Tüketici Davranışlarında Çıpalama Etkisi: Farklı Ürünler Üzerine Ampirik Bir İnceleme

This study examines the role of the anchoring effect in consumer decision-making processes within the framework of behavioral economics. While traditional economic theory assumes that individuals are rational decision-makers, behavioral economics suggests that cognitive biases and psychological processes significantly influence consumer preferences. The anchoring effect is a crucial cognitive bias in which individuals’ willingness to pay is shaped by the initial reference point they encounter. In this research, the impact of the anchoring effect on consumer behavior was experimentally analyzed using face-to-face surveys conducted on four different product categories: Bluetooth headphones, Belgian chocolate, stand-up comedy show tickets, and USB lighters. Participants were asked to use the last two digits of their national identification numbers as an anchor value, after which their maximum willingness to pay for the specified products was measured. The collected data were analyzed, and the relationships between anchor values and willingness to pay were assessed through correlation and regression analyses. The findings reveal that the anchoring effect is particularly strong for products with high price uncertainty. The effect was found to be significant for stand-up comedy show tickets and Bluetooth headphones, whereas it was relatively weaker for Belgian chocolate and USB lighters, where consumers were more familiar with pricing information. The study discusses both the positive and negative impacts of the anchoring effect on consumer welfare, advocating for the development of education and awareness strategies to help consumers make more informed decisions. In conclusion, the study highlights the significant role of the anchoring effect in shaping consumer behavior and emphasizes its relevance in marketing, public policy, and economic decision-making processes.

Bu çalışma, davranışsal iktisat çerçevesinde tüketici karar alma süreçlerinde çıpalama etkisinin rolünü incelemektedir. Geleneksel iktisat teorisi, bireylerin rasyonel karar vericiler olduğunu varsayarken, davranışsal iktisat bilişsel yanılgılar ve psikolojik süreçlerin tüketici tercihlerinde belirleyici olduğunu öne sürmektedir. Çıpalama etkisi, bireylerin ilk maruz kaldıkları referans noktasına göre ödeme istekliliğini şekillendiren önemli bir bilişsel yanılgıdır. Araştırma kapsamında, dört farklı ürün kategorisi (Bluetooth kulaklık, Belçika çikolatası, stand-up gösterisi bileti ve USB çakmak) üzerinde yüz yüze anket yöntemi uygulanarak çıpalama etkisinin tüketici davranışlarına etkisi deneysel olarak analiz edilmiştir. Katılımcılardan T.C. kimlik numaralarının son iki hanesini çıpa değeri olarak kullanmaları istenmiş ve ardından belirlenen ürünler için maksimum ödeme isteklilikleri ölçülmüştür. Elde edilen veriler analiz edilerek çıpa değeri ile ödeme istekliliği arasındaki ilişkiler korelasyon ve regresyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, çıpalama etkisinin özellikle fiyat belirsizliği yüksek olan ürünlerde güçlü bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Stand-up gösterisi bileti ve Bluetooth kulaklık için çıpalama etkisinin yüksek düzeyde olduğu tespit edilirken, tüketicilerin fiyat bilgisine daha aşina olduğu Belçika çikolatası ve USB çakmak gibi ürünlerde etkinin nispeten zayıf olduğu gözlemlenmiştir. Araştırma, çıpalama etkisinin tüketici refahı üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerini tartışarak, tüketicilerin daha bilinçli kararlar almasını sağlayacak eğitim ve farkındalık stratejilerinin geliştirilmesi gerektiğini önermektedir. Sonuç olarak, çıpalama etkisinin tüketici davranışları üzerindeki belirleyici rolü vurgulanmakta ve bu etkinin pazarlama, kamu politikaları ve ekonomik karar alma süreçlerinde dikkate alınması gerektiği belirtilmektedir.