MÜKELLEFLERİN SAHTE VEYA YANILTICI BELGE KULLANMA EĞİLİMİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Abstract

Amaç- Bu çalışmada vergi mükelleflerinin sahte ve yanıltıcı belge (smiyb) kullanma nedenleri, bunun vergi sistemine etkileri ve soruna çözüm önerileri anlatılmaktadır. Ekonomimizde mükelleflerin neden smiyb kullandıkları, smiyb kullanımının mükelleflere KDV, Gelir ve Kurumlar Vergisi açısından ne gibi avantajlar sağladığı değerlendirilerek, sahte belge kullanımının ülke ekonomisine, kamu idarelerine ve toplumumuza etkileri anlatılarak, vergi denetimi iş yükünü nasıl artırdığına vurgu yapılmıştır. Yöntem- Literatürdeki mevcut kaynaklardan (mevzuat, kitap, makale, tez çalışması, yargı kararları vb.) yararlanılarak, mükelleflerin smiyb kullanım eğilimlerinin nedenleri ve ülkede yol açtığı etkiler incelenmiştir. Ortaya konan bu neden ve etkiler dikkate alınarak, bu soruna çözüm olabilecek önerilerin oluşturulması amacıyla bir anket çalışması yapılmıştır. Bulgular- Yapılan bu çalışma göre; vergi idaresinin enerjisinin önemli bir ısmını bu gibi problemleri çözmeye harcadığı, konuyla ilgili cari dönem vergi denetimlerinin yapılamadığı, yargı organlarında iş yükü sebebiyle davaların arttığı, smiyb kullanarak avantaj sağlayan mükelleflerin yanında rekabet dışı kalan diğer mükelleflerin de piyasada rekabet edebilmek amacıyla smiyb kullanma eğilimine yöneldiği, ekonominin kötü gittiği dönemlerde mükelleflerin kazancını devletle paylaşmak istememeleri, KDV iadesi alabilmek ve hayali ihracat yapmak maksadıyla smiyb’nin araç olarak kullanılması, kayıt dışı ekonomide talep görmesi gibi sebepler yüzünden, ekonomide smiyb kullanım eğiliminin oldukça fazlalaştığı tespit edilmiştir. Sonuç- Konu hakkında uzman olan kişilerle yapılan anket çalışması sonucunda; vergi denetiminin artırılması gerektiği, smiyb kullanımına uygulanan cezaların artırılması gerektiği, mükelleflerin vergi bilinç ve ahlakının geliştirilmesi gerektiği, vergiye gönüllü uyumun teşvik edilmesi ile vergi sistemindeki eksikliklerin giderilmesi ve sık vergi affı kanunlarının çıkarılmaması gerektiği, kayıt dışı faaliyet ve haksız rekabetin engellenmesi gerektiği, sosyal medyanın etkin olarak kullanılması gerektiği, mükelleflerin işlemlerinin yoklamalarla sık sık kontrol edilmesi gerektiği sonuçlarına varılmıştır.

Keywords

• Vergi Usul Kanunu
• sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge (smiyb)
• smiyb kullanım nedenleri
• vergilendirme

TENDENCY TO USE FAKE OR MISLEADING DOCUMENTS AND SOLUTION PROPOSALS FOR TAXPAYERS

Abstract

Purpose- In this study the causes, effects and suggested sollutions for the taxpayers' tendency to use fake documentation is covered. This study investigates why taxpayers use fake documents, what benefits the taxpayers gain and the effects of the use of counterfeit documents on the Turkish economy and public administration. Methodology- The existing literature (legislation, books, articles, thesis studies, judicial decisions, etc.) were compiled to gain ideas about the reasons of tendency to use fake documents by taxpayers. Hemce, a questinaire is applied to CPAs, tax auditors and accountants. Findings- The investigation revealed that a significant time and effort have been spent by tax administration to deal with the problem and the current tax audits cannot produce an effective solution. Besides, the taxpayers show a stronger incentive to use fake documents when the economic conditions tend to go bad. Conclusion- The results of the survey suggested that social media may be applied to reach out the taxpayers, tax auditing may be tighten, harsh penalties could be applied, voluntary compliance may be encouraged by tax administration. It is concluded that the transactions of taxpayers should be audited more frequently with polls.

