Review

Aile Temelli Rehabilitasyon: Kronik Hastaliklarda Ailenin Terapötik Rolü: Bir Derleme

Volume: 1 Number: 2 September 30, 2025
TR EN

Aile Temelli Rehabilitasyon: Kronik Hastaliklarda Ailenin Terapötik Rolü: Bir Derleme

Abstract

Amaç: Bu derlemenin amacı, kronik hastalıklarda aile temelli rehabilitasyonun terapötik süreçlere katkılarını incelemek ve hasta–aile–terapist etkileşimi temelinde geliştirilen uygulamaların klinik sonuçlara etkisini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 2000–2024 yılları arasında aile temelli rehabilitasyon, evde bakım ve kronik hastalıklar konularında yayımlanmış güncel literatürün tarandığı niteliksel bir derlemedir. Elektronik veri tabanları kullanılarak seçilen çalışmalarda; aile eğitimi, bakım süreci, klinik sonuçlar ve dijital destek uygulamaları gibi temalar üzerinden içerik analizi yapılmıştır. Bulgular: Aile temelli rehabilitasyonun, nörolojik (inme, MS, Parkinson) ve pediatrik (serebral palsi, gelişimsel bozukluklar) hasta gruplarında terapötik sonuçları anlamlı düzeyde iyileştirdiği görülmüştür. Literatür, aile katılımının özellikle tedaviye uyum, motivasyonun korunması, duygusal destek, egzersiz sıklığı ve fonksiyonel bağımsızlık kazanımı gibi alanlarda etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Ev ortamında sürdürülen egzersiz programlarının başarısı, büyük ölçüde aile bireylerinin aktif katılımına ve düzenli geribildirim sağlamasına bağlıdır. Aile desteği, hastaların sosyal izolasyonunu azaltmakta; depresyon, kaygı ve tedaviye karşı direnç gibi psikososyal zorlukların üstesinden gelinmesine yardımcı olmaktadır. Yapılandırılmış aile eğitimlerinin; bilgi düzeyini artırdığı, doğru bakım uygulamalarını desteklediği ve terapötik süreçle ilgili özyeterlik algısını güçlendirdiği belirlenmiştir. Ayrıca dijital sağlık teknolojilerinin kullanımı (mobil uygulamalar, uzaktan danışmanlık) ailelerin profesyonel desteğe erişimini kolaylaştırmakta ve bakım kalitesini artırmaktadır. Aile bireylerinin sürece entegrasyonu, yalnızca klinik çıktılarda değil, hastane yatış süresinin kısalması, komplikasyon riskinin azalması ve sağlık sistemine maliyetin düşürülmesi gibi parametrelerde de olumlu yansımalar doğurmaktadır. Tartışma: Elde edilen bulgular, aile bireylerinin sadece destekleyici değil, aynı zamanda tedavi sürecinin aktif paydaşları olarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Dijital sağlık uygulamaları, ailelerin bilgiye erişimini kolaylaştırarak bakım kalitesini artırma potansiyeline sahiptir. Sonuç: Kronik hastalık yönetiminde aile temelli rehabilitasyon yaklaşımlarının yaygınlaştırılması, hem hasta sonuçlarını iyileştirmek hem de sağlık sisteminde sürdürülebilirliği desteklemek açısından kritik önemdedir.

