Research Article

İmalat sektöründe net-sıfır emisyon için enerji dönüşüm stratejilerinin bütünleşik karar verme modeliyle değerlendirilmesi

Number: Advanced Online Publication Early Pub Date: August 22, 2026
TR EN

İmalat sektöründe net-sıfır emisyon için enerji dönüşüm stratejilerinin bütünleşik karar verme modeliyle değerlendirilmesi

Abstract

Arka PlanBu çalışma, net sıfır emisyon hedeflerine ulaşmak için imalat sektöründe uygulanabilecek enerji dönüşüm stratejilerinin önceliklendirilmesini stratejik bir karar problemi olarak ele almaktadır. Artan sanayileşme ve ekonomik büyüme, enerji tüketimi ve karbon emisyonlarını önemli ölçüde artırmış; bu durum, imalat sektörünü net sıfır hedeflerine ulaşmada öncelikli bir alan hâline getirmiştir. Bu bağlamda, enerji dönüşüm stratejilerinin doğru şekilde belirlenmesi, çevresel sürdürülebilirlik ve ekonomik rekabet gücü açısından büyük önem taşımaktadır. Ancak enerji dönüşümü süreci; ekonomik, teknik, çevresel ve düzenleyici kriterlerin bir arada değerlendirildiği, çok boyutlu ve çoğu zaman çelişkili karar problemleri içermektedir. Mevcut çalışmalar genellikle bu kriterleri bütüncül bir çerçevede ele almakta yetersiz kalmakta ve stratejilerin sistematik biçimde önceliklendirilmesine yönelik sınırlı yaklaşımlar sunmaktadır. Bu nedenle, imalat sektöründe net sıfır hedeflerine yönelik enerji dönüşüm stratejilerinin bütünleşik ve yapılandırılmış bir karar verme yaklaşımıyla değerlendirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır.

AmaçBu bağlamda çalışma, enerji dönüşümüne yönelik kararların sistematik ve analitik yöntemlerle desteklenmesi gerekliliğine odaklanmaktadır. Literatürde çoğu çalışmanın “hangi teknoloji?” sorusuna yoğunlaştığı gözlemlenirken, bu çalışma “hangi stratejik dönüşüm yolu?” sorusuna yanıt vermeyi hedeflemektedir. Çalışma, enerji dönüşümünü sadece belirli teknolojilerin seçimiyle sınırlı ele almak yerine, imalat işletmeleri için uygulanabilir ve önceliklendirilebilir stratejik dönüşüm yollarını bütünleşik bir karar modeli aracılığıyla sunmaktadır.

Yöntemİfade edilen amacı gerçekleştirmek için kriter ağırlıklarının belirlenmesinde Logaritmik Yüzde Değişime Dayalı Nesnel Ağırlıklandırma (LOPCOW) ve Kriterler Arası Korelasyona Dayalı Kriter Önemlendirme (CRITIC) yöntemleri, enerji dönüşüm alternatiflerinin sıralanmasında ise İdeal Çözüme Olan Uzaklığa Dayalı Uzlaşık Alternatif Sıralama (CRADIS) yöntemi kullanılarak net sıfır bağlamında stratejik bir yol haritası çıkarılmıştır.

BulgularElde edilen bulgular, stratejilerin performansının S4 > S1 > S5 > S3 > S2 şeklinde sıralandığını göstermiştir. S4 stratejisi, diğer tüm stratejilere kıyasla belirgin biçimde daha yüksek performans sergileyerek anlamlı bir üstünlük sağlamıştır. S1 ve S5 orta düzeyde benzer sonuçlar üretirken, S2 stratejisi en düşük performansı göstermiştir.

SonuçSonuçlar, dijitalleşme ve enerji yönetimi stratejisinin net sıfır hedeflerine ulaşmada daha yüksek etkinlik sağladığını göstermektedir. Bu durum, enerji dönüşüm süreçlerinde teknolojik yatırımların yanı sıra enerji kullanımının izlenmesi, analiz edilmesi ve etkin şekilde yönetilmesinin önemini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, politika yapıcılar ve sektör paydaşları için karar destek aracı niteliği taşımakta olup, sürdürülebilir enerji yatırımlarının önceliklendirilmesinde yol gösterici olabilir. Gelecek çalışmaların, farklı bölgesel senaryolar ve uzun dönemli etkiler üzerinden bu yaklaşımların uygulanabilirliğini ve ölçeklenebilirliğini incelemesi önerilmektedir.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışma, bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olup, veri bütünlüğü, kaynak gösterimi ve etik kurallara riayet edilmiştir.