Keywords

• Tax Procedure Law
• fake or misleading documents
• taxation
• tax audit

References

1. Akgüç, Ö. (1990). Ekonomide Gerçeği Arayış, İstanbul, Bağlam, 142-144.
2. Altuğ, O. (1993). Kayıt Dışı Ekonomi, Asomedya Dergisi, Aralık, 29.
3. Donay, S. (2008). Ceza Mahkemesinde Yargılanan Vergi Suçları, Beta Basım, İstanbul.
4. Erdim, A. (2000). Hayali İhracat Naylon Fatura, Maliye Postası, Sayı.473, 39-40.
5. Erman, S. (1970). Sahtekârlık Cürümleri, 3.bası, Sulhi Garan Matbaası, İstanbul, 316.
6. Erman, S. (2011). Evrakta Sahtekârlık Suçlarında ‘Varaka’ Mefhumu, Journal of Istanbul University Law Faculty, 15 (1), 167-197, Retrieved from http://dergipark.gov.tr/iuhfm/issue/9130/114353,
7. Çetin, E., Malkoç, İ. (1995). Uygulamada Sahtekarlık Suçları, Bilgisayar Suçları, Tebligat Suçları ve İlgili Mevzuat, Ankara, Adalet Yayınevi, 134-135.
8. Güler, K. (2003). Uluslararası Bölgelere Göre Karaparaya Kaynak Teşkil Eden Fiiller (Öncül Suçlar), Karapara ve Karapara Aklama Suçu, Vergi Dünyası, Sayı.266, 169.

9. Kızılot, Ş., Kızılot, Z. (2009). Vergi Ticaret ve Ceza Hukuku Yönünden Kaçakçılık Suçları ve Naylon Fatura ihtilafları, Ankara, Yaklaşım, 53.
10. Öncel, M. (1978). Sermaye Şirketlerinde Örtülü Kazanç ve Örtülü Sermaye, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara.
11. Parlar, A., Demirel, G. (2002). Açıklamalı İçtihatlı Adli İdari Vergi Suçları, 1.Basım, Adil Yayınevi, Ankara, 314.
12. Polat, İ. (2004). Vergi Hukukunda Sahte veya Muhteviyatı İtibariyle Yanıltıcı Belge Düzenlenmesi ve Kullanılması, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
13. Şeker, S. (1995). Kayıtdışı Ekonominin Kapsamı, Nedenleri ve Etkileri, Yaklaşım Dergisi, Sayı.25. Ankara.
14. Şentürk, S. H. (2014). Vergiye Gönüllü Uyum Sağlanmasında Fayda İlkesinin Rolü, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, Aralık, 9(3).
15. Tezcan, D., Erdem, M. R., Önok, M. (2008). Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 6. Bası, Ankara, 678.
16. Urak, E. (2015). Sahte Belge (Fatura) Kullanımını Kim Teşvik Ediyor? Mali Çözüm, Temmuz-Ağustos.
17. Yalçın, H. (2001). Belgelendirilemeyen Giderler, Vergi Muhasebeciyle Diyalog, Sayı.159, Temmuz 2001, 40.
18. Yılmaz, G. (1998). Yeraltı Ekonomisinin Doğurduğu Vergi Kaybının Hesabı ile İlgili Yaklaşımlar ve Türkiye de Yeraltı Ekonomisinin Doğurduğu Vergi Kaybı, Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, Cilt.14, 483-501.
19. https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2020/01/Aylık-Bütçe-Gerçekleşmeleri-Raporu-2019Aralık_V4.pdf, Erişim: [24.04.2020]