSS–MDS-NMS dönüşüm denkleminin dış doğrulaması yapılmış ve doğrudan içerik örtüşmesi azaltıldıktan sonra artımlı geçerlik incelenmiştir. Ocak–Mart 2026 tarihleri arasında bir hareket bozuklukları polikliniğinde değerlendirilen 78 idiyopatik PH hastasına NMSQuest, NMSS, MDS-NMS, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Parkinson Hastalığı Uyku Ölçeği-2 ve MDS-Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği Bölüm III uygulandı. İlişkiler, bootstrap güven aralıklarıyla Spearman korelasyonları kullanılarak incelendi. Dış doğrulamada kalibrasyon, öngörüsel R², hata ölçütleri, Lin uyum korelasyon katsayısı ve Bland–Altman analizi kullanıldı. Artımlı geçerlik hiyerarşik regresyon ile değerlendirildi. Üç ölçüm aracı orta düzeyde ilişkiliydi (ρ = 0,506–0,528) ve bu bulgu, non-motor yükün ilişkili ancak eşdeğer olmayan biçimlerde ölçüldüğünü gösterdi. Yayımlanmış denklem, MDS-NMS puanlarını 10,1 puan düşük tahmin etti (%95 GA, 2,9–17,5). Kalibrasyon eğimi 0,662, öngörüsel R² 0,121 ve ortalama mutlak hata 27,8 idi; uyum sınırları genişti ve anlamlı orantılı yanlılık saptandı. Yeniden kalibrasyon örneklem içi performansı iyileştirdi, ancak keşifsel nitelikte kaldı. Alanları çıkarılmış NMSS ve MDS-NMS puanlarının kullanıldığı analizlerde, klinisyen tarafından puanlanan iki ölçek anksiyete için benzer katkı sağlarken yalnızca MDS-NMS uyku bozukluğuna bağımsız katkıda bulundu. Hiçbir ölçek depresyonla bağımsız ilişki göstermedi. Ölçüm araçları non-motor yükün ilişkili ancak eşdeğer olmayan yönlerini değerlendirmektedir. Dönüşüm denklemi, hasta düzeyinde puan dönüşümü için sınırlı taşınabilirlik göstermekte ve çok merkezli dış doğrulamaya gereksinim duymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Parkinson hastalığı
• non-motor belirtiler
• MDS-NMS
• NMSS
• dış doğrulama

Destekleyen Kurum

Finansal Destek Beyanı: Yazarlar bu çalışma için herhangi bir finansal destek alınmadığını beyan etmektedir.

Etik Beyan

Etik Kurul Onayı: Çalışma, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Protokol no: 2026.177.06.07).

Teşekkür

Yoktur.

Comparative and Incremental Validity of NMSQuest, NMSS, and MDS-NMS With External Validation of a Conversion Equation in Parkinson’s Disease

Öz

Non-motor symptoms contribute to disability in Parkinson’s disease (PD), but instruments differ in format, content, and scoring. This study compared the Non-Motor Symptoms Questionnaire (NMSQuest), Non-Motor Symptoms Scale (NMSS), and Movement Disorder Society Non-Motor Rating Scale (MDS-NMS), externally evaluated the published NMSS-to-MDS-NMS conversion equation, and assessed incremental validity after reducing direct content overlap. Seventy-eight patients with idiopathic PD evaluated at a movement disorders clinic between January and March 2026 completed the NMSQuest, NMSS, MDS-NMS, Hospital Anxiety and Depression Scale, Parkinson’s Disease Sleep Scale-2, and MDS-Unified Parkinson’s Disease Rating Scale Part III. Associations were examined using Spearman correlations with bootstrap confidence intervals. External validation included calibration, predictive R², error measures, Lin’s concordance correlation coefficient, and Bland–Altman analysis. Hierarchical regression was used to assess incremental validity. The three instruments were moderately correlated (ρ = 0.506–0.528), indicating related but non-equivalent measurement of non-motor burden. The published equation underestimated MDS-NMS scores by 10.1 points (95% CI, 2.9–17.5). The calibration slope was 0.662, predictive R² was 0.121, and mean absolute error was 27.8; limits of agreement were wide, with significant proportional bias. Recalibration improved apparent performance but remained exploratory. In analyses using domain-excluded NMSS and MDS-NMS scores, the two clinician-rated scales contributed comparably to anxiety, whereas only the MDS-NMS contributed independently to sleep disturbance. No scale showed an independent association with depression. The instruments captured related but non-equivalent aspects of non-motor burden. The conversion equation showed limited transportability for patient-level score conversion and requires further multicenter external validation.

Anahtar Kelimeler

• Parkinson’s disease
• non-motor symptoms
• MDS-NMS
• NMSS
• external validation

Destekleyen Kurum

Financial Disclosure: The authors declared that this study received no financial support.

Etik Beyan

Ethics Committee Approval: The study was approved by the Tekirdağ Namık Kemal University Faculty of Medicine Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee (Protocol no: 2026.177.06.07). Informed Consent: Written informed consent was obtained from all participants.

Teşekkür

None.