References

  1. M. Bashir, Y. Pan, M. Shahbaz, S. Ghosh, "How energy transition and environmental innovation ensure environmental sustainability? Contextual evidence from Top-10 manufacturing countries", Renewable Energy, 204, 697-709, 2023. https://doi.org/10.1016/j.renene.2023.01.049.
  2. Y. Zhang, Z. Zahoor, "The role of energy subsidies, savings, and transitions in driving energy transformations toward net-zero emissions", Energy, 320, 135209, 2025. https://doi.org/10.1016/j.energy.2025.135209.
  3. C. Karakosta, J. Papathanasiou, "Climate-driven sustainable energy investments: key decision factors for a low-carbon transition using a multi-criteria approach", Energies, 17(21), 5515, 2024. https://doi.org/10.3390/en17215515.
  4. P. W. G. Newman, "Net zero in the maelstrom: professional practice for net zero in a time of turbulent change", Sustainability, 15(6), 4810, 2023. https://doi.org/10.3390/su15064810.
  5. F. Bandeiras, M. Gomes, P. Coelho, J. Fernandes, "Towards net zero energy in industrial and commercial buildings in Portugal", Renewable and Sustainable Energy Reviews, 119, 109580, 2020. https://doi.org/10.1016/j.rser.2019.109580.
  6. P. A. Lombardi, "Technical and economic approaches to design net-zero energy factories: a case study of a German carpentry factory", Sustainability, 17(17), 7891, 2025. https://doi.org/10.3390/su17177891.
  7. N. Alsulamy, A. Shoukat, I. Elgammal, "Business strategies for managing non-renewable energy dynamics in Saudi Arabia’s manufacturing sector", Sustainability, 17(10), 4331, 2025. https://doi.org/10.3390/su17104331.
  8. E. Izadpanahi, A. Downward, T. Arthanari, Y. Liu, "Robust optimization for energy transition planning in manufacturing firms: an integrated model addressing economic and environmental issues", Journal of Cleaner Production, 334, 130237, 2022. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.130237.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Multiple Criteria Decision Making, Industrial Engineering

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

August 22, 2026

Publication Date

-

Submission Date

April 21, 2026

Acceptance Date

August 9, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Advanced Online Publication

APA
Taşkın, G., & Çayır Ervural, B. (2026). İmalat sektöründe net-sıfır emisyon için enerji dönüşüm stratejilerinin bütünleşik karar verme modeliyle değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.65206/pajes.1935196
AMA
1.Taşkın G, Çayır Ervural B. İmalat sektöründe net-sıfır emisyon için enerji dönüşüm stratejilerinin bütünleşik karar verme modeliyle değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.65206/pajes.1935196
Chicago
Taşkın, Gülmisar, and Beyza Çayır Ervural. 2026. “İmalat Sektöründe Net-Sıfır Emisyon Için Enerji Dönüşüm Stratejilerinin Bütünleşik Karar Verme Modeliyle Değerlendirilmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication. https://doi.org/10.65206/pajes.1935196.
EndNote
Taşkın G, Çayır Ervural B (August 1, 2026) İmalat sektöründe net-sıfır emisyon için enerji dönüşüm stratejilerinin bütünleşik karar verme modeliyle değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]G. Taşkın and B. Çayır Ervural, “İmalat sektöründe net-sıfır emisyon için enerji dönüşüm stratejilerinin bütünleşik karar verme modeliyle değerlendirilmesi”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication, Aug. 2026, doi: 10.65206/pajes.1935196.
ISNAD
Taşkın, Gülmisar - Çayır Ervural, Beyza. “İmalat Sektöründe Net-Sıfır Emisyon Için Enerji Dönüşüm Stratejilerinin Bütünleşik Karar Verme Modeliyle Değerlendirilmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. Advanced Online Publication (August 1, 2026). https://doi.org/10.65206/pajes.1935196.
JAMA
1.Taşkın G, Çayır Ervural B. İmalat sektöründe net-sıfır emisyon için enerji dönüşüm stratejilerinin bütünleşik karar verme modeliyle değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026. doi:10.65206/pajes.1935196.
MLA
Taşkın, Gülmisar, and Beyza Çayır Ervural. “İmalat Sektöründe Net-Sıfır Emisyon Için Enerji Dönüşüm Stratejilerinin Bütünleşik Karar Verme Modeliyle Değerlendirilmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication, Aug. 2026, doi:10.65206/pajes.1935196.
Vancouver
1.Gülmisar Taşkın, Beyza Çayır Ervural. İmalat sektöründe net-sıfır emisyon için enerji dönüşüm stratejilerinin bütünleşik karar verme modeliyle değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026 Aug. 1;(Advanced Online Publication). doi:10.65206/pajes.1935196