Türk Popülasyonunda APOE Polimorfizmleri ve Alzheimer Hastalığı Arasındaki İlişki
Öz
Alzheimer Hastalığı (AH), demansın en yaygın nedeni olan, sinaps ve nöronların kaybının yanı sıra hücre dışı amyloid plakların ve hücre içi nörofibriler yapıların patolojik oluşumları ile karakterize, en sık görülen progresif nörodejeneratif bir hastalıktır. Geç başlangıçlı AH’da Apolipoprotein E (APOE) gen polimorfizmleri hücresel seviyelerde önemli bir etkiye sahip olmakla beraber aynı zamanda nöropatolojik koşullarla da ilişkilendirilmiştir. APOE gen polimorfizmlerinin AH' ları üzerinde etkisini saptamak amacıyla yaptığımız çalışmamıza 45-90 yaş arasında olan 629 hasta ve 200 sağlıklı birey dahil edilmiştir. APOE geni izoformları gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (GZ-PZR) yöntemi ile incelenmiştir. Hasta ve kontrol grupları arasında hem APOE genotip dağılımları (p<0.001) hemde allel frekansları (p<0.001) açısından istatistiksel olarak anlamlı farklar tespit edilmiştir. APOE ε4 allel taşıyıcısı olan bireylerde ε4 alleli taşımayan bireylere göre AH riskinin 5.49 kat fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır (OR= 5.49, %95 CI: 3.86-7.81, p<0.001). MMSE (Mini-Mental Durum Muayenesi) skorunun; ε4 alleli taşıyıcılarında, taşıyıcı olmayanlara göre daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0.001). Bütün bu verilere dayanarak APOE 𝜀4 allelinin AH’nın gelişim riskini arttırdığı sonucuna varılabilir. Sonuçlarımız APOE genotipinin AH için bir risk faktörü olduğunu doğrulamıştır. APOE'nin AH gelişimine katkısını net olarak saptayabilmek için, coğrafi konumun ve etnik kökenin önemi de dikkate alınarak, daha geniş çaplı moleküler çalışmalara ihtiyaç olduğu bir gerçektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Cacabelos R, Martínez R, Fernández-Novoa L, Carril JC, Lombardi V, Carrera I, et al. Genomics of dementia: APOE-and CYP2D6-related pharmacogenetics. International Journal of Alzheimer’s Disease. 2012;2012.
- 2. Association As. 2013 Alzheimer's disease facts and figures. Alzheimer's & dementia. 2013;9(2):208-45.
- 3. Yu J-T, Tan L, Hardy J. Apolipoprotein E in Alzheimer's disease: an update. Annual review of neuroscience. 2014;37:79-100.
- 4. Liu C-C, Kanekiyo T, Xu H, Bu G. Apolipoprotein E and Alzheimer disease: risk, mechanisms and therapy. Nature Reviews Neurology. 2013;9(2):106.
- 5. Association As. 2012 Alzheimer’s disease facts and figures. Alzheimer's & Dementia. 2012;8(2):131-68.
- 6. Zhong N, Weisgraber KH. Understanding the association of apolipoprotein E4 with Alzheimer disease: clues from its structure. Journal of Biological Chemistry. 2009;284(10):6027-31.
- 7. Mawuenyega KG, Sigurdson W, Ovod V, Munsell L, Kasten T, Morris JC, et al. Decreased clearance of CNS β-amyloid in Alzheimer’s disease. Science. 2010;330(6012):1774-.
- 8. Bales KR, Liu F, Wu S, Lin S, Koger D, DeLong C, et al. Human APOE isoform-dependent effects on brain β-amyloid levels in PDAPP transgenic mice. Journal of Neuroscience. 2009;29(21):6771-9.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Oğuz Çilingir
*
0000-0002-5593-4164
Türkiye
Belgin Demet Özbabalık Adapınar
Bu kişi benim
0000-0002-3650-2876
Türkiye
Beyhan Durak Aras
Bu kişi benim
0000-0003-1881-1912
Türkiye
Serap Arslan
0000-0002-7112-5658
Türkiye
Konül Hazıyeva
Bu kişi benim
0000-0002-0936-7816
Türkiye
Sinem Kocagil
Bu kişi benim
0000-0003-2595-3919
Türkiye
Muzaffer Bilgin
Bu kişi benim
0000-0002-6072-6466
Türkiye
Sevilhan Artan
0000-0001-7658-6309
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
17 Mart 2020
Gönderilme Tarihi
15 Nisan 2019
Kabul Tarihi
21 Haziran 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 42 Sayı: 2