Keywords

References

  1. Acoba E. F. (2024). Social support and mental health: the mediating role of perceived stress. Frontiers in psychology, 15, 1330720. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1330720
  2. Akmeşe PP., Mutlu A., Günel MK., (2007). Serebral paralizili çocukların annelerinin kaygıdüzeyinin araştırılması. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi. 50: 236-240
  3. Almarwani, M., & Alosaimi, B. (2023). Exercise Self-Efficacy and Fatigue as Predictors of Adherence to Home-Based Exercise Among Patients with Multiple Sclerosis. Patient preference and adherence, 17, 1441–1449. https://doi.org/10.2147/PPA.S414884
  4. Argent, R., Daly, A., & Caulfield, B. (2018). Patient Involvement With Home-Based Exercise Programs: Can Connected Health Interventions Influence Adherence?. JMIR mHealth and uHealth, 6(3), e47. https://doi.org/10.2196/mhealth.8518
  5. Augustine, M. R., Intrator, O., Li, J., Lubetsky, S., Ornstein, K. A., DeCherrie, L. V., Leff, B., & Siu, A. L. (2023). Effects of a Rehabilitation-at-Home Program Compared to Post-acute Skilled Nursing Facility Care on Safety, Readmission, and Community Dwelling Status: A Matched Cohort Analysis. Medical care, 61(11), 805–812. https://doi.org/10.1097/MLR.0000000000001925
  6. Bogner, J., Hade, E. M., Peng, J., Beaulieu, C. L., Horn, S. D., Corrigan, J. D., Hammond, F. M., Dijkers, M. P., Montgomery, E., Gilchrist, K., Giuffrida, C., Lash, A., & Timpson, M. (2019). Family Involvement in Traumatic Brain Injury Inpatient Rehabilitation: A Propensity Score Analysis of Effects on Outcomes During the First Year After Discharge. Archives of physical medicine and rehabilitation, 100(10), 1801–1809. https://doi.org/10.1016/j.apmr.2019.04.008
  7. Cabilan, C. J., Hines, S., & Munday, J. (2015). The effectiveness of prehabilitation or preoperative exercise for surgical patients: a systematic review. JBI database of systematic reviews and implementation reports, 13(1), 146–187. https://doi.org/10.11124/jbisrir-2015-1885
  8. Camden, C., Swaine, B., Tétreault, S., & Brodeur, M. M. (2012). Reaching families to promote participation in pediatric rehabilitation services: A scoping review. Child: Care, Health and Development, 38(6), 811–821. https://doi.org/10.1111/j.1365-2214.2011.01336.x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Physiotherapy

Journal Section

Review

Publication Date

September 30, 2025

Submission Date

July 9, 2025

Acceptance Date

September 5, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 1 Number: 2

APA
Heybet, S. (2025). Aile Temelli Rehabilitasyon: Kronik Hastaliklarda Ailenin Terapötik Rolü: Bir Derleme. Journal of PAN Health Sciences, 1(2), 56-65. https://izlik.org/JA35ZR79RW
AMA
1.Heybet S. Aile Temelli Rehabilitasyon: Kronik Hastaliklarda Ailenin Terapötik Rolü: Bir Derleme. PAN. 2025;1(2):56-65. https://izlik.org/JA35ZR79RW
Chicago
Heybet, Safa. 2025. “Aile Temelli Rehabilitasyon: Kronik Hastaliklarda Ailenin Terapötik Rolü: Bir Derleme”. Journal of PAN Health Sciences 1 (2): 56-65. https://izlik.org/JA35ZR79RW.
EndNote
Heybet S (September 1, 2025) Aile Temelli Rehabilitasyon: Kronik Hastaliklarda Ailenin Terapötik Rolü: Bir Derleme. Journal of PAN Health Sciences 1 2 56–65.
IEEE
[1]S. Heybet, “Aile Temelli Rehabilitasyon: Kronik Hastaliklarda Ailenin Terapötik Rolü: Bir Derleme”, PAN, vol. 1, no. 2, pp. 56–65, Sept. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA35ZR79RW
ISNAD
Heybet, Safa. “Aile Temelli Rehabilitasyon: Kronik Hastaliklarda Ailenin Terapötik Rolü: Bir Derleme”. Journal of PAN Health Sciences 1/2 (September 1, 2025): 56-65. https://izlik.org/JA35ZR79RW.
JAMA
1.Heybet S. Aile Temelli Rehabilitasyon: Kronik Hastaliklarda Ailenin Terapötik Rolü: Bir Derleme. PAN. 2025;1:56–65.
MLA
Heybet, Safa. “Aile Temelli Rehabilitasyon: Kronik Hastaliklarda Ailenin Terapötik Rolü: Bir Derleme”. Journal of PAN Health Sciences, vol. 1, no. 2, Sept. 2025, pp. 56-65, https://izlik.org/JA35ZR79RW.
Vancouver
1.Safa Heybet. Aile Temelli Rehabilitasyon: Kronik Hastaliklarda Ailenin Terapötik Rolü: Bir Derleme. PAN [Internet]. 2025 Sep. 1;1(2):56-65. Available from: https://izlik.org/JA35ZR79RW