Hemşirelik Öğrencilerinin Tıbbi Atık Yönetimine İlişkin Bilgi Düzeyleri
Öz
Amaç: Bu araştırma, hemşirelik öğrencilerinin hastanede meydana gelen tıbbi atıkların sınıflandırılması ve yönetimi konusundaki bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı türde planlandı.
Yöntem: Araştırmanın evrenini İstanbul’da bir üniversitenin Sağlık Bilimleri Fakültesi’nin Hemşirelik Bölümü’nde 2015-2016 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören ve klinik uygulamaya çıkan 104 öğrenci; örneklemini ise araştırmaya katılmayı kabul eden 85 (%81.7) öğrenci oluşturdu. Veriler; Öğrenci Bilgi Formu ve Tıbbi Atıkların Sınıflandırılması ve Yönetimi Bilgi Değerlendirme Formu aracılığı ile toplandı. Elde edilen veriler, bilgisayarda uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edildi.
Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalamasının 21.90±0.15, %92.9’unun kız, %47.1’inin daha önce tıbbi atık ve yönetimine ilişkin bilgi aldığı saptandı. %54.1’i tehlikeli atık simgesini, %89.4’ü tıbbi atık torbasının rengini doğru yanıtladı. Hemşirelik öğrencilerinin %56.5’i evsel nitelikli atıkları, %54.1’i kontamine olmamış serum ve ilaç şişelerini mavi çöp torbasına, %89.4’ü enfekte hasta ile temas eden evsel atıkları kırmızı çöp torbasına atması gerektiğini doğru bildi. öğrencilerinin %55.3’ü hasta ile temas eden enjektörlerin iğne ucu kapatılmadan kutuya atılması gerektiğini, %57.6’sı bu kutuların 3/4’ten daha fazla doldurulmaması gerektiğini doğru ifade etti. 20 yaş ve üzerinde olan öğrencilerin kontamine olmamış serum ve ilaç şişelerinin atıldığı torbaları, tehlikeli atık simgesini bilme oranları, 20 yaşın altında olanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı (p<0.01)
Sonuç: Hemşirelik öğrencilerin tıbbi atıkların
sınıflandırılması ve yönetimi konusunda bilme durumlarına yönelik bilgiye
gereksinimlerinin olduğu görüldü.
Ayrıca bireysel özelliklerinin (yaş, sınıf, tıbbi atık yönetimine ilişkin
eğitim alma) tıbbi atıkların sınıflandırılması ve yönetimi konusunu bilme
durumlarını etkilediği belirlendi. Bilgi tutum ve davranış geliştirmek için,
hemşirelik müfredatlarında bu konulara daha fazla yer verilmesi önerilebilir.
Anahtar Kelimeler
References
- Erdoğan Z, Zeydan Ö, Sert H. (2008). İklim değişikliği ve sağlık üzerine etkileri. İstanbul Üniversitesi Florence Nightingale Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 16 (61): 71-76.
- Ek NH, Kılıç N, Öğdüm P, Düzgün G, Şeker S. (2009). Adnan Menderes Üniversitesi’nin farklı akademik alanlarında öğrenim gören ilk ve son sınıf öğrencilerinin çevre sorunlarına yönelik tutum ve duyarlılıkları.Kastamonu Eğitim Dergisi, 17 (1): 125-136.
- Bodur G, Taşocak G. (2013). Nursing students’views about environmental sensitivity in Turkey, International Journal of Human Sciences, 10(1); 820-831.
- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (2005). https://www.csb.gov.tr/db/cygm/editordosya/TibbiAtiklar%C3%84%C2%B1nKontroluYonetmeligi.pdf. Erişim Tarihi: 05.02.2018.Türk Dil Kurumu (TDK) (2018). http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bts. Erişim Tarihi: 05.02.2018.
- Rahman S, Açık Y, Gülbayrak C, Erhan D, Nazlıer K, Deveci SE. (2009). Sağlık kuruluşlarının tıbbi atıkları toplama, depolama ve bertaraf etme yöntemleri. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 11: 3-14.
- World Health Organization (WHO, 2002). The World Health Report. WHO, Geneva, Switzerland. http://www.who.int/whr/2002/chapter4/en/index8.html. Erişim Tarihi: 05.02.2018.Karaöz S. (2003). Hemşirelikte klinikte eğitime genel bir bakış ve etkin klinik öğretim için öneriler. Hemşirelikte Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 1: 15-21.
- Cheung K, Siu Yin Ching S, Ka Pik Chang K, Ching Ho S. (2012). Prevalence of and risk factors for needlestick and sharps injuries among nursing students in Hong Kong. American Journal of Infection Control 40; 997-1001.
- Çalıs S, Arkan B. (2014). The views of the nursing students about the medical wastes and their effects on the environmental and human health. Procedia - Social and Behavioral Sciences 116: 1472 – 1476.
- Talas MS. (2009). Occupational exposure to blood and body fluids among Turkish nursing students during clinical practice training: frequency of needlestick/sharp injuries and hepatitis B immunization. J Clin Nurs, 18: 1394-1403.
- Petrucci C, Alvaro R, Cicolini G, Cerone MP, Lancia L. (2009). Percutaneous and mucocutaneous exposures in nursing students: an Italian observational study. J Nurs Scholarsh, 41; 337-343.