TR
EN
TARIM VE SANAYİ SEKTÖRLERİ KAYNAKLI ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİNİN İNCELENMESİ: TÜRKİYE İÇİN RALS EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ
Abstract
Ekolojik ayak izi, insan faaliyetlerinin doğal ekosistemler üzerindeki kaynak tüketimi ve atık üretimi bağlamında yarattığı toplam talebin nicel olarak ifade edilmesidir. Kentleşme süreçleri ve değişen tüketim alışkanlıkları, üretim ve sanayi faaliyetleriyle ilişkili ekolojik ayak izinde önemli bir artışa yol açmıştır. Bu çalışmada ekolojik ayak izi, ekonomik büyüme, birincil enerji, tüketimi tarımsal katma değer ve sanayi katma değer arasındaki uzun dönemli ilişki incelenmiştir. Türkiye ekonomisi için 1980-2023 dönemi veri seti kapsamında tarım ve sanayi kaynaklı Çevresel Kuznets Eğirisi hipotezinin varlığı test edilmiştir. Çalışmada değişkenlere ADF ve RALS ADF birim kök test uygulanmış ve durağanlık düzeyleri belirlenmiştir. Seriler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi, uzun vadeli bir ilişki ortaya koyan RALS ADL ve RALS EG2 eşbütünleşme testleri kullanılarak belirlenmiştir. Değişkenler arasında uzun dönem ilişki kurulduktan sonra, uzun dönem katsayı tahmin edicileri kullanılmıştır. FMOLS ve DOLS sonuçları benzer sonuçlar vermektedir. Bu testler, tarımsal katma değerin ve sanayi katma değerin, birincil enerji tüketiminin, GSYİH ve GSYİH2 karesinin ekolojik ayak izini artırdığını göstermektedir. Bu bulgular doğrultusunda, Türkiye ekonomisinde tarım ve sanayi faaliyetleri ile enerji tüketiminin ekonomik büyümenin ilk aşamalarında ekolojik ayak izini artırdığı, ancak GSYİH’nın karesinin negatif etkisi dikkate alındığında belirli bir gelir düzeyinden sonra çevresel baskıların azalmaya başladığı ve dolayısıyla incelenen dönem itibarıyla Çevresel Kuznets Eğrisi hipotezinin tarım ve sanayi temelli olarak geçerli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Keywords
References
- Agboola, M. O., & Bekun, F. V. (2019). Does agricultural value added induce environmental degradation? Empirical evidence from an agrarian country. Environmental Science and Pollution Research, 26(27), 27660-27676. https://doi.org/10.1007/s11356-019-05943-z
- Akın, F., & Akçayır, Ö. (2025). MIST Ülkelerinde Sürdürülebilir Kalkınma Ve Yeşil Enerjinin Yeşil Üretime Etkisi. Uluslararası İktisadi Ve İdari İncelemeler Dergisi, (46), 169-186. https://doi.org/10.18092/ ulikidince.1582864
- Akın, F., & Şen, A. (2024). Ekolojik ayak izi ile OECD ülkelerine yönelik çevresel Kuznets eğrisinin araştırılması. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, (INIJOSS), 13(2), 307-333. https://doi.org/10.54282/inijoss.1514029
- Al-habash, M. A., Buraik, O., Yousef, M., Alali, A. M. F., Al_ Shukri, K. S., & Fraihat, B. A. M. (2023). The Effect of Sustainable Entrepreneurship on Economic Development in Jordan: The Mediating Role of Environmental Performances. Migration Letters, 20(6), 185- 202. https://doi.org/10.59670/ml.v20i6.3472
- Amoah, J. O., Alagidede, I. P., & Sare, Y. A. (2024). Industrialization and carbon emission nexus in Sub-Saharan Africa. The moderating role of trade openness. Cogent Economics & amp; Finance, 12(1). https://doi.org/10.1080/23322039.2024.2360803
- Anderson, K. (2022). Agriculture's globalization: Endowments, technologies, tastes and policies. Journal of Economic Surveys, 37(4), 1314-1352. https://doi.org/10.1111/joes.12529
- Anwar, A., Ahmad, N., & Madni, G. R. (2019). Industrialization, freight transport and environmental quality: evidence from belt and road initiative economies. Environmental Science and Pollution Research, 27(7), 7053-7070. https://doi.org/10.1007/s11356-019-07255-8
- Arora, N. K. (2018). Agricultural sustainability and food security. Environmental Sustainability, 1(3), 217-219. https://doi.org/10.1007/s42398-018-00032-2
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Panel Data Analysis, Ecology, Sustainability and Energy
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
September 9, 2026
Publication Date
September 14, 2026
Submission Date
August 2, 2025
Acceptance Date
January 29, 2026
Published in Issue
Year 2026 Number: 76
APA
Orhan, M. A., Eryer, A., & Eren, A. S. (2026). TARIM VE SANAYİ SEKTÖRLERİ KAYNAKLI ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİNİN İNCELENMESİ: TÜRKİYE İÇİN RALS EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 76, 188-204. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756815
AMA
1.Orhan MA, Eryer A, Eren AS. TARIM VE SANAYİ SEKTÖRLERİ KAYNAKLI ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİNİN İNCELENMESİ: TÜRKİYE İÇİN RALS EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ. PAUSBED. 2026;(76):188-204. doi:10.30794/pausbed.1756815
Chicago
Orhan, Mehmet Ali, Ayşe Eryer, and Arif Selim Eren. 2026. “TARIM VE SANAYİ SEKTÖRLERİ KAYNAKLI ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİNİN İNCELENMESİ: TÜRKİYE İÇİN RALS EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 76: 188-204. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756815.
EndNote
Orhan MA, Eryer A, Eren AS (September 1, 2026) TARIM VE SANAYİ SEKTÖRLERİ KAYNAKLI ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİNİN İNCELENMESİ: TÜRKİYE İÇİN RALS EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 76 188–204.
IEEE
[1]M. A. Orhan, A. Eryer, and A. S. Eren, “TARIM VE SANAYİ SEKTÖRLERİ KAYNAKLI ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİNİN İNCELENMESİ: TÜRKİYE İÇİN RALS EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ”, PAUSBED, no. 76, pp. 188–204, Sept. 2026, doi: 10.30794/pausbed.1756815.
ISNAD
Orhan, Mehmet Ali - Eryer, Ayşe - Eren, Arif Selim. “TARIM VE SANAYİ SEKTÖRLERİ KAYNAKLI ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİNİN İNCELENMESİ: TÜRKİYE İÇİN RALS EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 76 (September 1, 2026): 188-204. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756815.
JAMA
1.Orhan MA, Eryer A, Eren AS. TARIM VE SANAYİ SEKTÖRLERİ KAYNAKLI ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİNİN İNCELENMESİ: TÜRKİYE İÇİN RALS EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ. PAUSBED. 2026;:188–204.
MLA
Orhan, Mehmet Ali, et al. “TARIM VE SANAYİ SEKTÖRLERİ KAYNAKLI ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİNİN İNCELENMESİ: TÜRKİYE İÇİN RALS EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 76, Sept. 2026, pp. 188-04, doi:10.30794/pausbed.1756815.
Vancouver
1.Mehmet Ali Orhan, Ayşe Eryer, Arif Selim Eren. TARIM VE SANAYİ SEKTÖRLERİ KAYNAKLI ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİNİN İNCELENMESİ: TÜRKİYE İÇİN RALS EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ. PAUSBED. 2026 Sep. 1;(76):188-204. doi:10.30794/pausbed.1756815