TR
EN
Yugoslav Geçmişin Hayaleti: Hafıza, Yugo-nostalji ve Tüketim
Abstract
Yugo-nostalji Yugoslav geçmişe yönelik özlemin hafıza, aidiyet ve tüketim üzerinden yeniden anlamlandırıldığı çok katmanlı bir fenomen olarak tanımlanmaktadır. Yugoslav geçmişe ilişkin semboller, popüler kültür imgeleri ve gündelik tüketim nesneleri metalaşarak piyasa içinde dolaşıma girmekte, çoğu zaman yüzeysel, ticarileştirilmiş ve içi boş göstergeler olarak değerlendirilmektedir. Bu araştırma post-Yugoslav alanda Yugo-nostaljik tüketim nesnelerinin kolektif hafıza, aidiyet ve tüketim ile ilişkisini incelemekte, Yugoslav geçmişe ait tüketim nesnelerinin postmodern dönemde nasıl maddileştiğini ve popüler tüketim pratiklerinin bir parçası haline geldiğini anlamlandırmayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede araştırmanın temel sorusu post-Yugoslav coğrafyada sıklıkla reddedilen Yugoslav geçmişe dair tüketim pratiklerinin aşağıdan yukarıya gelişen, tarihsel ve kültürel karşılığı olan aktif bir hatırlama biçimine işaret edip etmediğine yöneliktir. Bu nedenle araştırmanın kuramsal çerçevesi Velikonja’nın “nostalji kültürü” ve “nostaljik kültür” ayrımına dayanmaktadır. Araştırma nitel araştırma desenine dayanmaktadır. Bosna-Hersek, Sırbistan, Hırvatistan ve Slovenya özelinde amaçlı örneklem yoluyla seçilen Yugo-nostaljik tüketim nesnelerine dair görseller göstergebilimsel analiz yoluyla incelenmektedir. Bulgular, Yugo-nostaljik tüketim nesnelerinin postmodern tüketim pratiklerinin karakteristiğine uygun biçimde işlediğini göstermekte ancak Yugo-nostaljik tüketimin Yugoslav geçmişin özgün sosyalist sistemine, tarihsel arka planına ve kolektif hafızasına dayalı “Yugoslav Dream” idealini tüketim pratikleri üzerinden kurma potansiyeli olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla Yugo-nostaljik tüketim sadece geçmişin piyasaya sürülmesinden ibaret olmadığı gibi post-Yugoslav toplumlarda bugünün politik ve ekonomik hoşnutsuzluklarından hareketle geçmiş ve gelecek ile ilişki kuran çok katmanlı ve ironik bir ilişki olarak okunabilmektedir.
Keywords
Ethical Statement
Bu araştırmanın yürütülmesi sürecinde tüm etik ilke ve sorumluluklara uyulduğunu ve etik kurul izni gerektirmediğini beyan ederim.
References
- Alempijević, N. S. & Potkonjak, S. (2016). The Titoaffect: Tracing Objects and Memories of Socialism in Postsocialist Crotia. J. Frykman & M. P. Frykman (Der.), Sensitive Objects: Affect and Material Culture (s. 107-125). Nordic Academic Press.
- Allcock, J. B. (2000). Explaining Yugoslavia. Columbia University Press.
- Anspach, C. K. (1934). Medical Dissertation on Nostalgia By Johannes Hofer 1688. Bulletin of the Institute of the History of Medicine, 2(6), 376-391.
- Appadurai, A. (1986). The Social Life of Things: Commodities in Cultural Perspective. Cambridge University Press.
- Assmann, J. (2010). Re-framing Memory. Between individual and collective forms of constructing the past, K. Tilmans, F. van Vree, J. Winter (Der.), Performing Past: Memory, History, and Identity in Modern Europe (s. 35-40). Amsterdam University Press.
- Banac, I. (1988). With Stalin against Tito: Cominformist splits in Yugoslav Communism. Cornell University Press.
- Batcho, K. I. (2013). Nostalgia: The Bittersweet History of a Psychological Concept. History of Psychology, 16(3), 165-176. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/a0032427
- Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation. S. F. Glaser (Çev.), University of Michigan Press.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Political Economy, Political Theory and Political Philosophy, Political Science (Other)
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
September 27, 2026
Submission Date
July 5, 2026
Acceptance Date
September 13, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 10 Number: 3
APA
Bosnalı Doyuran, D. (2026). Yugoslav Geçmişin Hayaleti: Hafıza, Yugo-nostalji ve Tüketim. Politik Ekonomik Kuram, 10(3), 1316-1334. https://doi.org/10.30586/pek.1987680
AMA
1.Bosnalı Doyuran D. Yugoslav Geçmişin Hayaleti: Hafıza, Yugo-nostalji ve Tüketim. Politik Ekonomik Kuram. 2026;10(3):1316-1334. doi:10.30586/pek.1987680
Chicago
Bosnalı Doyuran, Damla. 2026. “Yugoslav Geçmişin Hayaleti: Hafıza, Yugo-Nostalji Ve Tüketim”. Politik Ekonomik Kuram 10 (3): 1316-34. https://doi.org/10.30586/pek.1987680.
EndNote
Bosnalı Doyuran D (September 1, 2026) Yugoslav Geçmişin Hayaleti: Hafıza, Yugo-nostalji ve Tüketim. Politik Ekonomik Kuram 10 3 1316–1334.
IEEE
[1]D. Bosnalı Doyuran, “Yugoslav Geçmişin Hayaleti: Hafıza, Yugo-nostalji ve Tüketim”, Politik Ekonomik Kuram, vol. 10, no. 3, pp. 1316–1334, Sept. 2026, doi: 10.30586/pek.1987680.
ISNAD
Bosnalı Doyuran, Damla. “Yugoslav Geçmişin Hayaleti: Hafıza, Yugo-Nostalji Ve Tüketim”. Politik Ekonomik Kuram 10/3 (September 1, 2026): 1316-1334. https://doi.org/10.30586/pek.1987680.
JAMA
1.Bosnalı Doyuran D. Yugoslav Geçmişin Hayaleti: Hafıza, Yugo-nostalji ve Tüketim. Politik Ekonomik Kuram. 2026;10:1316–1334.
MLA
Bosnalı Doyuran, Damla. “Yugoslav Geçmişin Hayaleti: Hafıza, Yugo-Nostalji Ve Tüketim”. Politik Ekonomik Kuram, vol. 10, no. 3, Sept. 2026, pp. 1316-34, doi:10.30586/pek.1987680.
Vancouver
1.Damla Bosnalı Doyuran. Yugoslav Geçmişin Hayaleti: Hafıza, Yugo-nostalji ve Tüketim. Politik Ekonomik Kuram. 2026 Sep. 1;10(3):1316-34. doi:10.30586/pek.1987680