Kaynakça

1. 1. Schapira AHV, Chaudhuri KR, Jenner P. Non-motor features of Parkinson disease. Nat Rev Neurosci. 2017;18(7):435-50.
2. 2. Bock MA, Brown EG, Zhang L, Tanner C. Association of motor and nonmotor symptoms with health-related quality of life in a large online cohort of people with Parkinson disease. Neurology. 2022;98(22):e2194-203.
3. 3. Heimrich KG, Schönenberg A, Santos-García D, Mir P, Prell T. The impact of nonmotor symptoms on health-related quality of life in Parkinson’s disease: a network analysis approach. J Clin Med. 2023;12(7):2573.
4. 4. Chaudhuri KR, Martinez-Martin P, Schapira AHV, Stocchi F, Sethi K, Odin P, et al. International multicenter pilot study of the first comprehensive self-completed nonmotor symptoms questionnaire for Parkinson’s disease: the NMSQuest study. Mov Disord. 2006;21(7):916-23.
5. 5. Chaudhuri KR, Martinez-Martin P, Brown RG, Sethi K, Stocchi F, Odin P, et al. The metric properties of a novel non-motor symptoms scale for Parkinson’s disease: results from an international pilot study. Mov Disord. 2007;22(13):1901-11.
6. 6. Chaudhuri KR, Schrag A, Weintraub D, Rizos A, Rodriguez-Blazquez C, Mamikonyan E, et al. The Movement Disorder Society Nonmotor Rating Scale: initial validation study. Mov Disord. 2020;35(1):116-33.
7. 7. van Wamelen DJ, Rota S, Schrag A, Rizos A, Martinez-Martin P, Weintraub D, et al. Characterization of non-motor fluctuations using the Movement Disorder Society Non-Motor Rating Scale. Mov Disord Clin Pract. 2022;9(7):932-40.
8. 8. Garon M, Rojo-Albuin JM, Chaudhuri KR, Rizos A, Rodriguez-Blazquez C, Mamikonyan E, et al. Conversion between NMSS and MDS-NMS in Parkinson’s disease. Mov Disord. 2025;40(5):813-20.

9. 9. Van Calster B, McLernon DJ, van Smeden M, Wynants L, Steyerberg EW, Bossuyt PMM, et al. Calibration: the Achilles heel of predictive analytics. BMC Med. 2019;17(1):230.
10. 10. Collins GS, Dhiman P, Ma J, Schlussel MM, Archer L, Van Calster B, et al. Evaluation of clinical prediction models (part 1): from development to external validation. BMJ. 2024;384:e074819.
11. 11. Riley RD, Archer L, Snell KIE, Ensor J, Dhiman P, Martin GP, et al. Evaluation of clinical prediction models (part 2): how to undertake an external validation study. BMJ. 2024;384:e074820.
12. 12. Böke A, Hacker H, Chakraborty M, Baumeister-Lingens L, Vöckel J, Koenig J, et al. Observer-independent assessment of content overlap in mental health questionnaires: large language model-based study. JMIR AI. 2025;4:e79868.
13. 13. Pincus T, Callahan LF. Depression scales in rheumatoid arthritis: criterion contamination in interpretation of patient responses. Patient Educ Couns. 1993;20(2-3):133-43.
14. 14. Akbostanci MC, Bayram E, Yilmaz V, Rzayev S, Özkan S, Tokcaer AB, et al. Turkish standardization of Movement Disorders Society Unified Parkinson’s Disease Rating Scale and Unified Dyskinesia Rating Scale. Mov Disord Clin Pract. 2018;5(1):54-9.
15. 15. Aydemir Ö. Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi. 1997;8(4):280-7.
16. 16. Koçak AT, Arslan S. Validity and reliability of the Turkish version of the Parkinson Disease Sleep Scale-2. Turkish Journal of Sleep Medicine. 2023;10(1):36-41.
17. 17. Temeloğlu Şen E, Sertel Berk Ö, Sindel D. The validity and reliability study of the Turkish adaptation of Medical Adherence Report Scale. Journal of Istanbul Faculty of Medicine. 2019;82(1):52-61.
18. 18. Muntean ML, Benes H, Sixel-Döring F, Chaudhuri KR, Suzuki K, Hirata K, et al. Clinically relevant cut-off values for the Parkinson’s Disease Sleep Scale-2 (PDSS-2): a validation study. Sleep Med. 2016;24:87-92.
19. 19. Vale TC, Santos DP, Oliveira DS, de Paula Brandão PR, Pereira DA, Bouça-Machado R, et al. Validation of the Portuguese version of the Movement Disorder Society Non-Motor Rating Scale (MDS-NMS) in Parkinson’s disease. Parkinsonism Relat Disord. 2025;132:107276.
20. 20. Cubo E, Luo S, Martínez-Martín P, Stebbins GT, Lin J, Choi D, et al. Expanded and independent Spanish validation of the MDS-Non Motor Rating Scale. Mov Disord Clin Pract. 2023;10(4):586-95.
21. 21. Bland JM, Altman DG. Statistical methods for assessing agreement between two methods of clinical measurement. Lancet. 1986;1(8476):307-10.
22. 22. Lin LI. A concordance correlation coefficient to evaluate reproducibility. Biometrics. 1989;45(1):255-68.
23. 23. Martinez-Martin P, Rodriguez-Blazquez C, Kurtis MM, Chaudhuri KR. The impact of non-motor symptoms on health-related quality of life of patients with Parkinson’s disease. Mov Disord. 2011;26(3):399-406.