Hastane Bahçelerinin İşlevsellik Açısından İrdelenmesi: Pamukkale Üniversite Hastanesi Örneği

Öz

Hastane bahçeleri, yalnızca mekânsal değil, aynı zamanda fiziksel ve psikolojik iyileşmeyi destekleyen dış mekânlar olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma, Pamukkale Üniversitesi Hastanesi bahçesinin işlevselliğini değerlendirmeyi ve kullanıcı ihtiyaçlarına yanıt verip vermediğini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda bahçe; erişilebilirlik, konfor, estetik, sürdürülebilirlik ve kullanıcı odaklı tasarım gibi kriterler doğrultusunda ele alınmıştır. Alanda yerinde gözlem ve ölçümler yapılmış, bitkisel ve yapısal elemanlar değerlendirilmiş, kullanıcı deneyimleri analiz edilmiştir. Değerlendirmede güncel literatürle birlikte belirlenen on başlık esas alınmıştır. Bulgular, bahçenin bazı yönlerden temel tasarım ilkelerine uyum sağlarken, estetik, erişilebilirlik, gölgelendirme, yönlendirme ve ses kontrolü gibi alanlarda eksikler barındırdığını göstermiştir. Sonuçlar doğrultusunda, alana yönelik peyzaj temelli düzenlemeler ve iyileştirici çevre ilkeleri kapsamında öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Hastane Bahçeleri
• İşlevsellik
• Erişilebilirlik
• Pamukkale

Öz

psychological healing. This study aims to evaluate the functionality of the Pamukkale University Hospital garden and the extent to which it meets user needs. In this context, the garden was examined based on criteria such as accessibility, comfort, aesthetics, sustainability, and user-oriented design. On-site observations and measurements were conducted, plant and structural elements were evaluated, and user experiences were analyzed. The evaluation was carried out under ten main criteriaderived from the current literature. The findings revealed that while the garden complies with basic design principles in certain aspects, it shows deficiencies in areas such as aesthetics, accessibility, shading, orientation, and sound control. Based on the results, landscape-based arrangements and recommendations were developed within the scope of healing environment principles.

Anahtar Kelimeler

• Hospital gardens
• Functionality
• Accessibility
• Pamukkale

Kaynakça

1. Aksoy, Ö. K., Barlık, İ. ve Karadağlı, S. (2022). Aydın kenti örneğinde hastane bahçelerinin evrensel tasarım kriterleri kapsamında değerlendirilmesi. Türkiye Peyzaj Araştırmaları Dergisi, 5(1), 27–42.
2. Aksu, Ö. V. ve Demirel, Ö. (2012). Hastane bahçelerinde peyzaj tasarımları: Trabzon kenti örneği. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 12(2), 236-250.
3. Aslan, Z. ve Atik, M. (2015). Sağlık yapılarında bitki kullanım ilkeleri: Akdeniz Üniversitesi örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(2), 12–23.
4. Ataman, B. ve Yarımoğlu, E. K. (2018). Sağlık hizmetlerinde kalite ve verimlilik. Sağlık Yönetimi Dergisi, 7(3), 45–56.
5. Belge, H. (2018). Denizli iklim verileri ve yeşil alan planlaması üzerine etkileri. Türkiye Coğrafya Araştırmaları Dergisi, 3(1), 34–50.
6. Çelik, G. ve Atik, M. (2017). Kamu açık alanlarında kullanıcı memnuniyeti: Ankara örneği. Gazi Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Dergisi, 25(4), 59–72.
7. Cooper Marcus, C. ve Sachs, N. A. (2014). Therapeutic landscapes: An evidence-based approach to designing healing gardens and restorative outdoor spaces. Wiley.
8. Demir, M. (2015). Hastane açık alanlarının evrensel tasarım ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmesi: Ankara Altındağ örneği. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.

