Research Article

Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Sağlığa Katılım Düzeylerinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi

Volume: 9 Number: 3 June 23, 2026
TR EN

Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Sağlığa Katılım Düzeylerinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi

Abstract

Amaç: Bu çalışmada kronik hastalığı olan bireylerin sağlığa katılım düzeylerinin yaşam kalitesi üzerine etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma tanımlayıcı- ilişki arayıcı türde bir devlet hastanesinde Eylül 2022- Mayıs 2023 tarihlerinde kronik hastalık tanısı ile başvuran 235 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler araştırmacılar tarafından hazırlanan hasta bilgi formu, “Sağlığa Katılım Ölçeği (PHE)” ve “Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF-36)” kullanılarak yüz yüze toplanmıştır. Verilerin analizinde frekans, ortalama, Kruskal Wallis H testi, Mann-Whitney U testi, Spearman Korelasyon analizi ve Path analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılanların %60'ı kadın, %81.3'ü evli, %43.4'ünün bir adet kronik hastalığı mevcuttur. Hastaların PHE ölçeği ortanca değeri 2 olarak bulunmuştur. PHE ile SF-36 genel sağlık algısı alt boyutu, ruhsal sağlık alt boyutu arasında pozitif yönde anlamlı ilişki belirlenmiştir (p<0.05). PHE, SF-36 alt boyutlarının tamamını istatistiksel olarak anlamlı biçimde etkilemektedir (p<0.05). Sonuç: Araştırma sonucunda hastaların sağlığa katılım düzeylerinin uyarılma seviyesinde olduğu, yaş ve eğitim düzeyinin sağlık katılımını etkilediği belirlenmiştir. Kronik hastalık sayısının sağlık katılımını etkilemediği ancak yaşam kalitesini etkilediği, sağlık katılımı ile genel sağlık algısı arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunduğu ve sağlık katılımının yaşam kalitesi alt boyutlarından en fazla genel sağlık algısını etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

Kronik hastalık, sağlığa katılım, sağlığa bağlılık, yaşam kalitesi

References

  1. Allegrante JP, Wells MT, Peterson JC. (2019). Interventions to Support Behavioral Self- Management of Chronic Diseases. Annu Rev Public Health. 1, 40, 127-146.
  2. Aminuddin HB, Jiao N, Jiang Y, Hong J, Wang W. (2021). Effectiveness of smartphone-based self-management interventions on self-efficacy, self-care activities, health-related quality of life and clinical outcomes in patients with type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis. Int J Nurs Stud, 116, 103286.
  3. Ateş E. (2018). Hastanın sağlığa bağlılığı/katılımı ölçeğinin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirliği (Master's thesis, Sağlık Bilimleri Enstitüsü).
  4. Barello S, Guida E, Leone S, Previtali E, Graffigna G. (2021). Does patient engagement affect IBD patients' health-related quality of life? Findings from a cross-sectional study among people with inflammatory bowel diseases. Health Qual Life Outcomes, 7, 19(1), 77.
  5. Barello S, Graffigna G, Savarese M. (2014). Barello, S., Graffigna, G., Savarese, M., & Bosio, A. C. (2014). Engaging patients in health management: towards a preliminary theoretical conceptualization. Psicologia della salute: quadrimestrale di sicologia e scienze della salute, 3, 11-33.
  6. Bektaş Akpınar N, Aşkın Ceran M. (2019). Kronik hastalıklar ve rehabilitasyon hemşireliği. Journal of Adnan Menderes University Health Sciences Faculty, 3(2), 140-152.
  7. Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Çok Paydaşlı Eylem Planı (2017-2025). Sağlık Bakanlığı, Yayın No: 1056, Ankara, 2017. Erişim Tarihi:18.08.2024, https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Yayin/547
  8. CDC. (2019). Erişim Tarihi: 12.08.2024, https://www.cdc.gov/chronic-disease/living-with/ index.html
  9. Davidson P, LaManna J, Davis J, Ojeda MM, Hyer S, Dickinson JK, Todd A, Hammons TM, Mohammed Fahim S, McDaniel CC, McKee CA, Clements JN, Yehl K, Litchman ML, Blanchette JE, Kavookjian J. (2022). The Effects of Diabetes Self-Management Education on Quality of Life for Persons With Type 1 Diabetes: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Sci Diabetes Self Manag Care, 48(2), 111-135.
  10. Fidan C. (2024). Türkiye’de Öz Bakım Gücü ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişki: Bir Meta Analiz Çalışması. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 7(2), 378-386. https://doi.org/10.38108/ouhcd.13390 82
APA
Şahin, D. A., & Özdelikara, A. (2026). Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Sağlığa Katılım Düzeylerinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 9(3), 437-445. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1548274
AMA
1.Şahin DA, Özdelikara A. Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Sağlığa Katılım Düzeylerinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi. Ordu University J Nurs Stud. 2026;9(3):437-445. doi:10.38108/ouhcd.1548274
Chicago
Şahin, Dilek Ayfer, and Afitap Özdelikara. 2026. “Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Sağlığa Katılım Düzeylerinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 9 (3): 437-45. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1548274.
EndNote
Şahin DA, Özdelikara A (June 1, 2026) Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Sağlığa Katılım Düzeylerinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 9 3 437–445.
IEEE
[1]D. A. Şahin and A. Özdelikara, “Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Sağlığa Katılım Düzeylerinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi”, Ordu University J Nurs Stud, vol. 9, no. 3, pp. 437–445, June 2026, doi: 10.38108/ouhcd.1548274.
ISNAD
Şahin, Dilek Ayfer - Özdelikara, Afitap. “Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Sağlığa Katılım Düzeylerinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 9/3 (June 1, 2026): 437-445. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1548274.
JAMA
1.Şahin DA, Özdelikara A. Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Sağlığa Katılım Düzeylerinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi. Ordu University J Nurs Stud. 2026;9:437–445.
MLA
Şahin, Dilek Ayfer, and Afitap Özdelikara. “Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Sağlığa Katılım Düzeylerinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, vol. 9, no. 3, June 2026, pp. 437-45, doi:10.38108/ouhcd.1548274.
Vancouver
1.Dilek Ayfer Şahin, Afitap Özdelikara. Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Sağlığa Katılım Düzeylerinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi. Ordu University J Nurs Stud. 2026 Jun. 1;9(3):437-45. doi:10.38108/ouhcd.1548274