Research Article

Tüketici Davranışlarında Çıpalama Etkisi: Farklı Ürünler Üzerine Ampirik Bir İnceleme

Volume: 5 Number: 1 June 26, 2025
EN TR

Tüketici Davranışlarında Çıpalama Etkisi: Farklı Ürünler Üzerine Ampirik Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, davranışsal iktisat çerçevesinde tüketici karar alma süreçlerinde çıpalama etkisinin rolünü incelemektedir. Geleneksel iktisat teorisi, bireylerin rasyonel karar vericiler olduğunu varsayarken, davranışsal iktisat bilişsel yanılgılar ve psikolojik süreçlerin tüketici tercihlerinde belirleyici olduğunu öne sürmektedir. Çıpalama etkisi, bireylerin ilk maruz kaldıkları referans noktasına göre ödeme istekliliğini şekillendiren önemli bir bilişsel yanılgıdır. Araştırma kapsamında, dört farklı ürün kategorisi (Bluetooth kulaklık, Belçika çikolatası, stand-up gösterisi bileti ve USB çakmak) üzerinde yüz yüze anket yöntemi uygulanarak çıpalama etkisinin tüketici davranışlarına etkisi deneysel olarak analiz edilmiştir. Katılımcılardan T.C. kimlik numaralarının son iki hanesini çıpa değeri olarak kullanmaları istenmiş ve ardından belirlenen ürünler için maksimum ödeme isteklilikleri ölçülmüştür. Elde edilen veriler analiz edilerek çıpa değeri ile ödeme istekliliği arasındaki ilişkiler korelasyon ve regresyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, çıpalama etkisinin özellikle fiyat belirsizliği yüksek olan ürünlerde güçlü bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Stand-up gösterisi bileti ve Bluetooth kulaklık için çıpalama etkisinin yüksek düzeyde olduğu tespit edilirken, tüketicilerin fiyat bilgisine daha aşina olduğu Belçika çikolatası ve USB çakmak gibi ürünlerde etkinin nispeten zayıf olduğu gözlemlenmiştir. Araştırma, çıpalama etkisinin tüketici refahı üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerini tartışarak, tüketicilerin daha bilinçli kararlar almasını sağlayacak eğitim ve farkındalık stratejilerinin geliştirilmesi gerektiğini önermektedir. Sonuç olarak, çıpalama etkisinin tüketici davranışları üzerindeki belirleyici rolü vurgulanmakta ve bu etkinin pazarlama, kamu politikaları ve ekonomik karar alma süreçlerinde dikkate alınması gerektiği belirtilmektedir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Ariely, D., Loewenstein, G., & Prelec, D. (2003). Coherent Arbitrariness: Stable Demand Curves Without Stable Preferences. Quarterly Journal of Economics, 118(1), 73-106.
  2. Becker, G. S. (1976). The Economic Approach to Human Behavior. Chicago: University of Chicago Press.
  3. Bergman, P., & Pope, D. (2015). The Power of Default Options: Evidence From School Choice. Journal of Public Economics, 129, 1-14.
  4. Blackwell, R. D., Miniard, P. W., & Engel, J. F. (2001). Consumer Behavior. New York: Harcourt College Publishers.
  5. Chapman, G. B., & Johnson, E. J. (1999). Anchoring, Activation, and the Construction of Values. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 79(2), 115-153.
  6. Creswell, J. W. (2014). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. SAGE Publications.
  7. Critcher, C. R., & Gilovich, T. (2008). Incidental Environmental Anchors. Journal of Behavioral Decision Making, 21(3), 241-251.
  8. Diederich, A., & Trueblood, J. S. (2022). Cognitive Models of Anchoring. Trends in Cognitive Sciences, 26(2), 112-123.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Behavioural Economy

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

June 26, 2025

Publication Date

June 26, 2025

Submission Date

March 16, 2025

Acceptance Date

April 16, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 5 Number: 1

APA
Yürük, S. (2025). Tüketici Davranışlarında Çıpalama Etkisi: Farklı Ürünler Üzerine Ampirik Bir İnceleme. Siyaset, Ekonomi Ve İşletme Bilimleri Dergisi, 5(1), 36-64. https://izlik.org/JA32LJ53LU