Şiddet ve Agresyonun Nörobiyolojik, Psikososyal ve Çevresel Nedenleri

Volume: 5 Number: 4 December 1, 2013
  • Özhan Yalçın
  • Ayten Erdoğan
EN TR

Şiddet ve Agresyonun Nörobiyolojik, Psikososyal ve Çevresel Nedenleri

Öz

Psikiyatrinin klinik uygulamalarında psikotik bozukluklar, mani, madde ve alkol kullanım bozuklukları, antisosyal ve borderline kişilik bozuklukları, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, davranım bozukluğu, mental retardasyon, organik beyin sendromu, deliryum, stereotipik hareket bozuklukları, trikotillomani, yeme bozuklukları ve diğer obsesif-kompülsif spektrum bozuklukları, yaygın gelişimsel bozukluklar, major depresif bozukluk, karma epizodlar kişinin çevresine, diğer kişilere ve kendine yönelttiği agresyonla yakından ilişkilidir. İntiharda olduğu gibi, agresyon ve şiddet her zaman belirgin bir psikopatoloji ile ilişkili olmayabilir. Fakat şiddet ve agresyon suçla yakından ilişkilidir. Belli toplumlarda özellikle törensel kendine yönelik şiddet davranışları kültürel olarak normal algılanabilir. Cinsiyet, mizaçsal ve bilişsel özellikler, tıbbi faktörler ayrıca nörotransmitterler ve hormonal faktörler (özellikle arka hipofiz hormonları) ve metabolizmaları, glukokortikoid ve kolesterol metabolizması, genetik faktörler gibi nörobiyolojik ve nöropsikiyatrik nedenler, ekolojik, toksik, nutrisyonel faktörler, psikososyal, psikodinamik faktörler çevreye ve kişilere yönelik şiddet ve agresyonun ortaya çıkmasında ve ağırlığında etkili olabilir. Genellikle şiddete eğilimdeki bireysel farklılıkları açıklayan tek bir neden olmadığı kabul edilse de, araştırmacılar arasında hangi risk faktörünün daha önemli olduğuna dair görüş farklılıkları mevcuttur. Yüksek olasılıkla psikososyal, psikodinamik, mizaçsal, nöropsikiyatrik, çevresel, genetik faktörlerin, ebeveynlik stilleri, eğitim ve bakım kalitesi ve okul ruh sağlığı girişimlerinin karşılıklı etkileşimi şiddet davranışının gelişmesi ya da baskılanmasında etkili olmaktadır. Olumlu psikososyal, ailesel, eğitimsel faktörler, psikiyatrik girişimler, koruyucu ruh sağlığı ve olumlu devlet politikalarının şiddete yatkınlıkla ilişkili olumsuz genetik ve nörobiyolojik bireysel farklılıklar üzerine iyileştirici etkileri olabilir. Bu gözden geçirmede şiddet ve agresyonla ilişkili tüm bu faktörler ve kişinin kendine yönelltiği şiddet ve özkıyımda önemli olabilecek psikolojik, genetik ve nörobiyolojik faktörler gözden geçirilecektir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. World Health Organization. Prevention of violence: a public health priority. Fortyninth Assembly May 20-25 1996 Geneva, Switzerland. World Health Association
  2. World Health Organization. World report on violence and health. Geneva, World Health Organization, 2002.
  3. Çuhadaroğlu F, Canat S, Kılıç EZ, Şenol S, Rugancı N, Öncü B ve ark. Ergen ve Ruhsal Sorunları Durum Saptama Çalışması, TÜBA raporları, No 4, Ankara, TÜBİTAK Matbaası, 2004.
  4. Baron R, Richardson D. Human Aggression. New York, Plenum Press, 1994.
  5. Berkowitz N. Aggression: Its Causes, Consequences and Control. New York, McGraw-Hill, 1993.
  6. Ferguson CJ, Beaver KM. Natural born killers: the genetic origins of extreme violence. Aggression Violent Behav 2009; 14:286-294.
  7. Buss D, Shackelford T. Human aggression in evolutionary psychological perspective. Clin Psychol Rev 1997; 17:605-619.
  8. Okami P, Shackelford T. Human sex differences in sexual psychology and behavior. Ann Rev Sex Res 2001; 12:186-241.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

-

Authors

Özhan Yalçın This is me

Ayten Erdoğan This is me

Publication Date

December 1, 2013

Submission Date

November 6, 2014

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2013 Volume: 5 Number: 4

JAMA
1.Yalçın Ö, Erdoğan A. Şiddet ve Agresyonun Nörobiyolojik, Psikososyal ve Çevresel Nedenleri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry. 2013;5:388–419.
 
Creative Commons License
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.