9. Demirtaş, A. ve Gültekin, E. (2018). İstanbul'da hastane bahçelerinde bitkilendirme tasarımı ve kullanıcı memnuniyeti. İstanbul Ağaç ve Peyzaj A.Ş. Dergisi, 6(1), 42–57.
10. Demir, M. ve Yılmaz, H. (2016). Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi bahçesinin kullanıcı memnuniyeti açısından değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 47(2), 93–102.
11. Düzenli, T., Yılmaz, S. ve Uzun, O. (2019). İslam bahçelerinde iyileştirme unsurları. Peyzaj Mimarlığı Dergisi, 41(1), 17–25.
12. Herzog, T. R. ve Barnes, G. J. (1999). Tranquility and preference as affective qualities of natural environments. Journal of Environmental Psychology, 19(3), 305–318.Kaplan, R. ve Kaplan, S. (1989). The experience of nature: A psychological perspective. Cambridge University Press.
13. Karagöz, Y. (2015). Edirne merkez hastane açık alanlarında konfor düzeylerinin incelenmesi. Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(2), 89–102.
14. Kavuncubaşı, Ş. (2000). Hastane ve sağlık kurumları yönetimi. Siyasal Kitabevi.
15. Kiper, P. (2011). Peyzaj mimarlığı ve sağlık ilişkisi: İyileştirici çevrelerin önemi. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 17(1), 35–40.
16. Koç, F., ve Sönmez, T. (2014). Manisa Devlet Hastanesi açık alanlarının değerlendirilmesi. Ege Üniversitesi Peyzaj Araştırmaları Dergisi, 9(1), 56–68.
17. Marcus, C. C. ve Barnes, M. (1999). Healing gardens: Therapeutic benefits and design recommendations. Wiley.Moore, R. C. ve Cosco, N. G. (2014). Developing an evidence-based design for nature play settings. Children, Youth and Environments, 24(2), 1–23. Özkan, M. B. ve Yılmaz, H. (2012). Hastane bahçelerinde bitkilendirme ilkeleri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 43(2), 89–96.
18. Sakıcı, C., Özkan, M. B. ve Şahin, A. (2013). Kastamonu Devlet Hastanesi bahçesinin kullanıcı açısından değerlendirilmesi. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 13(2), 208–216.
19. Saçar, A., Koç, F. ve Yılmaz, H. (2008). Pamukkale Üniversitesi Hastanesi açık alanlarının incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 14(1), 91–102.
20. Sağlam, B. (2003). Bahçe tasarımının tarihsel gelişimi: Doğu-Batı karşılaştırması. Ziraat Fakültesi Dergisi, 19(2), 112–118.
21. Serez, M. (2011). Modern kentlerde hastane bahçelerinin dönüşümü. İTÜ Dergisi, 30(4), 34–45.
22. TMMOB Peyzaj Mimarları Odası (PMO) ve T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB). (2023). Peyzaj tasarımında erişilebilirlik ve evrensel tasarım ilkeleri. Ankara: PMO Yayınları.Ulrich, R. S. (1984). View through a window may influence recovery from surgery. Science, 224(4647), 420–421.
23. Ulrich, R. S. (2002). Health benefits of gardens in hospitals. Paper presented at Plants for People, International Exhibition Floriade, Haarlemmermeer, The Netherlands.Ulrich, R. S. ve Parsons, R. (1992). Influence of passive experiences with plants on individual well-being and health. In D. Relf (Ed.), The role of horticulture in human well-being and social development (pp. 93–105). Timber Press.Ulusoy, E. ve Ateş, H. (2018). Hastane bahçelerinde işitsel konforun değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı Dergisi, 23(1), 25–34.
24. Ulusoy, E. (2020). Peyzaj tasarımında mahremiyet ve psikolojik iyileşme ilişkisi. Adana: Çukurova Üniversitesi Yayınları.
25. Yıldırım, A., Özkan, M. ve Demirtaş, A. (2025). Adana Şehir Hastanesi iyileştirici bahçe tasarımı modeli önerisi. Adana Kent Araştırmaları Dergisi, 2(1), 18–32.