THE INFLUENCE OF VOLCANISM AND TECTONIC ON THE GEOMORPHOLOGICAL EVOLUTION OF KARAKURT (KARS) REGION
Abstract
Metamorphics of Paleozoıc, ophiolitics of Upper Cretaceous and continental sediments and volcanics of Tertıary-Quaternary are out cropped in the investigated area. The most common rock unit is Upper Miocene Pliocene aged Karakurt volcanics which is of basaltic lawa and tuff. The most important geomorphological unit in the area is the cornice of Aras valley in E - W direction and high landforms around it. Aras river is developed its bed by cutting basaltic and tuffaceous volcanics placed horizontally. Structure plateau and conical shaped volcanic hills are located at N - NW of valley. Strike-slip faults in E - W direction (Horasan Fault Zone) control the forming of the Aras river. The volcanism which started at Late Miocene and finished at Quaternary is alcali and calcalkali in character. This volcanic activity has cansed some higt major lanforms like Süphandağ, Kesedağ and Aladağ. Volcanism also played major role to form recent land forms and river net.
Keywords
KARAKURT(KARS) YÖRESİNİN JEOMORFOLOJİK EVRİMİNDE VOLKANİZMA VE TEKTONİĞİN ETKİSİ
Öz
nceleme alanında Paleozoyik metamorfitleri, Üst Kretase ofiyolitleri ile Tersiyer-Kuvaterner devirlerine ait karasal tortullar ve volkanitler yüzeyler. Bu alanda yüzeyleyen en yaygın kaya birimi, bazaltik lav-tüflerden oluşan ve Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı Karakurt volkanitleridir. Bu alanın en önemli jeomorfolojik birimi, yaklaşık D-B gidişli kornişli Aras vadisi ve bunu sınırlayan yükseltilerdir. Aras nehri yatay konumlu ve bazalttüf ardaşımlı volkanitleri düşey olarak yarması ile vadisini geliştirmiştir. Bu vadinin kuzey-kuzeydoğu yamacında, bazalt kornişlerinden sonra az eğimli yapı platosu ile daha kuzeyde yeralan koni biçimli volkanik dağlar yeralır. Güney yamacında ise kornişlerden sonra fay denetimli basamaklı bir morfoloji ve faylanma ile gelişmiş tepeler ve dağlar yer alır. Aras nehrini denetleyen ve vadisinin oluşumunda birinci derecede etkili olan sol yanal doğrultu atımlı bir fay sistemi (Horasan Fay Kuşağı) egemendir. Kuzey ve güneye dirsekler yaparak uzanan vadi içerisindeki menderesli akarsu yatağının gelişiminde sol ve sağ yanal nitelikli doğrultu atımı fayların hareketleri etken olmuştur. Geç Miyosen'de başlayıp, Kuvaterner başlarına kadar devam etkin volkanizma, alkali ve kalkalkali özelliktedir. Bu volkanik etkinlik Aras nehri kuzeyinde Süphandağı, Kesedağ ve Aladağ gibi önemli yükseltiler oluşturmuştur. Bugünkü yerşekillerinin ve akarsu ağının oluşumunda volkanizmanın da önemli rolü olmuştur.
Anahtar Kelimeler
