LAİKLİK VE DİN-DEVLET İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA TÜRKİYE, FRANSA VE MISIR: KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ

Laiklik siyasal bir ilke/anlayış/değer olarak, özellikle son iki yüz yıldır, çoğu ülkede din-devlet ilişkileri ile dini özgürlükler noktasında radikal değişimlere neden olmuştur. Her ne kadar kökeni ve gelişimi Batı toplumlarına dayansa da, laiklik Batılı olmayan ülkelerde de farklı anlayış ve uygulamalarıyla siyasal gündemin temel meselelerinden biri haline gelmiştir. Buradan hareketle Türkiye, Fransa ve Mısır’da din-devlet ilişkilerine odaklanan bu çalışma, ülkelerin laikliği anlama, yorumlama ve uygulama noktasındaki benzerliklerini ve farklılıklarını tarihsel süreçleri de dikkate alarak belirleme amacındadır. Bu amaçla çalışmada, bahsi geçen ülkelerde dinin siyasal sistem içindeki konumu, din ile devlet arasındaki ilişki ve din özgürlüğü meseleleri anayasalarına atıfla mukayese edilmektedir. Çalışmanın sonucunda, öncelikle Türkiye, Fransa ve Mısır arasında laiklik anlayışının ortaya çıkışı ve gelişme süreçleri bağlamında birtakım benzerliklere ve farklılıklara değinilmiştir. Laikliğin anlamı ve işlevi dikkate alındığında ise Fransa ve Türkiye'nin laiklik anlayışı birbirine yakınlaşırken, Mısır farklılaşmaktadır. Din-devlet ilişkisi Türkiye ve Fransa’da devlet kontrolü altında din anlayışı doğrultusunda şekillenirken, Mısır’da din, siyasal sistemin üzerine konumlandığı önemli kaynaklardandır. Din ve devletin birbirinden ayrılması, üç ülkede de tam olarak gerçekleşmese de, Fransa ve Türkiye’de, Mısır'a nazaran daha belirgindir. Son olarak da dini özgürlüklerin, üç ülkede de tümüyle garanti altına alınmadığı görülmektedir.